Most Białogórski w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Most Białogórski w Sanoku
Ilustracja
Most (stan w 2008)
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Podstawowe dane
Przeszkoda rzeka San
Liczba przęseł 1
Data budowy 1977
Data zburzenia 1980
Data odbudowy 1981
Położenie na mapie Sanoka
Mapa lokalizacyjna Sanoka
Most Białogórski w Sanoku
Most Białogórski w Sanoku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Most Białogórski w Sanoku
Most Białogórski w Sanoku
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Most Białogórski w Sanoku
Most Białogórski w Sanoku
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sanockiego
Most Białogórski w Sanoku
Most Białogórski w Sanoku
Ziemia49°34′26,3″N 22°12′14,0″E/49,573972 22,203889

Most Białogórski w Sanokumost drogowy przez rzekę San w Sanoku łączący główną część miasta z osiedlem Biała Góra.

Na przełomie lat 40./50. projektantem wiszącej kładki na Sanie łączącej Sanok z osiedlem na Białej Górze był inż. Stanisław Beksiński[1]. W kwietniu 1959 została ukończona budowa mostu wiszącego, stanowiącego kładkę na rzece San, łączący dzielnicę Wójtostwo (i cały Sanok) z Białą Górą na prawym brzegu rzeki[2]. Most został zaprojektowany jako prototyp przez inż. Wacława Rudzińskiego z Ministerstwo Komunikacji przy współudziale naukowców z Politechniki Warszawskiej[2]. Konstrukcja mostu była wykonana ze stali i żelbetonu i zawieszona na linach (specjalnych kotwicach)[2][3]. Fachowej i finansowej pomocy przy budowie udzieliły sanockie zakłady Sanocka Fabryka Autobusów i Kopalnictwo Naftowe[2]. Konstrukcja była wówczas najdłuższym mostem wiszącym w Polsce tego typu[2][4]. 15 sierpnia 1959 most został uroczyście oddany do użytku[3][5]. Konstrukcja kładki została zdeinstalowana w drugiej połowie lat 80 XX w.[6].

Z biegiem lat konieczne stało się wybudowanie mostu łączącego Sanok z Białą Górą (gdzie w międzyczasie podjęły działalność Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku oraz lądowisko śmigłowca sanitarnego), w tym celu z inicjatywy dyrektora MBL Aleksandra Rybickiego powstał Społeczny Komitet Budowy Mostu, mimo tego sprawa realizacji obiektu w kolejnych latach nie była zrealizowana[7]. Most został wybudowany w czasie niespełna trzech miesięcy i 15 listopada 1977 został oddany do eksploatacji[8][9][9][10][11][12]. Budowę wykonali żołnierze wojsk inżynieryjnych Warszawskiego Okręgu Wojskowego[10]. Za myślę techniczną odpowiadał ppłk mgr inż. Władysław Stolarz, a kierownikiem budowy był por. inż. Wiesław Powroźnik[10].

Most uległ zniszczeniu w wyniku gwałtownego wezbrania wody na Sanie 26 czerwca 1980, gdy rzeka osiągnęła poziom 5,65 (najwyższy od 4 marca 1908, gdy poziom wyniósł 6,16 m)[13]. Został odbudowany w 1981[14][15]. Budowa trwała dwa miesiące, a wsparli ją znacząco żołnierze 2 Warszawskiej Brygady Saperów, a także miejscowe podmioty: Autosan, Stomil Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku; uroczystego przecięcia wstęgi w dniu oddania mostu do ponownego użytku 17 listopada 1981 dokonał szef Wojsk Inżynieryjnych Warszawskiego Okręgu Wojskowego, płk Zdzisław Stelmaszuk[16][17]. Zimą na początku 1985 most był długotrwale zagrożony przez zator lodowy na Sanie[18][19][20][21][22][23][24][25].

12 października 1982 przy moście od strony południowej został odsłonięty pomnik-czołg, w ramach kultywowania tradycji 26 Pułku Piechoty podczas obchodów Święta Wojska Polskiego 12 października 1982 w związku z obchodami 39 rocznicy powstania ludowego Wojska Polskiego i 38 rocznicy bitwy pod Lenino[26][27]. Stanowi go czołg T-34/85, eksponat pochodzący z 26 Pułku Czołgów Średnich, który po 1945 stacjonował w dzielnicy Olchowce. W zamierzeniu twórców pomnik miał stanowić upamiętnienie zwycięskiego szlaku bojowego Wojska Polskiego z hitlerowskim najeźdźcą, bandami UPA i reakcyjnym podziemiem[28].

14 sierpnia 1991 wyłamaniu uległ filar mostu, wskutek czego przejazd był zamknięty[29]. Do października 1998 przeprowadzono remont mostu, zmierzający m.in. do wytłumienia hałasu powstającego podczas przejazdu pojazdów po płytach ułożonych na konstrukcji jezdnej[30].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Stachowicz: Życie gospodarcze. Czasy industrializacji 1949–1956. W: Sanok. Dzieje miasta. Kraków: Secesja, 1995, s. 826. ISBN 83-86077-57-3. za: Archiwum Państwowe w Sanoku, Protokół Nr VII/50 z 24 listopada 1950.
  2. a b c d e Najdłuższy w kraju most wiszący na Sanie oddany do użytku. „Nowiny”, s. 1, Nr 89 z 13 kwietnia 1959. 
  3. a b W Sanoku otwarto najdłuższy most wiszący w kraju. „Nowiny”, s. 1, Nr 197 z 17 sierpnia 1959. 
  4. Najdłuższy w Polsce most wiszący zbudowany na Sanie w Sanoku. „Nowiny-Stadion”, s. 1, Nr 128 z 28 maja 1959. 
  5. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 236. ISBN 978-83-60380-26-0.
  6. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 466, 478. ISBN 978-83-60380-26-0.
  7. A mostu w Sanoku jak nie było, tak nie ma. „Nowiny”, s. 3, Nr 229 z 21 sierpnia 1973. 
  8. Nowy most. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 22 (91), s. 1, 1-15 grudnia 1977. 
  9. a b Sanocka panorama 1977. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 3, Nr 36 (165) z 20-31 grudnia 1979. 
  10. a b c Kronika województw. Krosno. Nowy most w Sanoku oddany do użytku. „Nowiny”, s. 1, Nr 261 z 16 listopada 1977. 
  11. Jan Grygiel, Edward Wisz. Rok 1977. „Nowiny”, s. 3, Nr 28 z 6 lutego 1980. 
  12. Według innego źródła został oddany do użytku 31 grudnia 1977, zob. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 952.
  13. Ani na moment nie słabnie walka z wodnym żywiołem. Sytuacja na Podkarpaciu powoli stabilizuje się. „Nowiny”, s. 2, Nr 162 z 28 lipca 1980. 
  14. Będzie znowu most na Białą Górę. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 12 (211) z 20-30 kwietnia 1981. 
  15. Przed zimą przejedziemy San. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 29 (229) z 20-31 października 1981. 
  16. Most na Sanie w Sanoku oddany do użytku. „Nowiny”, s. 1, Nr 228 z 18 listopada 1981. 
  17. Nowy most na Sanie gotowy. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 34 (234) z 10-20 grudnia 1981. 
  18. Zator lodowy na Sanie – zagrożony most w Sanoku pod ochroną saperów. „Nowiny-Stadion”, s. 1-2, Nr 12 z 15 stycznia 1985. 
  19. Pierwszy wyłom na zatorze lodowym na Sanie. „Nowiny-Stadion”, s. 1-2, Nr 15 z 18 stycznia 1985. 
  20. Likwidacja zatoru lodowego na Sanie. „Nowiny-Stadion”, s. 1-2, Nr 20 z 24 stycznia 1985. 
  21. Bogumiła Koszela. Białogórskiemu mostowi na ratunek. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1-2, Nr 3 (330) z 20-31 stycznia 1985. 
  22. Wiesław Koszela. Trwa walka ze skutym lodem Sanem. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1-2, Nr 4 (331) z 1-10 lutego 1985. 
  23. Józef Ząbkiewicz. Zadecyduje natura – pomóc mogą ludzie. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 5 (332) z 10-20 lutego 1985. 
  24. Bogumiła Koszela. San znowu w okowach lodu. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1-2, Nr 6 (333) z 20-28 lutego 1985. 
  25. Bogumiła Koszela. Popłynęły wody Sanu. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1-2, Nr 9 (336) z 20-31 marca 1985. 
  26. Odsłonięcie pomnika-czołgu. „Nowiny”, s. 2, Nr 201 z 13 października 1982. 
  27. Wiesław Koszela. Uroczyste obchody Święta Wojska Polskiego. Odsłonięcie pomnika-czołgu. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 2, Nr 17 (51) z 1-10 listopada 1982. 
  28. Franciszek Oberc: Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka. Sanok: 1998, s. 14. ISBN 83-909787-1-7.
  29. Mostowe kłopoty w Sanoku. „Nowiny”, s. 3, Nr 163 z 23-25 sierpnia 1991. 
  30. Jolanta Ziobro. Będzie mniej dudniło. „Tygodnik Sanocki”. Nr 40 (360), s. 1, 2 października 1998. 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]