Morchella
 Smardz jadalny (Morchella esculenta) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
smardz |
| Nazwa systematyczna | |
| Morchella Dill. ex Pers. Neues Mag. Bot.: 116 (1794) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Morchella esculenta (L.) Pers. | |
Morchella Dill. ex Pers. (smardz) – rodzaj grzybów należący do rodziny smardzowatych (Morchellaceae)[1]. W Polsce według publikacji M. A. Chmiel występuje 5 gatunków z tego rodzaju[2].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Naziemne grzyby saprotroficzne. Wytwarzają owocniki zbudowane z kulistych, jajowatych lub stożkowatych główek osadzonych na pustym wewnątrz trzonie. Hymenofor w postaci warstwy hymenialnej wewnątrz wnęk (alweoli) rozmieszczonych na całej ich powierzchni. Zarodniki smardzów są eliptyczne, gładkie, a ich wysyp jest kremowy[3][4].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Morchellaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Takson utworzyli Johann Jakob Dillenius i Christiaan Hendrik Persoon w 1794 r. Gatunkiem typowym jest Morchella esculenta (L.) Pers.[1] Synonimy nazwy naukowej: Boletus Tourn. ex Adans., Boletus Tourn., Eromitra Lév., Mitrophora Lév., Morchella sect. Mitrophorae (Lév.) S. Imai, Morilla Quél., Phalloboletus Adans[5]. Nazwa polska według M. A. Chmiel[2].
Najnowsze badania wykazują, że obecna oparta na morfologii systematyka gatunków jest niewłaściwa, i należy ją zastąpić nową opartą na genetyce. Sprawia to, że wiele gatunków zostaje włączonych w obręb innych, a część zniesiona całkowicie[6]. Niektóre gatunki:
- Morchella americana Clowez & C. Matherly 2012 – smardz amerykański
- Morchella crassipes (Vent.) Pers. 1801 – smardz grubonogi
- Morchella deliciosa Fr. 1822 – smardz wyśmienity
- Morchella elata Fr. 1822 – smardz wyniosły
- Morchella esculenta (L.) Pers. 1849– smardz jadalny
- Morchella fluvialis Clowez, P. Alvarado, M. Becerra, Bilbao & P.-A. Moreau 2014 – smardz łęgowy
- Morchella iberica Marcos Martínez, Sanjaume & Clowez 2020 – smardz połówkowy
- Morchella importuna M. Kuo, O’Donnell & T.J. Volk 2012 – smardz parastożkowaty
- Morchella populiphila M. Kuo, M.C. Carter & J.D. Moore 2012 – smardz topolowy
- Morchella semilibera DC. 1805 – smardz półwolny
- Morchella vulgaris (Pers.) Gray 1821 – smardz ciemny
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[7]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według M.A. Chmiel[2], B. Gumińskiej i W. Wojewody[4] oraz rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym[8][9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2020-12-13] (ang.).
- ↑ a b c Maria Alicja Chmiel, Checklist of Polish larger ascomycetes =: Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006, s. 82–83, ISBN 978-83-89648-46-4..
- ↑ Ewald Gerhardt, Stefan Łukomski (tłum.), Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, wyd. 4, Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1985, s. 125, 127–128, ISBN 978-83-09-00714-2..
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2015-12-16] (ang.).
- ↑ Franck Richard i inni, True morels (Morchella, Pezizales) of Europe and North America: evolutionary relationships inferred from multilocus data and a unified taxonomy, 2015.
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 3/2024 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2024-04-26].
- ↑ Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-21].