Mleczaj płowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mleczaj płowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj płowy
Nazwa systematyczna
Lactarius helvus (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 347 (1838)
Mapa zasięgu
Mleczaj płowy: zasięg występowania na mapie
Zasięg w Europie i Azji
Lactarius helvus G2.jpg
Lactarius helvus a1 (1).JPG
2009-07-09 Lactarius helvus (Fr.) Fr 49878.jpg

Mleczaj płowy (Lactarius helvus) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lactarius, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1821 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus helvus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1838 r. ten sam autor, przenosząc go do rodzaju Lactarius[1]. Niektóre synonimy łacińskie:[2].

  • Agaricus helvus Fr. 1821
  • Agaricus tomentosus Krombh. 1841
  • Galorrheus helvus (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Lactarius helvus var. albidus Bon & Hauskn. 1989
  • Lactarius helvus var. helvus (Fr.) Fr. 1838
  • Lactarius aquifluus Peck 1875
  • Lactarius helvus var. aquifluus (Peck) Peck 1885
  • Lactarius tomentosus (Krombh.) Cooke 1883
  • Lactifluus aquifluus (Peck) Kuntze 1891
  • Lactifluus helvus (Fr.) Kuntze 1891

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1998 r.[3]

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica od 5 do 15 cm, kształt początkowo płasko-wypukły, później płaski z szerokim wgłębieniem, czasami z niskim garbkiem. Brzeg podwinięty, rozprostowuje się powoli i nie do końca, pozostaje zazwyczaj lekko podgięty. Powierzchnia gładka, sucha i matowa. Podczas suchej pogody staje się czasami ziarenkowata, a u starszych okazów nawet pęka na poletka. Skórki nie daje się ściągnąć. Jest jednolicie ubarwiona, bez pręgowania; podczas suchej pogody jest ochroworóżowa lub płoworóżowa, nawet z fioletowym odcieniem, podczas wilgotnej z odcieniem rdzawym lub pomarańczowym[4].

Blaszki

Gęste, z międzyblaszkami, czasami u trzony rozwidlone i tworzące anastomozy. Zarówno przy brzegu, jak i przy trzonie są ostre. Początkowo są białożółtawe, później ochrowożółte z cytrynowym lub szarym odcieniem[4].

Trzon

Wysokość 4-13 cm, grubość 0,5-4 cm, kształt walcowaty. Początkowo pełny, później pusty. Powierzchnia gładka, czasami wełnista, a w szczytowej części ziarenkowato-kosmata. Jest nieco jaśniejsza niż na kapeluszu: czerwonoochrowa lub żółtoczerwonawa[4]

Miąższ

Dość gruby, nieco kruchy, ochroworudawy, czasami występuje w nim wąska i wodnista pręga nad blaszkami[4]. Zapach podobny do cykorii lub lubczyku (maggi). Smak łagodny, korzenny[5].

Mleczko

Wypływa słabo, a ze starszych okazów wcale. Jest niemal wodniste. W smaku jest łagodne, jednak ma gorzkawy posmak i korzenny aromat[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników kremowy. Zarodniki owalne, o rozmiarach 6,5-9 × 7-9µm. Powierzchnia pokryta małymi brodawkami połączonymi siateczką cienkich łączników. Podstawki o rozmiarach 40-50 × 9-10,5 µm. Nieliczne cystydy występują głównie na ostrzu blaszek[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje wyłącznie na półkuli północnej. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony[6]. W Polsce jest pospolity[3]. W Tatrach występuje do wysokości 1200 m[4].

Rośnie od czerwca do października w lasach liściastych i iglastych, na kwaśnych glebach, na torfowiskach, wśród torfowców; częsty[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb lekko trujący: zjedzony w większej ilości powoduje mdłości, biegunkę i wymioty; zjedzenie pojedynczych okazów w zmieszaniu z innymi grzybami nie jest niebezpieczne. Suszony i zmielony jest dobrym grzybem przyprawowym[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Alina Skirgiełło: Mleczaj (Lactarius). Grzyby (Mycota), tom 25. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae). Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-85444-65-3.
  5. a b c d Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 424. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].