Mojżesz Fiszel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mojżesz Fiszel
Data urodzenia

1480

Data śmierci

1541

Rabin generalny w Małopolsce i na Rusi
Okres sprawowania

1541–1541

Wyznanie

judaizm

Mojżesz Fiszel (ur. w 1480; zm. w 1541[1]) – lekarz i rabin żydowski.

Był synem Chwałki i Franczka Fiszela – poborcy podatkowego. Jego rodzina była ceniona na dworze królewskim co otworzyło mu drogę na dwór w Krakowie. Jego żona, Estera, pochodziła z dworu królowej Bony[1].

Mojżesz Fiszel był z wykształcenia lekarzem. Prowadził również studia nad piśmiennictwem żydowskim pod okiem Jakuba Polaka[2]. Swoją karierę medyczną rozpoczął w Poznaniu, następnie, w roku 1520, przeniósł się do Krakowa[3]. Z jego usług korzystali wysoko postawieni urzędnicy jak i ludzie Kościoła, np. arcybiskup poznański[4].

W trakcie swojej służby został wyróżniony przez króla Zygmunta I Starego przez zwolnienie z płacenia tzw. podatków żydowskich, co spotkało się z dezaprobatą między innymi czeskiej gminy żydowskiej. Problem został rozwiązany przez króla wydaniem aktu w roku 1535, w którym argumentując swoją decyzję jego obszerną wiedzą religijną i medyczną ponownie zwolnił Mojżesza Fiszela z płacenia podatków oraz dodatkowo decydowanie w tej sprawie pozostawił tylko sobie[5].

W roku 1532 Mojżesz Fiszel objął stanowisko rabina tzw. polskiej gminy żydowskiej, zastępując swojego zmarłego wuja Aszera Lemla. W roku 1541 roku został rabinem generalnym w Małopolsce i na Rusi, które to stanowisko dzielił z lubelskim rabinem Szalomem Szachną. Obdarzeni zaufaniem króla otrzymali władzę sprawowania sądów za wykroczenia związane z religią. W tym samym roku Mojżesz Fiszel został oskarżony o współudział w morderstwie rytualnym, w związku z czym został spalony na stosie[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b H. Zaremska, Fiszel Family [w:] Gershon D. Hundert [red.], The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, New Haven 2008, dostęp: 08.12.2015. [dostęp do źródła online: http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Fiszel_Family]
  2. S. Konopka, Fiszel [w:] W. Konopczyński [red.], Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1948- 1958.
  3. M. Bersohn, Słownik biograficzny uczonych Żydów Polskich, Warszawa 1905, s. 26
  4. Poznańska Filia Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP, dostęp: 08.12.2015. [dostęp do źródła online: http://poznan.jewish.org.pl/index.php/portrety/Na-krolewskich-salonach.html]
  5. Polski Słownik Judaistyczny, dostęp: 08.12.2015. [dostęp do źródła online: http://www.jhi.pl/psj/Fiszel_Mojzesz]
  6. S. Konopka, Fiszel [w:] W. Konopczyński [red.], Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1948-1958

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]