Mirfak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mirfak
α Persei
Położenie gwiazdy (tu opisanej Algenib) w gwiazdozbiorze Perseusza
Położenie gwiazdy (tu opisanej Algenib) w gwiazdozbiorze Perseusza
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Perseusz
Rektascensja 03h 24m 19,37s[1]
Deklinacja +49° 51′ 40,25″[1]
Paralaksa (π) 0,00644 ± 0,00017[1]
Odległość 506 ± 14 ly
155,3 ± 4,2 pc
Wielkość obserwowana 1,79[2]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy żółtobiały nadolbrzym
Typ widmowy F5 Iab[1] lub F5 Ib[2][3]
Masa 7,3 ± 0,3[3] M
Promień 55[4] R
Metaliczność [Fe/H] −0,07 ± 0,09[4]
Wielkość absolutna −4,47[2]m
Wiek 41 mln lat[3]
Temperatura 6350 ± 100[3] K
Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół Centrum Galaktyki
Półoś wielka 6953[2] pc
Mimośród 0,0866[2]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 33 Per
2MASS: J03241936+4951401
Bonner Durchmusterung: BD +49°917
Boss General Catalogue: GC 4041
Katalog Henry’ego Drapera: HD 20902
Katalog Hipparcosa: HIP 15863
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 1017
SAO Star Catalog: SAO 38787
Marfak, Algenib, Alcheb

Mirfak (alfa Persei, α Per) – najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Perseusza. Jest oddalona od Słońca o około 506 lat świetlnych

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda ma nazwę własną Mirfak, która oznacza „łokieć” i pochodzi od arabskiego wyrażenia ‏المرفق الثريا‎ al-mirfaq aṯ-ṯurayyā, „łokieć Plejad”. Nazwa występowała też w wariantach Marfak i Mirzac. Inna nazwa, Algenib, i jej warianty (Algeneb, Elgenab, Genib, Chenib, Alchemb, Alcheb) pochodzą od arabskiego ‏الجنب‎ al-ǧanb, „bok”[5]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Mirfak na określenie tej gwiazdy[6].

Charakterystyka obserwacyjna[edytuj | edytuj kod]

Wizualizacja asocjacji alfa Persei

Jest najjaśniejszą gwiazdą asocjacji Perseus OB3 (nazywanej także asocjacją alfa Persei lub Melotte 20), składającej się głównie z młodych i gorących białych i niebieskich gwiazd, które narodziły się z obłoku gazu i pyłu ok. 50 milionów lat temu. Asocjacja ta jest widoczna gołym okiem i stanowi doskonały obiekt do obserwacji za pomocą lornetki lub małego teleskopu[7][8]. W przyszłości gwiazdy te rozproszą się, gdyż oddziaływanie grawitacyjne między nimi jest dość słabe[8].

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Mirfak to żółtobiały nadolbrzym typu widmowego F5, około 5300 razy jaśniejszy od Słońca[2]. Jego masa jest ponad siedmiokrotnie większa od słonecznej[3], a promień około 55 razy większy od promienia Słońca[9].

Na diagramie Hertzsprunga-Russella Mirfak znajduje się na granicy obszaru zajmowanego przez cefeidy, jest zatem pomocny przy badaniu tych niezwykle ważnych świec standardowych, które służą do określania odległości odległych obiektów, np. galaktyk[7].

Zmienność prędkości radialnej[edytuj | edytuj kod]

W 2012 roku badania spektrum Mirfaka ukazały, że wykazuje on okresową zmienność prędkości radialnej. Może ona świadczyć o pulsacjach lub niejednorodnościach powierzchni gwiazdy (takich jak plamy słoneczne), ale też o możliwym istnieniu planety, gazowego olbrzyma okrążającego gwiazdę. Autorzy odkrycia za najbardziej prawdopodobny scenariusz uznali występowanie niejednorodności powierzchni, gdyż obserwowany okres zmienności (128 dni) jest bliski przewidywanemu okresowi obrotu gwiazdy, około 130 dni[9][4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Mirfak w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f Anderson E., Francis C: HIP 15863 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2014-05-08].
  3. a b c d e Leonid S. Lyubimkov et al. Accurate fundamental parameters for A-, F- and G-type Supergiants in the solar neighbourhood. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 402 (2), s. 1369–1379, 2010-02-21. DOI: 10.1111/j.1365-2966.2009.15979.x (ang.). 
  4. a b c alf Per b w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  5. Perseus, the Champion. W: Allen, Richard Hinckley: Star Names: Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 331–332. ISBN 0-486-21079-0.
  6. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2018-01-22].
  7. a b Jim Kaler: MIRFAK (Alpha Persei) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2014-05-08].
  8. a b Phil Harrington: Binocular Universe: You’re My Hero! (ang.). W: Cloudy Nights [on-line]. Astronomics.com, grudzień 2010. [dostęp 2014-05-08].
  9. a b B.-C. Lee, I. Han, M.-G. Park, K.-M. Kim i inni. Detection of the 128-day radial velocity variations in the supergiant α Persei Rotational modulations, pulsations, or a planet?. „Astronomy & Astrophysics”. 543, s. A37, 2012. DOI: 10.1051/0004-6361/201118539. arXiv:1205.3840.