Moses Mendelssohn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Moses Mendelssohn

Moses (Mojżesz) Mendelssohn (ur. 6 września 1729 w Dessau, zm. 4 stycznia 1786 w Berlinie)[1]filozof żydowski i niemiecki, pisarz, językoznawca, pierwszy propagator zrównania praw Żydów z ludnością nieżydowską w krajach niemieckich, przyjaciel Gottholda Ephraima Lessinga. Prekursor i przedstawiciel ruchu oświecenia żydowskiego w Europie (haskali). Dla jednych był trzecim Mojżeszem w historii (po Mojżeszu biblijnym i Mojżeszu Majmonidesie) od którego miała się otworzyć nowa epoka w historii Żydów. Inni widzieli w nim tego, który doprowadził do asymilacji Żydów i stracenia przez nich tożsamości, a także zatracenia tradycyjnych wartości judaizmu. Był dziadkiem Feliksa Mendelssohna-Bartholdyego.

Jego ojcem był Mendel Heymann (1683–1766), ubogi sofer, stąd nazwisko Mendelsson (syn Mendla). Naukę rozpoczął w wieku trzech lat u naczelnego rabina Dessau, Dawida Hirscha Fränkla; jako sześciolatek znał już język hebrajski. Gdy Fränkel otrzymał stanowisko naczelnego rabina Berlina, Mendelsson w 1743 roku udał się za nim[2].

W 1771 roku zostało jego członkostwo w Pruskiej Akademii Nauk odrzucone przez pruskiego króla Fryderyka II z powodu wcześniejszej oceny zbioru poezji władcy dokonanej przez Mendelssohna w 1760 roku, w której filozof krytykował niechęć króla do ojczystego języka i publikację w języku francuskim[3]. W 1774 roku protestował przeciwko ustanowieniu kantonów szwajcarskich, które to miały zabraniać Żydom z terenu Szwajcarii posiadanie dzieci. Wbrew wielu ortodoksyjnym Żydom dokonał tłumaczenia na język niemiecki świętej księgi Żydów – Tory; za jego życia ukazały się trzy wydania.

Gotthold Ephraim Lessing (pisarz, dramaturg i myśliciel) będąc jednym z najwybitniejszych przedstawicieli niemieckiego oświecenia uwiecznił w roku 1778 Mosesa Mendelssohna w swym poemacie Natan mędrzec (Nathan der Weise). Tak się przynajmniej sądzi, lecz ani Mendelssohn ani Lessing nigdy o tej ewentualności nie wspominali.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Salomon Spitzer: Mojżesz Mendelssohn. Kraków: 1886, s. 5-6, 39.
  2. Salomon Spitzer: Mojżesz Mendelssohn. Kraków: 1886, s. 6, 10.
  3. Salomon Spitzer: Mojżesz Mendelssohn. Kraków: 1886, s. 22, 28.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]