Moskal (określenie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
"Dzięki ci Boże, że nie jestem Moskalem" hasło na ukraińskiej koszulce

Moskal[a] (biał. маскаль, ros. a także ukr. москаль) - archaiczne[1] określenie Rosjanina.

Nazwa przypuszczalnie pochodzi od nazwy mieszkańca Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. W Rosji określenia tego używa się w stosunku do mieszkańców Moskwy.

W XVIII i XIX wieku ludność Rzeczypospolitej mogła Rosjan (wojska rosyjskie, Konfederacja Barska) zapamiętać jako grabieżców[b], niszczycieli, podpalaczy stąd też negatywne przezwiska a następnie nazwiska, podobnie jak nazwy osobowe Szwed czy Rakoczy, także od około roku 1750 słowo Moskal znaczyło rabuś, żarłok, a mogło to być związane z potoczną przypadłością wojsk rosyjskich na terenie Rzeczypospolitej.

Obecnie w języku polskim określenie to pozbawione jest negatywnej konotacji (por. wiersz Adama Mickiewicza "Do Przyjaciół Moskali") w odróżnieniu od słowa kacap.

A jeśli czasem i Moskal się zjawił,

Tyle nam tylko pamiątki zostawił,

Że był w błyszczącym i pięknym mundurze,

Bo węża tylko znaliśmy po skórze...

Nazwa współcześnie stosowana jest w języku rosyjskim, białoruskim i ukraińskim jako określenie pejoratywne, stąd Rosjanie uważają polskie "Moskal" za pejoratywne (por. hasło Москаль w wersji rosyjskiej Wikipedii).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. " Dla mieszkańca południowo-wschodnich krain ruskich, Rusin - Ruski to Moskal, Kacap; on sam zaś nazywa się w odróżnieniu od tego znienawidzonego plemienia Ukraińcem albo Kazakiem. W zachodnich, podkarpackich okolicach Rusi używa wprawdzie lud nazwiska Rusin - Rusyn, lecz łączy z niem jedynie znaczenie wyznaniowe, a nie narodowe. Najrodowitszy Rusin, jeżeli jest obrządku rzymsko-katolickiego w pojęciu ludu w Galicyi przestaje być Rusinem, a staje się Polakiem." [w:] Lucjan Tatomir: Geografia ogólna i statystyka ziem dawnej Polski. Kraków: 1868, s. 99. [dostęp 5 maja 2009]. (pol.)

Uwagi

  1. W wypadku deprecjonujących, lekceważących lub żartobliwych nazw członków narodowości [...] poleca się pisownię małą literą, choć rozpowszechniony zwyczaj pozwala pisać je wielkąNazwy członków narodów, ras i szczepów
  2. zob. np. Iwan Drewicz

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]