Monarchia absolutna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cardin Le Bret (1558-1665) jeden z teoretyków absolutyzmu z ojcem
Fryderyk II Wielki spotyka się z filozofami przy okrągłym stole

Monarchia absolutna, absolutyzm – forma rządów typowa przede wszystkim dla wczesnonowożytnej Europy oraz mające ją uzasadnić doktryny polityczne. Współcześnie absolutyzm występuje w następujących państwach: Brunei[1], Katar[2], Oman[3], Arabia Saudyjska[4], Suazi[5], poszczególnych emiratach tworzących ZEA[6], i Watykanie[7].

Wiele absolutystycznych monarchii europejskich legitymowało swe panowanie na gruncie teologicznym, tzw. boskim prawem królów. Przedstawicielem tej koncepcji w Anglii był Robert Filmer, autor traktatu Patriarchia (1680). Jego argumentacja odnosi się do historii biblijnej postrzeganej tu jako uniwersalna prahistoria ludzkości. Koncepcja ta była szczególnie popularna w Anglii i Szkocji w okresie rządów Stuartów. Teologiczne podstawy świeckich rządów miały legitymować także Świętego Cesarza Rzymskiego, cesarza Chin, cesarza Japonii i króla Tajlandii. Podobna dotkryna występowała w Cesarstwie Bizantyńskim i od XV wieku również w Carstwie Rosyjskim.

Opis monarchii absolutnej[edytuj | edytuj kod]

W systemie absolutystycznym monarcha skupia w swojej ręce władzę sądowniczą, ustawodawczą i wykonawczą (z oczywistych względów król wyznaczał swoich przedstawicieli do poszczególnych ośrodków władzy, osobiście zajmując się tylko sprawami najwyższej wagi oraz utrzymaniem stanu, w którym nie dochodzi do konfliktu interesów żadnych z podległych mu ośrodków władzy). Kształtowanie się nowożytnego absolutyzmu związane jest z końcem feudalizmu i pojawieniem się silnych, scentralizowanych państw narodowych, co doprowadziło do ograniczenia feudalnych przywilejów stanowych. Proces ten rozpoczął się w XIV w. wraz z upadkiem autorytetu papieża i cesarza, a nasilił w wieku XVI (zob. Machiavelli). W wieku XVII doprowadził do powstania klasycznej formy absolutyzmu we Francji, szczególnie za panowania Ludwika XIV, któremu przypisuje się słowa "państwo to ja". W XVIII w. absolutyzm zyskał własną ideologię gdzie władca miał być pierwszym urzędnikiem nowoczesnego, scentralizowanego państwa - taką postać absolutyzmu nazywamy absolutyzmem oświeconym. Absolutyzm oświecony najbardziej wyraźne formy przybrał w Królestwie Prus za panowania Fryderyka Wielkiego i w Austrii pod rządami Józefa II. W absolutyzmie oświeconym panowały, zgodne z ideologią Oświecenia, tendencje do reformy całokształtu życia społecznego i gospodarczego, realizowanego przez rozbudowany aparat biurokratyczny.W niektórych państwach (Polska) absolutystyczny system rządów nigdy się nie ukształtował, a co więcej, budził stałe, poważne obawy społeczeństwa (zob. absolutum dominium, Magna Charta, neminem captivabimus). W innych (Szwecja, Niderlandy, także Anglia Stuartów) da się zauważyć starą walkę między zwolennikami władzy absolutnej a zwolennikami decentralizacji. W Rosji władza absolutystyczna (zob. samodzierżawie) przetrwała do XIX wieku.

Różnica między monarchią absolutną a despotyczną polega według Monteskiusza na tym, że w monarchii absolutnej istnieje skodyfikowane prawo, podczas gdy władza monarchy despotycznego nie jest niczym ograniczona.

Współczesne monarchie absolutne[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie monarchia absolutna istnieje w następujących państwach:

W niektórych krajach władzę absolutną nadaje władcy konstytucja. Taki ustrój posiadają:

Arabia Saudyjska[edytuj | edytuj kod]

W Arabii Saudyjskiej nie ma konstytucji pisanej, ustrój państwa opiera się na szariacie i kilku aktach prawnych – m.in. Dekrecie o utworzenia królestwa Arabii Saudyjskiej z 1932 roku. Król powołuje rząd, na czele którego stoi. Jest dowódcą sił zbrojnych. Rząd przygotowuje projekty ustaw i na bieżąco administruje państwem. Przy królu funkcjonuje rada konsultacyjna – organ doradczy, który składa się głównie z męskich członków rodu królewskiego.

Watykan[edytuj | edytuj kod]

Watykan jest monarchią teokratyczną, absolutystyczną o charakterze patrymonialnym. Wybory (elekcja) władcy odbywają się w ramach konklawe (łac cum clave – pod kluczem). Elektorami papieskimi są kardynałowie, ci którzy nie ukończyli w dniu wakansu papieskiego 80 roku życia. Jest ich ok. 120 (w ostatnim konklawe wzięło udział 117). Papieżem teoretycznie może zostać każdy katolik.

W 1996 roku Jan Paweł II zniósł procedurę wyboru papieża przez aklamację lub kompromis (przez wykrzyczenie nazwiska kandydata lub wybór wąskiego grona wybierającego). Wprowadził także tzw. "świętą większość", czyli 2/3 głosów, obowiązująca przez ok. 30 głosowań. Potem możliwa większość bezwzględna (Benedykt XVI w 2007 przywrócił poprzedni stan). W ciągu dnia w czasie trwania konklawe możliwe 4 głosowania.

Papież jest:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Lavish birthday for Brunei ruler. „BBC”, 2006-07-15. [dostęp 2015-07-21]. 
  2. Michael Stephens: Qatar: regional backwater to global player. BBC NEWS. [dostęp 2015-07-21].
  3. Q&A: Elections to Oman's Consultative Council. BBC NEWS. [dostęp 2015-07-21].
  4. Marshall Cavendish: World and Its Peoples: the Arabian Peninsula. 2007, s. 78. ISBN 978-0-7614-7571-2.
  5. Swaziland profile. BBC NEWS. [dostęp 2015-07-21].
  6. Vatican to Emirates, monarchs keep the reins in modern world - The Times of India. The Times of India. [dostęp 2015-07-21].
  7. State Departments. www.vaticanstate.va. [dostęp 2015-07-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]