Mniszek (Słowacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mniszek
Ilustracja
Kościół katolicki
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Powiat Stara Lubowla
Powierzchnia 1793 ha[1] km²
Populacja (2010)
• liczba ludności

622
Nr kierunkowy 052
Kod pocztowy 065 22
Tablice rejestracyjne SL
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa lokalizacyjna kraju preszowskiego
Mniszek
Mniszek
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Mniszek
Mniszek
Ziemia49°25′10″N 20°43′09″E/49,419444 20,719167
Strona internetowa

Mniszek, Mniszek nad Popradem (słow. Mníšek nad Popradom) – wieś na Słowacji, w północnej części Gór Lubowelskich (Ľubovnianska vrchovina), w powiecie Stara Lubowla, w kraju preszowskim.

Położenie[edytuj]

Miejscowość położona jest w górzystym terenie na lewym brzegu Popradu, przy ujściu potoku Hranična[2] (do 1949 roku nosił nazwę Granastov) do granicznego tutaj z Polską Popradu. W większości zalesiony teren Mniszka nad Popradem pocięty jest dolinami kilku potoków i wznoszą się nad nim takie szczyty, jak: Petríkov vrch (932 m), Solowka (Soľovka, 828 m) i Nad Skalnou (819 m). Długość granicy z Polską na terenie wsi wynosi 17 km.[1]

Przysiółki Mniszka to (do 1960 roku odrębne wsie): Pilchów (Pilhov), Pilchowczyk (Pilchovcik) położone są w części zachodniej, w pobliżu grzbietu granicznego (granica państwowa kieruje się tu grzbietem ku Eliaszówce) i nadpopradzkie Kacze (Kače), Międzybrodzie (Miedzibrodie) i obecnie opustoszała Krendzelówka (Krendžeľovka).

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o osadnictwie w tej okolicy pochodzą z 1293 roku[2]. Miała tu wtedy istnieć niewielka osada, zamieszkiwana przez zakon pustelniczy. Wykarczowali oni puszczę i uprawiali ziemię, aż w pierwszej ćwierci wieku XIV (1323 ) lokowana została na prawie wołoskim przyklasztorna osada pod nazwą Heremitoris (Heremita). Klasztor istniał do XVIII wieku. W latach 1412-1769 miejscowość znajdowała się w granicach Polski (starostwo spiskie).

Nazwa Mniszek pojawia się dopiero w 1786 roku. Od 1899 roku nosiła węgierską nazwę Popradremete. Natomiast od 1920[2] roku używana jest nazwa Mniszek nad Popradem.

W XIX wieku istniała tu huta żelaza (do 1867 roku), potem huta szkła (do 1875 roku) i tartak.

Jesienią 1918 roku Mniszek zajęło na krótko wojsko polskie.

W latach 1971-2007 znajdowało się tu polsko-słowackie drogowe przejście graniczne.

1 października 2015 został udostępniony most graniczny Piwniczna – Mniszek.

Herb[edytuj]

Herb wsi składa się z pięciu elementów, symbolizujących tworzące ją przysiółki i ich historię[1]:

  • niebieska tarcza herbowa – symbol rzeki Poprad
  • drzewo – symbolizuje zakonne początki osadnictwa w tej okolicy – było symbolem zakonu benedyktynów,atrybut św. Bonifacego,patrona Kacze.
  • włócznia – atrybut św. Jerzego – patrona Plichowa
  • złoty krzyż – symbolizuje Mniszek (nawiązanie do wezwania miejscowego kościoła)symbol chrześcijaństwa
  • dwie gwiazdy – są symbolami tych części wsi, które nie miały swoich własnych pieczęci.

Herb przyjęty został w 1993 roku[3]

Zabytki[edytuj]

Główną atrakcją turystyczną Mniszka nad Popradem (nie licząc malowniczej okolicy) jest kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego, wzniesiony pod koniec XVIII wieku.

Wewnątrz kościoła znajdują się dwa cenne obrazy olejne: "Matka Boska Różańcowa" z 1883 roku i "Podwyższenie Krzyża" z 1869 roku. Ściany i sklepienie kościoła zdobią rzeźby w drewnie, pokryte polichromią[1].

Szlak turystyczny[edytuj]

szlak turystyczny zielony – zielony: Mniszek nad Popradem – przełęcz pod Wysokim GruniemOśli Wierch. Jest to tzw. szlak polskich kurierów, którym podczas II wojny światowej przechodzili granicę. 3.30 h, ↓ 3.10 h

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Oficjalna strona Mniszka nad Popradem (słow.). [dostęp 2010-04-30].
  2. a b c Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny: przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007, s. 194. ISBN 8389188651.
  3. Mníšek nad Popradom. Herb. [dostęp 2015-10-25].

Bibliografia[edytuj]

  1. B.Mościcki. "Beskid Sądecki i Małe Pieniny " Rewasz. Pruszków 2007
  2. M.Orłowicz. "Ilustrowany przewodnik po Galicyi". Lwów 1914.
  3. "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych ziem słowiańskich " . Tom VI.

Linki zewnętrzne[edytuj]