Mońki (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mońki
gmina miejsko-wiejska
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat moniecki
TERYT 2008063
Burmistrz Zbigniew Karwowski (2006)
Powierzchnia 161,56 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

15 126[1]
• gęstość 93,6 os./km²
Nr kierunkowy 85
Tablice rejestracyjne BMN
Adres urzędu:
ul. Słowackiego 5a
19-100 Mońki
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Mońki
Liczba sołectw 41
Liczba miejscowości 43
Położenie na mapie powiatu
POL powiat moniecki gmina Monki.svg
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Mońki
Mońki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mońki
Mońki
Ziemia53°24′N 22°48′E/53,404950 22,797158
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Mońkigmina miejsko-wiejska w województwie podlaskim, w powiecie monieckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie białostockim.

Siedziba gminy to Mońki.

Według danych z 30 czerwca 2004[2] gminę zamieszkiwało 15 756 osób.

Położenie i struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Gmina położona jest na Wysoczyźnie Białostockiej (lub Goniądzkiej[3]) we wschodniej Nizinie Podlaskiej i w centralnej części powiatu monieckiego.

Według danych z roku 2002[4] gmina Mońki ma obszar 161,56 km², w tym:

  • użytki rolne: 79%
  • użytki leśne: 13%

Gmina stanowi 11,69% powierzchni powiatu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ślady wczesnego osadnictwa na terenie obecnej gminy Mońki wiążą się z tzw. Pisarową Górą w pobliżu wsi Krzeczkowo, gdzie prowadzone były badania archeologiczne.

Znajdowały się tu trzy folwarki – Waśki, Hornostaje i Krzeczkowo. Mimo zniszczenia większości zabudowań, wciąż istnieją ślady świadczące o ich istnieniu. W XIX wieku na terenie obecnej gminy zbudowano linię kolejową, a także stację w Mońkach. W Hornostajach zlokalizowano koszary 62 Suzdalskiego Pułku Piechoty, można znaleźć informacje o istnieniu linii kolejki wąskotorowej do Moniek[5].

Przed II wojną światową wieś Mońki znajdowała się w gminie Kalinówka w powiecie białostockim. W 1954 roku nastąpiła reforma administracyjna, w wyniku której zniesiono gminy na rzecz gromad. Te zaś utworzono m.in. w Mońkach, Boguszewie, Dziękoniach i Hornostajach. Przy kolejnej reformie, w roku 1973 utworzono gminę Mońki.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Moniuszeczki

W gminie Mońki znajdują się siedziby trzech parafii Kościoła Rzymskokatolickiego w ramach dekanatu Mońki oraz jedna należąca do dekanatu Knyszyn[6]:

  • Dekanat Mońki
Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza w Mońkach
Parafia św. Brata Alberta Chmielowskiego w Mońkach
Parafia św. Klary w Kuleszach
  • Dekanat Knyszyn
Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Boguszewie

W sąsiednim Krypnie znajduje się sanktuarium ze słynącym łaskami obrazem Matki Boskiej.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 15 756 100 7987 50,7 7769 49,3
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
97,5 49,4 48,1
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Mońki w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Monki.png

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Lewonie

Dla turystyki gminy Mońki najważniejszy jest zlokalizowany w sąsiednich gminach Biebrzański Park Narodowy. W Mońkach istnieją obiekty oferujące noclegi, a w Masiach szkolne schronisko młodzieżowe.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dwór w Sikorach, wejście

W gminie Mońki znajdują się cztery obiekty zabytkowe wpisane do rejestru zabytków:

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Głównym ośrodkiem edukacji w gminie są Mońki, gdzie znajdują się publiczne przedszkole, dwie szkoły podstawowe (w tym zespół szkół ze szkołą muzyczną), gimnazjum oraz Zespół Szkół kształcenia średniego. Istnieją także dwie wiejskie szkoły podstawowe – w Kuleszach i Boguszewie[7].

Moniecki Ośrodek Kultury zajmuje się organizowaniem m.in. imprez kulturalnych.

Opieka społeczna i zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

W Mońkach znajduje się szpital powiatowy, a także kilka prywatnych jednostek świadczących usługi opieki zdrowotnej oraz kilka aptek. Tam też zlokalizowany jest dom pomoc społecznej.

Przytulanka

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W Mońkach znajdują się Komenda Powiatowa Policji oraz Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej. W 2009 roku w Zawodach gminnych OSP wzięło udział 5 drużyn OSP – z Moniek, Sikor, Boguszewa, Mejł i Kulesz[8].

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Boguszewo, Ciesze, Czekołdy, Dudki, Dudki-Kolonia, Dzieżki, Dziękonie, Hornostaje, Hornostaje-Osada, Jaski, Kiślak, Koleśniki, Kołodzież, Konopczyn, Kosiorki, Kropiwnica, Krzeczkowo, Kuczyn, Kulesze, Lewonie, Łupichy, Magnusze, Masie, Mejły, Moniuszeczki, Oliszki, Ołdaki, Potoczyzna, Przytulanka, Pyzy, Rybaki, Sikory, Sobieski, Świerzbienie, Waśki, Wojszki, Zalesie, Zblutowo, Znoski, Zyburty, Żodzie.

Miejscowości bez statusu sołectwa: Ginie, Rusaki.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Goniądz, Jaświły, Knyszyn, Krypno, Trzcianne

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Gmina Mońki zawarła umowę o współpracy z urzędem rejonu olickiego na Litwie[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Monki, w oparciu o dane GUS.
  2. a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. Geoportal 2 | iMap, mapy.geoportal.gov.pl [dostęp 2017-11-25].
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. J. Maroszek, A. Studniarek, Szkic historyczny miasta i gminy Mońki
  6. http://www.archibial.pl/parafie.php [dostęp na: 2012-08-11]
  7. http://um-monki.pl/ [dostęp 2012-08-11]
  8. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Mońkach. monki.straz.bialystok.pl. [dostęp 2015-10-05].
  9. um-monki.pl/index2.php?idmodyf=624&page=0