Monaster Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego w Borowsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Monaster Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego
Свято-Пафнутиев Боровский монастырь
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. 4010102000 z 1960
Widok ogólny
Widok ogólny
Państwo  Rosja
Obwód  kałuski
Miejscowość Coat of Arms of Borovsk (Kaluga oblast) (1777).png Borowsk
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Rodzaj klasztoru męski
Eparchia kałuska i borowska
Klauzura nie
Obiekty sakralne
Sobór Narodzenia Matki Bożej
Cerkiew św. Mitrofana
Cerkiew św. Eliasza
Założyciel klasztoru Pafnucy Borowski
Styl ruski
Data budowy XVII–XIX w.
Data zamknięcia 1922
Data reaktywacji 1991
Położenie na mapie obwodu kałuskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kałuskiego
Monaster Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego
Monaster Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Monaster Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego
Monaster Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego
Ziemia55°12′51″N 36°32′01″E/55,214111 36,533500
Strona internetowa klasztoru

Monaster Narodzenia Matki Bożej i św. Pafnucego w Borowskuprawosławny męski klasztor w Borowsku, u ujścia Istiermy do Protwy. Założony w XV w. przez świętego mnicha Pafnucego Borowskiego. W XVI i XVII w. pełnił obok funkcji religijnych także obronne.

Według żywota Pafnucego spisanego przez jego ucznia, późniejszego biskupa Wassiana (Ryłę), mnich ten osiedlił się w 1405 w lasach wokół Borowska. Przed 1444 skupiła się wokół niego wspólnota zakonna. W wymienionym roku na jej potrzeby wzniesiono cerkiew Narodzenia Matki Bożej. Rok ten przyjmuje się za początek funkcjonowania monasteru[1]. Jeszcze za życia Pafnucego, w 1467, w kompleksie klasztornym wzniesiono z białego kamienia sobór pod tym samym wezwaniem[1]. Freski w jego wnętrzu wykonał ikonograf Dionizy razem z nieznanym z imienia pomocnikiem i miejscowym mnichem Mitrofanem. Dzięki darom bojarów i wielkich książąt monaster szybko zyskał znaczny majątek. Jego popularność wśród wiernych jeszcze wzrosła po kanonizacji Pafnucego Borowskiego w 1545. Mnich został wówczas drugim patronem klasztoru[2]. W końcu XVI w. monaster otoczono murami, czyniąc z niego punkt obronny na jednej z dróg wiodących do Moskwy. W 1610 tak ufortyfikowany klasztor oblegał Dymitr Samozwaniec II i zdołał zdobyć twierdzę tylko dzięki zdradzie. Monaster został wówczas rozgrabiony, częściowo zaś zburzony[2].

W końcu XVII stulecia klasztor, nieposiadający już znaczenia militarnego z powodu zmiany biegu granicy rosyjskiej, został odbudowany. Wspólnota należała wówczas do największych właścicieli ziemskich w regionie[2]. W 1673 w klasztorze uwięziono, zaś dwa lata później zamorzono głodem jedne z przywódczyń staroobrzędowcówFieodosiję Morozową i jej siostrę Jewdokię Urusową[3].

W 1812 klasztor na krótko zajęli żołnierze Wielkiej Armii Napoleona, dokonując w nim nowych zniszczeń. W czasie odbudowy monasteru jego przełożeni opowiadali się początkowo za rozbiórką zabytkowych budynków sakralnych i wzniesieniem zupełnie nowych; rozebrano wówczas pierwszą cerkiew wzniesioną przez Pafnucego Borowskiego i siedemnastowieczną cerkiew św. Michała Archanioła. Ostatecznie pierwotny projekt został zarzucony. Sobór Narodzenia Matki Bożej nie został rozebrany, a jedynie w 1837 dostawiono do niego refektarz. W końcu XIX stulecia wybudowano również nową bramę wjazdową[2].

Monaster funkcjonował do maja 1922, gdy na mocy gubernialnego komitetu wykonawczego został zlikwidowany i zamieniony w muzeum historyczno-artystyczne. W 1935 budynki klasztorne zaadaptowano ostatecznie na szkołę mechanizacji gospodarstwa wiejskiego, na ich terenie wzniesiono nowy obiekt na potrzeby placówki. W latach 1941–1945 w monasterze stacjonowały wojska niemieckie, w 1945 obiekt ponownie zaczął pełnić cele edukacyjne, początkowo jako siedziba różnych szkół rolniczych, od 1956 – szkoły mechanizacji. Od 1968 był siedzibą muzeum. Prace remontowe i konserwatorskie nad zabytkowymi zabudowaniami monasterskimi podjęto w II połowie lat 50. XX wieku[4].

Rosyjski Kościół Prawosławny odzyskał obiekt w 1990. W 1991 do monasteru wrócili pierwsi mnisi[4].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

W skład kompleksu budynków monasterskich wchodzą[5]:

  • sobór Narodzenia Matki Bożej
  • refektarz z cerkwiami Narodzenia Pańskiego i św. Onufrego
  • refektarz z dzwonnicą
  • cerkiew św. Mitrofana
  • cerkiew św. Eliasza i infirmeria

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Fiechner M.: Kaługa, Borowsk. Moskwa: Iskusstwo, 1971, s. 223.
  2. a b c d Fiechner M.: Kaługa, Borowsk. Moskwa: Iskusstwo, 1971, s. 226–228.
  3. Bojarynia Morozowa – artykuł z Kalendarza Staroobrzędowego (ros.)
  4. a b Historia klasztoru na jego oficjalnej stronie
  5. Opis architektury monasteru na jego oficjalnej stronie