Mniszeczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mniszeczka
Lepidopygia nana[1]
(Pucheran, 1845)
Mniszeczka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina astryldowate
Podrodzina mniszki
Rodzaj Lepidopygia
Reichenbach, 1862
Gatunek mniszeczka
Synonimy
  • Pyrrhula nana Pucheran, 1845
  • Lonchura nana (Pucheran, 1845)
  • Lemuresthes nana (Pucheran, 1845)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Mniszeczka[3] (Lepidopygia nana) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldów (Estrildidae), podrodziny mniszek (Lonchurinae). Jedyny przedstawiciel rodzaju Lemuresthes. Występuje endemicznie na Madagaskarze. Niezagrożona wyginięciem.

Etymologia[edytuj]

Nazwa rodzajowa jest połączeniem słów z języka greckiego: λεπις lepis, λεπιδος lepidos – „łuska” (λεπω lepō – „łuszczyć się”) oraz -πυγιος -pugios – „-zady” (πυγη pugē – „zad”)[4]. Epitet gatunkowy pochodzi od łacińskiego słowa nanus – „karzeł, karłowaty” (od greckiego νανος nanos – „karzeł, karłowaty”)[4].

Morfologia[edytuj]

Nie występuje dymorfizm płciowy. Głowa i szyja szarobrązowe z wyjątkiem czarnego kantarka i śliniaka. Na czole i wierzchu głowy środki piór ciemniejsze. Wierzch ciała i zgięcie skrzydeł brązowooliwkowe. Pokrywy nadogonowe czarniawe, ich pióra zakończone są zółtooliwkowo. Sterówki czarnobrązowe. Spód ciała płowy, centra piór nieco brązowawe. Pokrywy podogonowe szarobrązowe z płowymi plamkami. Lotki, pokrywy I rzędu oraz skrzydełko brązowoczarne. Lotki III rzędu i reszta pokryw skrzydłowych oliwkowobrązowe. Pokrywy podskrzydłowe płowe. Długość ciała wynosi około 10 cm, z czego 27-33 mm przypada na ogon, zaś 9,5-10,5 mm na dziób. Masa ciała 7,4-9 g[5]. Skrzydło mierzy 43-47 mm, skok 13-14 mm. W szacie juwenalnej brak czarnego śliniaka i kantarka[6].

Zasięg występowania[edytuj]

Całkowity zasięg występowania szacowany jest na 591 000 km² i obejmuje Madagaskar. Mniszeczka spotykana jest na wysokości do 2000 m n.p.m., zarówno na terenach antropogenicznych (tereny uprawne, wiejskie ogrody) jak i na sawannie, obszarach trawiastych, w lasach i zakrzewieniach[7].

Behawior[edytuj]

Odzywa się cichym ale wysokim tsirrip lub tsitup. Krótka pieśń składa się z serii 3-6 wysokich dźwięków tsirtsirriup trwających 1-2 s. Mniszeczka to bardzo towarzyski ptak, zwykle przebywa w stadach liczących 6-20 osobników, doniesiono jednak o stadach liczących około 50 tych ptaków. Niekiedy tworzy stado mieszane z wikłaczem czerwonym (Foudia madagascariensis). W okresie lęgowym przedstawiciele L. nana śpią w gnieździe. Żeruje stadnie na nasionach[6].

Lęgi[edytuj]

Gniazduje samotnie, niekiedy w małych grupach. Ptaki z pary czyszczą wzajemnie upierzenie. Zachowaniami lęgowymi mniszeczki zbliżone są bardziej do przedstawicieli Estrilda, niż mniszek z rodzaju Lonchura. Gniazdo tworzone jest przez ptaka lub ponownie wykorzystuje on gniazdo wikłaczy, znajduje się 1-4 m nad ziemią na krzewie lub niskim drzewie. To częściowo wisząca owalna struktura traw, włókien palmowych i igieł drzew iglastych. W lęgu 4-7 jaj. Są białe i połyskliwe, wymiary 13,4-16,1x10,4-11,2 mm (n=22). Inkubacja trwa 11-12 dni w niewoli, wysiadują oba ptaki z pary. Pisklęta w pełni opierzone w niewoli po 21-33 dniach, żywią się samodzielnie po kolejnych 9-10 dniach od opierzenia[6].

Przypisy

  1. Lepidopygia nana, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2012. Lonchura nana. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-12-04]
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Lonchurinae Steiner, 1960 - mniszki (wersja: 2015-06-21). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-12-04].
  4. a b J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-12-04]. (ang.)
  5. R. Payne: Madagascar Bibfinch (Lepidopygia nana). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-12-04]. (ang.)
  6. a b c Roger Safford & Frank Hawkins: The Birds of Africa. T. VIII: The Malagasy Region. A&C Black, 2013, s. 903-905. ISBN 9780713665321.
  7. Madagascar Munia Lonchura nana. BirdLife International. [dostęp 13 grudnia 2013].