Monaster św. Nikity w Peresławiu Zaleskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Monaster św. Nikity Słupnika
Никитский монастырь
Monaster Nikitski - widok ogólny
Monaster Nikitski - widok ogólny
Państwo  Rosja
Miejscowość Peresław Zaleski
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia eparchia jarosławska i rostowska
Klauzura nie
Typ monasteru męski
Fundator książę Borys Władymirowicz
Styl bizantyjsko-ruski
Materiał budowlany kamień, drewno
Data budowy przełom XI i XII wieku
Położenie na mapie obwodu jarosławskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu jarosławskiego
Monaster św. Nikity Słupnika
Monaster św. Nikity Słupnika
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Monaster św. Nikity Słupnika
Monaster św. Nikity Słupnika
Ziemia 56°45′39″N 38°51′36″E/56,760972 38,860000

Monaster św. Nikity Słupnika (ros. Никитский монастырь) – jeden z najstarszych klasztorów prawosławnych na terenie dzisiejszej Rosji, w mieście Peresław Zaleski. Z klasztorem związany był prawosławny święty Nikita Słupnik oraz Daniel Peresławski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Monaster został najpewniej zbudowany na przełomie XI i XII wieku. Według niektórych przekazów jego fundatorem mógł być książę Borys Władimirowicz, a powstanie drewnianego klasztoru miało być ważnym etapem w procesie chrystianizacji ziem ruskich. Oznaczałoby to, iż początek budowy monasteru miałby mieć miejsce jeszcze przed rokiem 1015. Już w roku 1186 obiekt otrzymał status ławry. Patronem obiektu był Nikita Męczennik. Ze względu na skąpe źródła pisane nie da się ustalić jednoznacznie, czy i na ile klasztor ucierpiał w czasie najazdów Mongołów, choć wiadomo, że za ich sprawą kilkakrotnie niszczony był niedaleki Kreml peresławski.

Istotnym okresem rozwoju klasztoru był XVI wiek, kiedy monaster otrzymał najpierw w 1521 nadanie jednej z wsi pod Ugliczem od tamtejszego kniazia Dymitra, a następnie, w 1528, pieniądze na budowę nowych murowanych zabudowań od księcia moskiewskiego Wasyla III. W tym czasie zakonnicy od podstaw wybudowali nowy, murowany kompleks budynków, w tym sobór św. Nikity. Dobroczyńcą monasteru był również Iwan IV Groźny, który kilkakrotnie do niego pielgrzymował razem z rodziną, a także planował w razie potrzeby na nowo wykorzystać obronne możliwości budynków. W latach 1560-1564 z carskiego rozkazu powstały kolejne cerkwie w obrębie monasteru, której patronem został Nikita Słupnik. Ikonę tego ostatniego sfinansowała żona cara Anastazja Romanowa. Rozbudowany klasztor przetrwał polskie oblężenie w 1609, jednak został w dwa lata później spalony przez wojska litewskie.

W latach 1630-1639 przełożonym klasztoru był prawdopodobnie późniejszy patriarcha moskiewski i całej Rusi Józef[1].

Ponownie rodzina carska partycypowała w kosztach odbudowy klasztoru, a carowie Michał I i jego syn Aleksy składali w monasterze cenne dary. Ten drugi sfinansował budowę zachowanej do dziś cerkwi Zwiastowania, dzwonnicy oraz przebudowę części baszt. W wieku XVIII z kolei wzniesiono na jego terenie kaplicę "nad słupem św. Nikity" i nowe budynki przeznaczone dla służby. W XIX wieku rozebrana została cerkiew św. Michała Archistratega, którą zastąpiła nowa dzwonnica.

Po rewolucji październikowej majątki klasztorne zostały w 1918 znacjonalizowane, a w pięć lat później formalnie zamknięto także wspólnotę monastyczną. Najcenniejsze przedmioty z wyposażenia kompleksu zostały przekazane do różnych placówek muzealnych, zaś w budynkach zajmowanych dotąd przez mnichów rozlokowano szkołę, ośrodek wczasowy, mieszkania oraz więzienie. W 1933 został uroczyście spalony zabytkowy ikonostas do tej pory znajdujący się w nieczynnym soborze św. Nikity. Po II wojnie światowej podjęto pewne prace konserwatorskie na terenie soboru i klasztoru, co jednak nie zatrzymało jego postępującej dewastacji.

Ponowne otwarcie klasztoru miało miejsce dopiero w 1993, a pod przewodnictwem nowego przełożonego wspólnoty podjęto na nowo prace konserwatorskie.

Przypisy

  1. Pietruszko W.: Russkaja Cerkow w patriarszestwo Josifa. Czast' 1 (ros.). pravoslavie.ru. [dostęp 2012-02-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]