Mleczaj płowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mleczaj płowy
Mleczaj płowy: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj płowy
Nazwa systematyczna
Lactarius helvus (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 347 (1838)
Mapa zasięgu
Mleczaj płowy: zasięg występowania na mapie
Zasięg w Europie i Azji
Lactarius helvus G2.jpg
Lactarius helvus a1 (1).JPG
2009-07-09 Lactarius helvus (Fr.) Fr 49878.jpg

Mleczaj płowy (Lactarius helvus) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lactarius, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1821 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus helvus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1838 r. ten sam autor, przenosząc go do rodzaju Lactarius[1]. Niektóre synonimy łacińskie:[2].

  • Agaricus helvus Fr. 1821
  • Agaricus tomentosus Krombh. 1841
  • Galorrheus helvus (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Lactarius helvus var. albidus Bon & Hauskn. 1989
  • Lactarius helvus var. helvus (Fr.) Fr. 1838
  • Lactarius aquifluus Peck 1875
  • Lactarius helvus var. aquifluus (Peck) Peck 1885
  • Lactarius tomentosus (Krombh.) Cooke 1883
  • Lactifluus aquifluus (Peck) Kuntze 1891
  • Lactifluus helvus (Fr.) Kuntze 1891

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1998 r.[3]

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica od 5 do 15 cm, kształt początkowo płasko-wypukły, później płaski z szerokim wgłębieniem, czasami z niskim garbkiem. Brzeg podwinięty, rozprostowuje się powoli i nie do końca, pozostaje zazwyczaj lekko podgięty. Powierzchnia gładka, sucha i matowa. Podczas suchej pogody staje się czasami ziarenkowata, a u starszych okazów nawet pęka na poletka. Skórki nie daje się ściągnąć. Jest jednolicie ubarwiona, bez pręgowania; podczas suchej pogody jest ochroworóżowa lub płoworóżowa, nawet z fioletowym odcieniem, podczas wilgotnej z odcieniem rdzawym lub pomarańczowym[4].

Blaszki

Gęste, z międzyblaszkami, czasami u trzony rozwidlone i tworzące anastomozy. Zarówno przy brzegu, jak i przy trzonie są ostre. Początkowo są białożółtawe, później ochrowożółte z cytrynowym lub szarym odcieniem[4].

Trzon

Wysokość 4-13 cm, grubość 0,5-4 cm, kształt walcowaty. Początkowo pełny, później pusty. Powierzchnia gładka, czasami wełnista, a w szczytowej części ziarenkowato-kosmata. Jest nieco jaśniejsza niż na kapeluszu: czerwonoochrowa lub żółtoczerwonawa[4]

Miąższ

Dość gruby, nieco kruchy, ochroworudawy, czasami występuje w nim wąska i wodnista pręga nad blaszkami[4]. Zapach podobny do cykorii lub lubczyku (maggi). Smak łagodny, korzenny[5].

Mleczko

Wypływa słabo, a ze starszych okazów wcale. Jest niemal wodniste. W smaku jest łagodne, jednak ma gorzkawy posmak i korzenny aromat[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników kremowy. Zarodniki owalne, o rozmiarach 6,5-9 × 7-9µm. Powierzchnia pokryta małymi brodawkami połączonymi siateczką cienkich łączników. Podstawki o rozmiarach 40-50 × 9-10,5 µm. Nieliczne cystydy występują głównie na ostrzu blaszek[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje wyłącznie na półkuli północnej. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony[6]. W Polsce jest pospolity[3]. W Tatrach występuje do wysokości 1200 m[4].

Rośnie od czerwca do października w lasach liściastych i iglastych, na kwaśnych glebach, na torfowiskach, wśród torfowców; częsty[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb lekko trujący: zjedzony w większej ilości powoduje mdłości, biegunkę i wymioty; zjedzenie pojedynczych okazów w zmieszaniu z innymi grzybami nie jest niebezpieczne. Suszony i zmielony jest dobrym grzybem przyprawowym[5].

Gatunki podobne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Alina Skirgiełło: Mleczaj (Lactarius). Grzyby (Mycota), tom 25. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae). Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-85444-65-3.
  5. a b c d Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 424. ISBN 83-7404-513-2.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].