Mirosław Hermaszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mirosław Hermaszewski
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 15 września 1941
Lipniki
Przebieg służby
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921-1993).svg Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej
Jednostki 11 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego
Stanowiska komendant Dęblińskiej Szkoły Orląt, kosmonauta
Późniejsza praca prezes Polskiego Towarzystwa Astronautycznego
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu I klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Odznaka Honorowa Złota Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego Złota Odznaka im. Janka Krasickiego Order Uśmiechu Order Lenina Medal „Za zasługi w podboju kosmosu”
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Mirosław Hermaszewski odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2003)

Mirosław Hermaszewski (ur. 15 września 1941 w Lipnikach) – lotnik i kosmonauta, generał brygady Wojska Polskiego w stanie spoczynku. Pierwszy i jedyny w dotychczasowej historii Polak, który odbył lot w kosmos[1]. Członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, zastępca Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej (1991–1992), szef bezpieczeństwa lotów WLiOP (1992–1995) oraz inspektorem ds. Sił Powietrznych w sztabie Generalnym Wojska Polskiego (od 1995). W latach 1983–1989 prezes Polskiego Towarzystwa Astronautycznego, w latach 1998-2000 przewodniczący Krajowej Rady Lotnictwa[2][3]. Jest członkiem Komitetu Wykonawczego Stowarzyszenia Kosmonautów i Astronautów Świata, członkiem Kapituły medalu Akademii Polskiego Sukcesu. Od 1979 roku członkiem Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych Polskiej Akademii Nauk. Założyciel i aktywny członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Uczestników Lotów Kosmicznych.

Mirosław to młodszy brat gen. Władysława Hermaszewskiego, pilota i kosmonauty. Hermaszewski jest teściem polityka Ryszarda Czarneckiego.

Życiorys[edytuj]

Rodzina, dzieciństwo i młodość[edytuj]

Mirosław Hermaszewski urodził się 15 września 1941 w Lipnikach na Wołyniu, w rodzinie Romana Hermaszewskiego i Kamili z domu Bielawskiej.

Mirosław został niemal cudem ocalony z napadu UPA na Lipniki[4][5][6]. Podczas rzezi wołyńskiej Hermaszewski stracił łącznie 19 członków swojej rodziny, w tym ojca, zmarłego 28 sierpnia 1943 w wyniku z rany postrzałowej płuca w Bereznym. Mirosław miał sześcioro rodzeństwa: Alinę, Władysława, Sabinę, Annę, Teresę, i Bogusława.

Rodzina tułała się jakiś czas, zmieniając wielokrotnie miejsce zamieszkania. W czerwcu 1945 Hermaszewscy zostali wysiedleni i ekspatriowany z kresów wschodnich do Wołowa, niedaleko Wrocławia. Tam Mirosław ukończył szkołę podstawową i liceum.

Lotnik i kosmonauta[edytuj]

W 1960 zaczął latanie na szybowcach w Aeroklubie Wrocławskim. Pierwszy lot szybowcem odbył 11 lipca 1960 z lotniska w Oleśnicy. W okresie od 1 lipca do 15 października 1961, przed przyjęciem do Oficerskiej Szkoły Lotniczej uczestniczył w turnusie lotniczego przysposobienia wojskowego. W tym czasie podwyższył kwalifikacje pilota szybowcowego, które zdobył w macierzystym aeroklubie i 6 sierpnia 1961 ukończył kurs akrobacji szybowcowej. Następnie, również w Lisich Kątach pod Grudziądzem, rozpoczął naukę latania na samolotach typu CSS-13. 13 listopada 1961 z licencją pilota szybowcowego i uprawnieniami pilota samolotowego wstąpił do dęblińskiej Szkoły Orląt, gdzie opanował pilotaż samolotu TS-8 Bies i uzyskał kwalifikacje pilota myśliwskiego 3 klasy na samolocie odrzutowym MiG-15. Szkołę ukończył 22 marca 1964 ze stopniem podporucznika jako prymus i uzyskał przydział do 62 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego OPK im. Powstańców Wielkopolskich 1918–1919 w Poznaniu, gdzie po 2 latach uzyskał uprawnienia pilota 1 klasy i został przeszkolony w pilotażu samolotów ponaddźwiękowych MiG-21(Ma 2,05). 5 października w Poznaniu zawiera związek małżeński z mieszkanką Wołowa – Emilią Łazar. Za osiągnięcia w służbie por. pil. Mirosław Hermaszewski zostaje w 1968 roku wyróżniony skierowaniem na studia stacjonarne do Akademii Sztabu Generalnego WP w Warszawie, na fakultet lotniczy, którą ukończył w 1971 z wyróżnieniem. Praca dyplomowa dotyczyła użycia lotnictwa myśliwskiego w walce powietrznej. W dniu akademickiej promocji, 20 lipca 1971, otrzymuje awans do stopnia kapitana. 6 stycznia 1975 awansuje do stopnia majora. W latach 1964–1978 służył w wojskach obrony powietrznej kraju. Był dowódcą eskadry 28 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Słupsku-Redzikowie, zastępcą dowódcy 34 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego w Gdyni-Babich Dołach oraz dowódcą 11 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego OPK im. Osadników Dolnośląskich we Wrocławiu i z tego stanowiska trafił do grupy kandydatów na kosmonautów.

Lot w kosmos[edytuj]

Latem 1976 r. podczas spotkania przedstawicieli utworzonego przez ZSRR międzynarodowego Programu Interkosmos ogłoszono, że w latach 1978-1985 odbędą się loty w kosmos z udziałem przedstawicieli państw bloku socjalistycznego. Nie ustalono jednak kolejności, w jakiej poszczególne kraje miałyby uczestniczyć w przedsięwzięciu. Naturalnymi kandydatami były Czechosłowacja i NRD jako państwa najbardziej zaawansowane technologicznie oraz mające relatywnie największy wkład w prace Interkosmosu. Przywódca NRD Erich Honecker naciskał, aby to jego krajowi przyznano palmę pierwszeństwa – w tym czasie bowiem po drugiej stronie żelaznej kurtyny wyznaczono zachodnioniemieckiego fizyka Ulfa Merbolda na pierwszego nieamerykańskiego kandydata na astronautę i Honeckerowi zależało, aby to obywatel Niemiec Wschodnich jako pierwszy znalazł się na orbicie. Jednak po interwencji przedstawicieli PRL, w której użyto argumentów ekonomicznych i historycznych, przedstawiających Polskę jako głównego partnera handlowego i sojusznika w walce z III Rzeszą, ostatecznie Moskwa zadecydowała, że jako pierwsi w kosmos polecą przedstawiciele Czechosłowacji i właśnie Polski. Decyzja miała charakter polityczny – w obu krajach sytuacja społeczna była niekorzystna dla władz (ruch dysydencki Karta 77 w Czechosłowacji oraz protesty z powodu ogłoszonych podwyżek cen w Polsce) i potrzebowano wydarzenia, które odwróciłoby uwagę opinii publicznej[7].

Jeszcze w tym samym roku Hermaszewski został wyłoniony w drodze selekcji z grona kilkuset polskich pilotów wraz z płk. Zenonem Jankowskim jako kandydat do lotu kosmicznego. Ostatecznie wybrany (Jankowski został zmiennikiem), 4 grudnia 1976 odlatuje do Gwiezdnego Miasteczka pod Moskwą, gdzie przygotowuje się do lotu kosmicznego. Od godziny 17:27 27 czerwca do godziny 16:31 5 lipca 1978 wraz z Piotrem Klimukiem odbył lot na statku Sojuz 30. 28 czerwca 1978 o godzinie 19:08 przeprowadzono cumowanie z zespołem orbitalnym „Salut 6” – Sojuz 29. Po wykonaniu programu badawczego 5 lipca w stepach Kazachstanu odbyło się lądowanie. W czasie 8-dniowej misji dokonano 126 okrążeń Ziemi i zostało ustanowionych kilka rekordów Polski zatwierdzonych przez FAI; m.in.: wysokość – 363 km, prędkość lotu – 28 tys. km/h, czas trwania lotu – 190 godzin 3 minuty 4 sekundy, przebyty dystans – 5 273 257 km i inne.

Za udział w tym locie Mirosław Hermaszewski został odznaczony „Złotą Gwiazdą” Bohatera Związku Radzieckiego (nr 11 301), Orderem Lenina oraz Orderem Krzyża Grunwaldu I Klasy. W 1986 został Kawalerem Orderu Uśmiechu.

9 maja 1987[edytuj]

W dniu katastrofy „Kościuszki” Mirosław Hermaszewski odbywał lot służbowy na samolocie TS-11. Oto jego relacja[8]:

(...) 9 maja leciałem służbowo z Dęblina do Piły. I kiedy osiągnąłem nakazaną wysokość około 2000 metrów, i przelatywałem w rejonie Warki nad Pilicą, wprowadziłem pewną korektę kursu, ponieważ wiatr był silniejszy niż oczekiwałem; i spojrzałem w kierunku Warszawy, a pogoda była dobra, choć bardzo takie wyraźne zamglenie. A zawsze kiedy spoglądasz na Warszawę z powietrza, to widać rozbłyski szklarni okolicznych. Ale w tym momencie pojawił się jakiś inny nieco rozbłysk. Tak kątem oka go zauważyłem. Nie taki jasny, a bardziej przypominający jak gdyby zapalenie zapałki; więc spojrzałem i widzę, że ten płomień bardzo szybko urósł i zamienił się jak gdyby w typowo czarny atomowy grzyb. I wtedy natychmiast zgłosiłem to do kontroli obszaru, do Warszawy. Dopiero chyba po kilkukrotnym wywołaniu kontrolera, kontroler bardzo spokojnie odpowiada, jak dziś pamiętam: „Zero pięćdziesiąty” (taki miałem indeks), „tak, dziękuję, my wszystko wiemy”...

Działalność polityczna[edytuj]

Mirosław Hermaszewski na spotkaniu w Warszawie (2016)

Od 1956 w ZMP. Od 1962 w szeregach PZPR, delegat na VIII i X zjazd PZPR oraz gość IX Zjazdu PZPR. Od 1981 do 1983 był formalnym członkiem Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. W tym czasie odbywał studia w Moskwie i do Rady został włączony bez swojej wiedzy. 13 grudnia 1981 na rozkaz wojskowy przybył do Warszawy, lecz po dwóch tygodniach zwolniono go na dalsze studia. W 1983 został wybrany na wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W latach czerwiec 1987-1990 był komendantem Wyższej Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie. 12 października 1988 otrzymał awans na generała brygady. W latach 1991-1992 był zastępcą dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej i szefem bezpieczeństwa lotów WLiOP w latach 1992-1995. Od 1995 inspektorem ds. Sił Powietrznych w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego.

W 2001 wystartował bez powodzenia w wyborach do Senatu RP z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej – Unii Pracy, zaś w 2005 z identycznym skutkiem kandydował w wyborach do Sejmu z listy SLD (został wcześniej członkiem tej partii). Od 2002 do 2006 zasiadał z ramienia tej partii w sejmiku mazowieckim.

W czasie 40-letniej służby latał na różnych typach szybowców i samolotów o napędzie tłokowym, a przede wszystkim na samolotach odrzutowych typu MiG-15, MiG-17 i MiG-21 oraz na PZL TS-11 „Iskra” i PZL-130 „Orlik”. Wykonywał loty zapoznawcze na samolotach bojowych innych państw m.in. na F-16, F-18, Mirage 2000-5, Su-27. Lot pożegnalny odbył 5 października 2005 roku na pokładzie myśliwca MiG-29UB. Łącznie w powietrzu spędził za sterami 2047 godzin i 47 minut, wykonał 3473 starty i lądowania. Wykonał 10 treningowych skoków spadochronowych.

Życie prywatne[edytuj]

Żonaty. Ma dwójkę dzieci - córkę Emilię i syna Mirosława[9].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Publikacje[edytuj]

  • Ciężar nieważkości: opowieść pilota-kosmonauty (2009)[17]

Filmy dokumentalne[edytuj]

Filmy poświęcone Hermaszewskiemu:

  • Wita was Polska, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1978, 41 min[18]
  • Mirosław Hermaszewski, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1978, krótki metraż[19]
  • Ciężar nieważkości, scenariusz i reżyseria: Maciej Odoliński, Prasa i Film 1997, 55 min[20]

Filmy z udziałem Hermaszewskiego:

  • Droga w kosmos, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1979, 45 min[21]
  • Polak w kosmosie, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1979, długi metraż[22]
  • Lotnik kosmonauta, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1980, krótki metraż[23]
  • Kosmiczna przyjaźń, scenariusz i reżyseria: Bohdan Świątkiewicz, Czołówka 1980, krótki metraż[24]
  • Die Fliegerkosmonauten, scenariusz i reżyseria: Marian Kiss, niemiecko-polski film poświęcony 10 byłym kosmonautom z programu Interkosmos, Mediopolis Film- und Fernsehproduktion 2007, 88 min[25][26]
  • cykl Czarny serial, odc. Kościuszko cz. II, scenariusz i reżyseria: Tomasz Orlicz, TVP 2001, 21 min[8][27]

Odniesienia kulturowe[edytuj]

Książki[edytuj]

  • Bohdan Świątkiewicz, Polak w Kosmosie, Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia” Warszawa 1978
  • Andrzej Marks, Polak w Kosmosie, Wydawnictwo „Książka i Wiedza”, Warszawa 1978
  • Emil Bil, Jerzy Rakowski, Polak melduje z kosmosu, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1978
  • Emil Bil, Bronisław Hynowski, Droga Polaka na orbitę , Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1978
  • Kawecki Krzysztof, Terelak Jan, Medycyna i psychologia kosmiczna, Wiedza Powszechna, 1980 – Wstęp: Mirosław Hermaszewski

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Polska jest czwartym krajem w historii, po ZSRR, USA i Czechosłowacji, którego obywatel odbył lot kosmiczny.
  2. Astronautyka. , 1989. Warszawa: Ossolineum. 
  3. r, Polak w kosmosie - Mirosław Hermaszewski, www.national-geographic.pl [dostęp 2017-12-05] (pol.).
  4. Wywiad Aleksandra Szychta z Mirosławem Hermaszewskim dla Volhynia Galicia. [dostęp 24 sierpnia 2010]. W tym wywiadzie Hermaszewski wspomina, że szukali go ojciec i starszy brat, który pierwszy zobaczył krew na śniegu.
  5. W wywiadzie Włodzimierza Kalickiego dla DF gazeta REPORTERÓW nr 24/783 z 23 kwietnia 2008 Hermaszewski podaje więcej szczegółów tego ocalenia. Wymienia jednak tylko ojca, jako tego, który go uratował. Wyziębionego półtorarocznego syna wykąpał w ciepłym mleku zbłąkanej w polu krowy, którą wydoił, ratując życie dziecku. Wersja elektroniczna artykułu [dostęp: 24 sierpnia 2010].
  6. Władysław Hermaszewski. Echa Wołynia. Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1998, ​ISBN 83-11-08757-1
  7. Paweł Szulc. Kosmos polityczny. „Polityka”. 26 (2913), s. 61-62, 2013-06-26 – 2013-07-02. 
  8. a b Czarny serial – Kościuszko cz. II (youtube)
  9. Fakt.pl, Europoseł PiS ożenił się z córką kosmonauty!, 16 marca 2016 [dostęp 2017-12-05] (pol.).
  10. M.P. z 2003 r. Nr 49, poz. 750 – pkt 1.
  11. Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny. Warszawa: Interpress, 1999, s. 399.
  12. Uchwała Nr XLII/1436/13 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie przyznania Mirosławowi Hermaszewskiemu Odznaki Honorowej Złotej Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. bip.umwd.dolnyslask.pl, 13 listopada 2013. [dostęp 30 stycznia 2014]. (tekst)
  13. Uroczystość wręczenia Odznak Honorowych Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. umwd.dolnyslask.pl, 17 lutego 2014. [dostęp 25 lutego 2014].
  14. Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2011 года № 435 (ros.). kremlin.ru, 12 kwietnia 2011. [dostęp 12 kwietnia 2011].
  15. Rosja: Tierieszkowa i Hermaszewski odznaczeni. fakty.interia.pl, 12 kwietnia 2010. [dostęp 12 kwietnia 2010].
  16. Honorowe obywatelstwo Radomia otrzymał w 1978 razem z Piotrem Klimukiem. D. Kupisz, S. Piątkowski, Od rajców do radnych. Samorząd Radomia na przestrzeni wieków, Radom 2016, s. 118 i 218-219.
  17. Ciężar nieważkości Opowieść pilota-kosmonauty [dostęp 2017-12-05] (pol.).
  18. Wita was Polska w bazie filmpolski.pl
  19. Mirosław Hermaszewski w bazie filmpolski.pl
  20. Ciężar nieważkości w bazie filmpolski.pl
  21. Droga w kosmos w bazie filmpolski.pl
  22. Polak w kosmosie w bazie filmpolski.pl
  23. Lotnik kosmonauta w bazie filmpolski.pl
  24. Kosmiczna przyjaźń w bazie filmpolski.pl
  25. filmportal.de.
  26. Die Fliegerkosmonauten w bazie Internet Movie Database (ang.)
  27. Czarny serial – Kościuszko cz. II w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]