Mniszek (Słowacja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mniszek
Mníšek nad Popradom
Ilustracja
Kościół katolicki
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Powiat Stara Lubowla
Starosta Peter Žemba[1]
Powierzchnia 17,789[2] km²
Wysokość 390[3] m n.p.m.
Populacja (2016-12-31)
• liczba ludności
• gęstość

654[4]
36,76 os./km²
Nr kierunkowy 052
Kod pocztowy 065 22
Tablice rejestracyjne SL
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa lokalizacyjna kraju preszowskiego
Mniszek
Mniszek
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Mniszek
Mniszek
49°24′48″N 20°42′53″E/49,413333 20,714722
Strona internetowa

Mniszek, Mniszek nad Popradem (słow. Mníšek nad Popradom) – wieś (obec) na Słowacji, w północnej części Gór Lubowelskich (Ľubovnianska vrchovina), w powiecie Stara Lubowla, w kraju preszowskim.

Położenie[edytuj]

Miejscowość położona jest w górzystym terenie na lewym brzegu Popradu, przy ujściu potoku Hranična[5] (do 1949 roku nosił nazwę Granastov) do granicznego tutaj z Polską Popradu. W większości zalesiony teren Mniszka nad Popradem pocięty jest dolinami kilku potoków i wznoszą się nad nim takie szczyty, jak: Petríkov vrch (932 m), Solowka (Soľovka, 828 m) i Nad Skalnou (819 m). Długość granicy z Polską na terenie wsi wynosi 17 km[6].

Przysiółki Mniszka to (do 1960 roku odrębne wsie): Pilchów (Pilhov), Pilchowczyk (Pilchovcik) położone są w części zachodniej, w pobliżu grzbietu granicznego (granica państwowa kieruje się tu grzbietem ku Eliaszówce) i nadpopradzkie Kacze (Kače), Międzybrodzie (Miedzibrodie) i obecnie opustoszała Krendzelówka (Krendžeľovka).

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o osadnictwie w tej okolicy pochodzą z 1293 roku[5]. Miała tu wtedy istnieć niewielka osada, zamieszkiwana przez zakon pustelniczy. Wykarczowali oni puszczę i uprawiali ziemię, aż w pierwszej ćwierci wieku XIV (1323) lokowana została na prawie wołoskim przyklasztorna osada pod nazwą Heremitoris (Heremita). Klasztor istniał do XVIII wieku. W latach 1412–1769 miejscowość znajdowała się w granicach Polski (starostwo spiskie).

Nazwa Mniszek pojawia się dopiero w 1786 roku. Od 1899 roku nosiła węgierską nazwę Popradremete. Natomiast od 1920[5] roku używana jest nazwa Mniszek nad Popradem.

W XIX wieku istniała tu huta żelaza (do 1867 roku), potem huta szkła (do 1875 roku) i tartak.

Jesienią 1918 roku Mniszek zajęło na krótko wojsko polskie.

W latach 1971–2007 znajdowało się tu polsko-słowackie drogowe przejście graniczne.

1 października 2015 został udostępniony most graniczny Piwniczna – Mniszek.

Herb[edytuj]

Herb wsi składa się z pięciu elementów, symbolizujących tworzące ją przysiółki i ich historię[6]:

  • niebieska tarcza herbowa – symbol rzeki Poprad
  • drzewo – symbolizuje zakonne początki osadnictwa w tej okolicy – było symbolem zakonu benedyktynów,atrybut św. Bonifacego,patrona Kacze.
  • włócznia – atrybut św. Jerzego – patrona Plichowa
  • złoty krzyż – symbolizuje Mniszek (nawiązanie do wezwania miejscowego kościoła), symbol chrześcijaństwa
  • dwie gwiazdy – są symbolami tych części wsi, które nie miały swoich własnych pieczęci.

Herb przyjęty został w 1993 roku[7].

Zabytki[edytuj]

Główną atrakcją turystyczną Mniszka nad Popradem (nie licząc malowniczej okolicy) jest kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego, wzniesiony pod koniec XVIII wieku.

Wewnątrz kościoła znajdują się dwa cenne obrazy olejne: „Matka Boska Różańcowa” z 1883 roku i „Podwyższenie Krzyża” z 1869 roku. Ściany i sklepienie kościoła zdobią rzeźby w drewnie, pokryte polichromią[6].

Szlak turystyczny[edytuj]

szlak turystyczny zielony – zielony: Mniszek nad Popradem – przełęcz pod Wysokim GruniemOśli Wierch. Jest to tzw. szlak polskich kurierów, którym podczas II wojny światowej przechodzili granicę. 3.30 h, ↓ 3.10 h

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-14].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-14].
  3. Mníšek nad Popradom - Príroda (słow.). W: E-OBCE.sk [on-line]. TERRA GRATA. [dostęp 2017-11-14].
  4. Slovakia: Prešovský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-11-14].
  5. a b c Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny: przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007, s. 194. ISBN 8389188651.
  6. a b c Oficjalna strona Mniszka nad Popradem (słow.). [dostęp 2010-04-30].
  7. Mníšek nad Popradom. Herb. [dostęp 2015-10-25].

Bibliografia[edytuj]

  • B. Mościcki. "Beskid Sądecki i Małe Pieniny" Rewasz. Pruszków 2007.
  • M. Orłowicz. "Ilustrowany przewodnik po Galicyi". Lwów 1914.
  • "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych ziem słowiańskich" . Tom VI.

Linki zewnętrzne[edytuj]