Morvan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy pasma górskiego. Zobacz też: inne znaczenia słowa Morvan.
Morvan
Widok na Morvan
Widok na Morvan
Najwyższy szczyt Haut-Folin
(901 m n.p.m.)
Kontynent Europa
Państwo  Francja
Loc Morvan.png
Obszar zajmowany przez pasmo górskie

Morvan – pasmo górskie we Francji w regionie Burgundii, znajdujące się na pograniczu czterech departamentów: Nièvre, Yonne, Côte-d’Or i Saône-et-Loire na północny wschód Masywu Centralnego[1]. Góry należące do pasma Morvan zbudowane głównie z granitu oraz bazaltu powstałego podczas orogenezy hercyńskiej. W okresie orogenezy alpejskiej uległy rozpadowi na swoich pograniczach, stwarzając obniżenia z trzech stron, przechodząc w wapienne płaskowyże.

Lasy sąsiadują z łąkami i polami otoczonymi żywopłotami. Kraina dzieli się na trzy części: Morvan otwarty, Morvan wysokich pagórków, na obrzeżach i północy oraz góry Morwandzkie, na południu, których najwyższy szczyt, Haut Folin w paśmie Bois du Roi, osiąga wysokość 901 m n.p.m.[2]

Liczne rzeki, w tym Yonne i Cure mają tu źródło i tworzą głębokie doliny, które zostały w niektórych miejscach zalane przez jeziora zaporowe stanowiące atrakcję turystyczną. Jedna czwarta wody płynącej w Paryżu pochodzi z tych terenów[potrzebne źródło]. System niewielkich tam i zapór pozwalających stworzenie zbiorników wodnych, powstał w XVI wieku, kiedy to drewno na opał dla stolicy zaczęło być spławiane, dzięki sztucznemu podnoszeniu poziomu wody w rzekach, które wpadają do Sekwany, i to aż do początku XX wieku. Trwało to do czasów, kiedy węgiel z północy kraju zastąpił drewno jako materiał opałowy[potrzebne źródło].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat Gór Morvan jest umiarkowany lądowy i charakteryzuje się wpływami oceanu na zachodzie i lądu na wschodzie, stąd lokalne różnice w ilościach opadów i dni słonecznych oraz temperatur. Amplitudy termiczne mogą osiągnąć powyżej 20 °C a opady roczne przekroczyć 1000 mm, a nawet 1800 mm na najwyższych szczytach, na których można zarejestrować do 180 dni opadów deszczu lub śniegu. Jesienie i zimy są długie, ale skoki temperatur nie pozwalają na wielodniową białą pokrywę. W latach 80. zdemontowany został ostatni wyciąg narciarski.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XIX wieku region Morvan stał się terenem Opieki Publicznej Departamentu Sekwany: 47 000 dzieci zostało umieszczonych w rodzinach zastępczych, które czerpały z tego dodatkowe dochody, jak i dzięki mamkom, które były „wprowadzane” do mieszczańskich rodzin paryskich. Mówi się nawet o „przemyśle piastunkowym” (52% nianiek paryskich pochodziło z tych terenów). W 1919 roku miejscowość liczyła 175 wychowanków, w tym 105 poniżej 13 lat[potrzebne źródło]. W czasie drugiej wojny światowej tereny te były obszarem działalności partyzanckiej. Po wojnie region, jeszcze biedny, wyludnił się i zmodernizował. Mechanizacja rolnictwa i hodowli pozwala ludności pozostałej uzyskiwać lepsze dochody[potrzebne źródło].

Znanym mieszkańcem Gór Morvan był Sebastian Le Prestre, marszałek Vauban, urodzony w Saint-Léger-Vauban[potrzebne źródło].

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Morvan, który liczy mało większych miejscowości (wyjątek stanowi Château-Chinon), charakteryzuje się niesamowitym rozproszeniem niewielkich osad czy osobnych gospodarstw. Architektura ich często pochodzi z XIX wieku, kiedy jeszcze dachy były pokryte słomą choć mury kamienne. Dzisiaj pokryte dachówką płaską, tradycyjną burgundzką albo współczesną, łupkową czy gontową, domy dodają dodatkowy element do mozaiki natury. Obok domów chłopskich spotyka się tutaj rezydencje budowane na styl mieszczański, zamki, dwory i pałace. Na granicach krainy natomiast znajdują się miasta w charaterze wrót wjazdowych takie jak Autun, Avallon, Semur-en-Auxois, Arnay-le-Duc posiadające bogatą wielowiekową architekturę, sięgającą czasów rzymskich. Przez te dwa pierwsze przechodziła Via Agrippa łącząca Lyon z Boulogne-sur-Mer, a za Napoleona stała się drogą narodową nr 6, wiodącą nad morze Śródziemne, zastąpioną w latach 60. autostradą Słońca.

Hodowla i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Krajobraz okolic Gór Morvan

Miejscowa ludność, obok eksploatacji lasu, zajmuje się hodowlą bydła charolaise, która uzyskała jako jedyna we Francji znak jakości – AOC[potrzebne źródło]. Hoduje się tu również owce, kozy, krowy mleczne (produkcja serów) i wieprze (suszone szynki, kiełbasy i inne przetwory).

Na północy krainy, na stokach pagórka, na którym znajduje się jedno z najbardziej znanych miejsc we Francji, Vézelay – opactwo założone w IX wieku przez benedyktynów, produkuje się wino białe ze szczepu chardonnay i czerwone, z pinot noir[potrzebne źródło].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Turystyka, dzięki bogactwu dziedzictwa architektonicznego, kulinarnego i natury, trasom dla pieszych i rowerzystów, oraz wielu możliwościach zakwaterowania (hotele, agroturystyka, kempingi), odgrywa również istotną rolę w dochodach mieszkańców. Większość gmin w Górach Morvan wchodzi w skład Parku Regionalnego.

Muzyka w regionie[edytuj | edytuj kod]

Region gór Morvan posiada własną tradycyjną muzykę, która jest połączeniem lokalnej muzyki ludowej z wpływami muzyki z innych rejonów Francji. Tradycyjnymi instrumentami kojarzonymi z Morvan są dudy, skrzypce, lira korbowa i akordeon[potrzebne źródło].

Park regionalny[edytuj | edytuj kod]

Stworzony w 1970 roku, park regionalny obejmuje 117 gmin i 5 miast wjazdowych od ostatniej rewizji jego statusu w 2007. Jego zadania i projekty to:

  • kształcenie ochrony środowiska
  • zarządzanie wodami
  • agroturystyka
  • różnorodność biologiczna
  • ochrona i opieka kultury i dziedzictwa regionu

Park uczestniczy w projektach Natura 2000 i LIFE Ruisseaux oraz LEADER i stworzył swoje znaki jakości:

  • Produkt parku (gwarancja lokalnego pochodzenia materii pierwszej, autentyczność, produkcja na małą skalę, przestrzegająca środowisko);
  • Umiejętność (savoir-faire) parku (skierowana w stronę miejscowych rzemieślników);
  • Gościnność (accueil) parku (skierowana pod adresem oberży i gospód, które proponują lokalne produkty, znają i potrafią poradzić turystom oraz użyli do budowy i dekoracji miejscowych materiałów)[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. Morvan (Góry, Europa, Francja) (pol.). [dostęp 2013-10-06].
  2. Czasami 902 m n.p.m.: Francja. Mapa przeglądowa Europy, skala 1:1 500 000, PPWK Warszawa 1978.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]