Modest Słoniowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Modest Longin Słoniowski
Słoń
major audytor major audytor
Data i miejsce urodzenia 5 czerwca 1888
Demycze
Data i miejsce śmierci 12 listopada 1939
Radogoszcz
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Pierwsza Kompania Kadrowa
1 Pułk Piechoty
Wojskowy Sąd Okręgowy Nr IV
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
I wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941)
Znak oficerski „Parasol” Odznaka „Za wierną służbę” Odznaka Honorowa „Orlęta”

Modest Longin Słoniowski ps. „Słoń” (ur. 5 czerwca 1888 w Demyczach[1], zm. 12 listopada 1939 w Radogoszczu) – polski adwokat i notariusz, major audytor Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Polski: II pluton Pierwszej Kompanii Kadrowej w Krakowie. 1. rząd, 1. od lewej: Modest Słoniowski ps. „Słoń”. Kolejni na tym zdjęciu: sierż. Kazimierz Strzelecki ps. „Kazik” (lub sierż. Zygmunt Pomarański ps. „Brzózka”), ppor. Mieczysław Marusieński ps. „Lelum”, sierż. Kazimierz Kamiński ps. „Luboń” (lub Sław Płoszajski ps. „Sławomir”), Wacław Sieroszewski, Krok-Paszkowski, Zygmunt Platonoff ps. „Plater”. 2 rząd, od lewej: por. Bronisław Mansperl ps. „Haber”, Stefan Pomarański ps. „Borowicz”, Roman Szymański ps. „Tewański”, Wiktor Bystrzyński ps. „Skrzetuski”, Eugeniusz Czajkowski ps. „Jarzębie Marian”.
II pluton Pierwszej Kompanii Kadrowej w Krakowie. 1 rząd, 1. od lewej: Modest Słoniowski, ps. „Słoń”[a].

Modest Longin Słoniowski urodził się 5 czerwca 1888 roku w Demyczach, w powiecie śniatyńskim ówczesnego Królestwa Galicji i Lodomerii jako najmłodszy syn w rodzinie Jakuba i Julii z Teodorowiczów. Maturę zdał we wrześniu 1909 roku w Złoczowie. Studiował prawo na Uniwersytecie Franciszkańskim we Lwowie który ukończył uzyskując tytuł doktora zdając specjalne egzaminy (2 rygoroza – rigorosum – sądowy i polityczny)[2].

Był członkiem VIII Polskiej Drużyny Strzeleckiej we Lwowie. 10 grudnia 1912 roku awansował na podchorążego PDS. 8 sierpnia 1914 roku w Miechowie objął dowództwo I plutonu Pierwszej Kompanii Kadrowej. Następnie pełnił służbę w 4 kompanii III batalionu 1 pułku piechoty. 29 września 1914 roku został awansowany na chorążego. Ciężko ranny pod Brzechowem na początku listopada 1914 roku wysłany został na leczenie do szpitala związkowego w Meranie we włoskim Tyrolu[3], a po wyleczeniu przydzielony do batalionu uzupełniającego Nr 1 w Radomsku, który opuścił 15 czerwca 1915 roku powracając do swojej jednostki[4]. Ponownie został ranny w bitwie pod Jastkowem (31 lipca – 3 sierpnia 1915)[5]. 1 stycznia 1917 roku mianowany na podporucznika[6] choć tego stopnia używano wobec niego już znacznie wcześniej. W 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, pozostał w Polskim Korpusie Posiłkowym. W listopadzie 1918 roku brał udział w rozbrajaniu Niemców w Radomsku i Częstochowie, a następnie z uformowanym oddziałem udał się do Przemyśla walcząc w jego obronie. 23 listopada 1918 r. awansowany został na porucznika[7], a 1 maja 1920 roku mianowany kapitanem[8] pełniąc służbę w Sądzie Wojskowym Okręgu Generalnego „Łódź”, a jego oddziałem macierzystym był wówczas Oddział VI Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych[9]. 1 maja 1922 roku jako kapitan rezerwy posiadał przydział macierzysty do Departamentu IX Ministerstwa Spraw Wojskowych[10]. Później został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów rezerwowych sądowych (od 1 stycznia 1937 roku – korpus oficerów audytorów)[11]. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Łódź Miasto II[12]. Jak sam podaje w życiorysie z 1933 roku oraz w „Wykazie Stanu Służby” sporządzonym przez Sąd Okręgowy w Łodzi z 15 lutego 1934 roku (znajdującym się w Archiwum Ministerstwa Sprawiedliwości), służbę w Wojsku Polskim zakończył na własną prośbę 15 lipca 1921 roku ze stopniem majora.

W październiku 1921 roku został przyjęty w poczet aplikantów adwokackich Okręgu Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Swoją siedzibę miał wówczas przy ulicy Zielonej 39 m 12 w Łodzi[13]. Organizował w Łodzi różne struktury Związku Oficerów Rezerwy. W marcu 1923 roku był pierwszym prezesem Związku Oficerów Rezerwy Województwa Łódzkiego[14]. 1 lutego 1925 roku został adwokatem. 6 sierpnia tegoż roku przeniósł się do większego mieszkania przy ul. Zachodniej 57 m 1, które było również jego siedzibą jako adwokata. 10 maja 1931 roku został prezesem Koła Łódzkiego Związku Oficerów Rezerwy, a w następnym roku prezesem Okręgowego Związku Oficerów Rezerwy w Łodzi. 5 maja 1933 roku został wybrany prezesem Zarządu Łódzkiego Oddziału Związku Legionistów Polskich oraz pełni funkcję prezesa Federacji Grodzkiej Polskiego Związku Obrońców Ojczyzny. Nieprzerwanie pełnił w latach 1934–1936 funkcję prezesa Okręgu ZOR, a w 1938 i 1939 roku funkcję prezesa Koła ZOR w Łodzi. W 1937 roku przystąpił do Obozu Zjednoczenia Narodowego.

28 grudnia 1933 roku został mianowany notariuszem, którą to funkcję pełnił do listopada 1939 roku w kancelarii notarialnej przy ul. Piotrkowskiej 102a w Łodzi[15], mieszkał natomiast w dużej wilii przy ul. Gdańskiej 98 (róg ul. M. Skłodowskiej-Curie), którą to nabył w drodze licytacji publicznej 3 listopada 1931 roku[16].

W 1939 roku był członkiem Komitetu Pożyczki Obrony Przeciwlotniczej w Łodzi z ramienia Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. W sierpniu 1939 roku brał aktywny udział w kopaniu okopów w parku H. Sienkiewicza w Łodzi wraz z innymi członkami Związku Oficerów Rezerwy w Łodzi.

9 listopada 1939 roku został aresztowany i osadzony w Niemieckim obozie przejściowym na Radogoszczu (w byłej fabryce włókienniczej i cegielni Michała Glazera przy ul. Liściastej), a kilka dni później 12 listopada zamordowany na poligonie „Brus” w grupie kilkudziesięciu mężczyzn[17], znanych w Łodzi działaczy społeczno-politycznych, w ramach dużej akcji represyjnej łódzkiego niemieckiego Gestapo pod kryptonimem Intelligenzaktion. Ich mogiłę odnaleziono w 2009 roku. Odnalezione szczątki pochowano uroczyście w specjalnej kwaterze na cmentarzu komunalnym „Doły” przy ul. Smutnej w Łodzi[18].

Symboliczny grób Słoniowskiego znajduje się na Starych Powązkach w Warszawie. W tym samym grobie została pochowana jego żona, Janina ze Święcickich Słoniowska (ur. 18 lipca 1894 w Strzałkowie, zm. 20 kwietnia 1967 w Warszawie).

Modest i Janina Słoniowscy mieli dwie córki: Julię i Marię („Rysię”). Modest Słoniowski posiadał również starszych braci legionistów majora Henryka i por. Juliana Bolesława (Bronisława) Słoniowskich.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kolejni na tym zdjęciu: sierż. Kazimierz Strzelecki ps. „Kazik” (lub sierż. Zygmunt Pomarański ps. „Brzózka”), ppor. Mieczysław Marusieński ps. „Lelum”, sierż. Kazimierz Kamiński ps. „Luboń” (lub Sław Płoszajski ps. „Sławomir”), Wacław Sieroszewski, Krok-Paszkowski, Zygmunt Platonoff ps. „Plater”. 2 rząd, od lewej: por. Bronisław Mansperl ps. „Haber”, Stefan Pomarański ps. „Borowicz”, Roman Szymański ps. „Tewański”, Wiktor Bystrzyński ps. „Skrzetuski”, Eugeniusz Czajkowski ps. „Jarzębie Marian”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jakub Lutosławski, Notariat w Łodzi…, s. 84, 204 podał, że Modest Słoniowski urodził się w Ułtowie, w gminie Kleniewo, powiatu płockiego ówczesnej guberni płockiej.
  2. Wykaz Stanu Służby, Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi, 15 lutego 1934.
  3. Centralny Oddział Ewidencyjno – Werbunkowy Departamentu Wojskowego N.K.N, Lista chorych, rannych, zabitych i zaginionych legionistów do kwietnia 1915 roku, 1915.
  4. Roman Starzyński, Cztery lata wojny w służbie komendanta. Przeżycia wojenne 1914–1918., 1937.
  5. IV Lista strat Legionów Polskich, Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, Piotrków 1 stycznia 1916, s. 18.
  6. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 23.
  7. Dziennik Rozporządzeń Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7, Dekrety Naczelnego Wodza Wojsk Polskich, 30 listopada 1918.
  8. Ministerstwo Spraw Wojskowych, Dziennik Personalny Nr 40 Rok I, 20 października 1920.
  9. Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 416, 876.
  10. Alfabetyczny spis oficerów rezerwy, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1 maja 1922, s. 266.
  11. Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1095. Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 990.
  12. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 197.
  13. Gazeta Sądowa Warszawska nr 42, 15 października 1921, s. 342.
  14. Rozwój” Nr 81, Dziennik Polityczny, Społeczny i Literacki, Łódź , 23 marca 1923.
  15. Wykaz notariuszów Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na dzień 1 października 1938 r., Warszawa 1938, s. 2, 81.
  16. Archiwum Państwowe w Łodzi, Akta Sądu Grodzkiego sygn. 8008.
  17. Joanna Leszczyńska, Jest lista prawdopodobnych ofiar zbrodni na Brusie. Pomagamy odkryć tajemnicę egzekucji w 1939 roku, Historycy IPN bliżej prawdy o losie inteligencji; [w:] „Polska. Dziennik Łódzki”, 4 V 2009, nr 103, s. 4.
  18. Monika Pawlak, Joanna Leszczyńska, Wojenny pogrzeb po 70 latach. Jolanta Wilkońska po 70 latach odebrała obrączkę po zamordowanym Ojcu; [w:] „Polska. Dziennik Łódzki”, 2 IX 2009, nr 205, s. 6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]