Monaster Trójcy Świętej w Słucku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Monaster Trójcy Świętej
Główna cerkiew klasztorna, ilustracja Napoleona Ordy
Główna cerkiew klasztorna, ilustracja Napoleona Ordy
Państwo  Białoruś
Miejscowość Słuck
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia mińska i słucka
Obiekty sakralne
Sobór Trójcy Świętej
Styl późny klasycyzm
Data budowy 1865–1867 (przebudowa)
Data zamknięcia 1930
Data zburzenia lata 50. XX wieku
Data reaktywacji nie reaktywowany
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Monaster Trójcy Świętej
Monaster Trójcy Świętej
Ziemia 53°00′59″N 27°32′42″E/53,016283 27,544892
Krzyż upamiętniający miejsce po monasterze

Monaster Trójcy Świętej w Słuckuprawosławny męski klasztor w Słucku, założony przed XIII w. i zniszczony na polecenie władz stalinowskich w latach 30. XX wieku.

Historia[edytuj]

Początki[edytuj]

Dokładny moment powstania klasztoru nie jest znany. Być może istniał on już na początku XI stulecia[1], a z pewnością funkcjonował w 1205. Pierwsi przełożeni klasztoru byli hieromnichami, niektórzy – schimnichami. Przybywali oni do Słucka z monasterów w Kijowie, a na urzędzie przełożonych zatwierdzali ich metropolici kijowscy, bez pośrednictwa biskupów turowskich[1]. Według innego źródła monaster w Słucku powstał dopiero w XV w.[2].

XVI–XVIII w.[edytuj]

W 1571 przełożonym klasztoru został późniejszy prawosławny, a następnie unicki metropolita Michał Rahoza[1]. W XVI w. monaster w Słucku był jednym z głównych ośrodków prawosławnego życia monastycznego w Wielkim Księstwie Litewskim[3]. W XVII–XVIII w. była to jedna z dwóch prawosławnych wspólnot monastycznych w Rzeczypospolitej[a], której przełożony otrzymywał automatycznie godność archimandryty[4].

Od 1755 w klasztorze wystawione dla kultu były relikwie Gabriela Zabłudowskiego, nieoficjalnie czczonego jako święty[5][b]. Po przyjęciu przez większość prawosławnych monasterów Rzeczypospolitej postanowień unii brzeskiej i przejściu mnichów do Zakonu Bazylianów Świętego Jozafata Słuck i znajdujący się w nim monaster stały się w XVIII w. największym prawosławnym ośrodkiem Wielkiego Księstwa Litewskiego, zaś w 1786 został siedzibą biskupów pomocniczych eparchii mścisławskiej, mohylewskiej i orszańskiej (białoruskiej)[6]. Posiadał siedem monasterów filialnych[7]. Przełożeni klasztoru byli mianowani przez metropolitów kijowskich w porozumieniu z właścicielami Słucka – Radziwiłłami[8]. Przy monasterze działała szkoła bracka[9].

W latach 1865–1867 przeprowadzona została gruntowna przebudowa zabudowań klasztornych w stylu późnoklasycystycznym[10]. Przed rewolucją październikową był jednym z sześciu czynnych klasztorów eparchii mińskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego[11]. Działał do 1930, gdy został zlikwidowany. W latach 50. XX wieku rozebrano ostatnie elementy jego dawnych zabudowań. W 1994 na jego miejscu wzniesiono pamiątkowy krzyż[10].

Architektura[edytuj]

Przełożeni monasteru[edytuj]

W I Rzeczypospolitej[edytuj]

W okresie przynależności Słucka do I Rzeczypospolitej monaster Trójcy Świętej był zarządzany przez archimandrytów. Przełożonego klasztoru wskazywał każdorazowo przez prawosławny metropolita kijowski, jednak nie mógł czynić tego bez konsultacji z miejscowym bractwem cerkiewnym oraz bez zgody Radziwiłłów, ktitorów monasteru. Dopiero po wyrażeniu przez nich aprobaty kandydat na archimandrytę mógł udać się do Kijowa na ceremonię otrzymania wymienionej godności[4]. Urząd przełożonego monasteru Trójcy Świętej w Słucku cieszył się w hierarchii prawosławnej w Rzeczypospolitej znacznym prestiżem[4].

Majątek i uposażenie monasteru[edytuj]

W XVI w. monaster posiadał prawo połowu ryb i bobrów w rzece Oressie oraz jeziorach Mid i Wepr[1]. W XVII w. majątek wspólnoty znacznie się powiększył, co umożliwiło klasztorowi prowadzenie ożywionej działalności ekonomicznej. Własnością monasteru było przedmieście Trojczany na terenie Słucka, zamieszkiwane według danych z 1678 przez 26 gospodarzy, jak również wsie Duchowicze, Retłowicze, Sieniechowo, Jarminsk, Lypiłowicze i Ubibacki[12].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Obok monasteru Św. Ducha w Wilnie.
  2. Jego kanonizacja odbyła się w 1820.

Przypisy

  1. a b c d Słuckij Swiato-Troickij monastyr' so wriemieni jego osnowanija (ros.). nasledie-sluck.by. [dostęp 2012-09-05].
  2. Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI-XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 260-261. ISBN 978-83-61209-55-3.
  3. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 222. ISBN 836045602X.
  4. a b c A. Mironowicz, Życie monastyczne w Rzeczypospolitej [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik: Życie monastyczne w Rzeczypospolitej. Białystok: Zakład Historii Kultur Pogranicza Instytutu Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, 2001, s. 45-46. ISBN 8390292882.
  5. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 437. ISBN 836045602X.
  6. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 190-191. ISBN 836045602X.
  7. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 455. ISBN 836045602X.
  8. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 456. ISBN 836045602X.
  9. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 461. ISBN 836045602X.
  10. a b Opis monasteru w portalu radzima.org
  11. МИНСКАЯ ЕПАРХИЯ В ПЕРИОД РЕВОЛЮЦИОННЫХ ПОТРЯСЕНИЙ 1917 ГОДА И ВО ВРЕМЯ НЕМЕЦКОЙ И ПОЛЬСКОЙ ОККУПАЦИИ БЕЛОРУССИИ (ДО МАРТА 1921 Г.)*
  12. R. Degiel: Protestanci i prawosławni. Patronat wyznaniowy Radziwiłłów birżańskich nad Cerkwią prawosławną w księstwie słuckim w XVII w.. Warszawa: NERITON, 2000, s. 54. ISBN 8386842733.