Mostek (muzyka)
Mostek – element instrumentu strunowego, który podtrzymuje struny i pośredniczy w przekazywaniu ich drgań na elementy rezonujące instrumentu. W instrumentach akustycznych drgania są w ten sposób przenoszone m.in. na płytę rezonansową, która wprawia w ruch otaczające powietrze[1][2].
Funkcja akustyczna
[edytuj | edytuj kod]W gitarze akustycznej drgania strun pobudzają mostek, następnie płytę rezonansową, powietrze wewnątrz pudła oraz pozostałe elementy korpusu[1]. W instrumentach rodziny skrzypiec podstawek przekazuje drgania strun na korpus instrumentu[2].
Instrumenty smyczkowe
[edytuj | edytuj kod]W instrumentach z rodziny skrzypiec mostek jest nazywany podstawkiem. Jest umieszczony między strunami a płytą wierzchnią. Pod jedną z jego stóp znajduje się dusza, a pod drugą belka basowa[3].
Dusza przekazuje drgania z płyty wierzchniej na spodnią[2]. Belka basowa biegnie wewnątrz instrumentu wzdłuż płyty wierzchniej; nie należy jednak przypisywać jej funkcji transmitera na podstawie źródła Yamaha, ponieważ źródło to takiej funkcji nie opisuje[3].
Podstawki skrzypcowe są zwykle wykonywane z klonu i utrzymywane w miejscu przez nacisk napiętych strun.[4] Ich masa i dopasowanie wpływają na brzmienie instrumentu[3].
W technice gry smyczkowej określenie sul ponticello oznacza prowadzenie smyczka przy podstawku; zbliżenie smyczka do podstawka uwydatnia wyższe harmoniczne[5].
Gitara klasyczna i akustyczna
[edytuj | edytuj kod]W gitarze akustycznej mostek składa się zazwyczaj z podstawy oraz siodełka. Podstawa jest przyklejona do płyty wierzchniej, a siodełko spoczywa w jej rowku[6].
Mostek przekazuje drgania strun na korpus gitary i wyznacza ich czynną długość, istotną dla intonacji[6]. W gitarach ze strunami stalowymi struny mogą być mocowane kołkami mostkowymi[6]. Podstawy mostków wykonuje się zwykle z twardego drewna, m.in. hebanu lub palisandru, zaś siodełka z kości albo twardych tworzyw syntetycznych[6].
Gitara elektryczna
[edytuj | edytuj kod]W gitarach elektrycznych regulacja mostka i siodełek umożliwia ustawienie wysokości strun oraz ich intonacji. Ustawianie intonacji polega na skracaniu albo wydłużaniu czynnej długości struny[7].
Występują m.in. mostki stałe (hardtail) oraz systemy ruchome, zwane tremolo lub vibrato. Ruchomy system pozwala na zmianę napięcia strun za pomocą dźwigni[8].
Jednym z systemów blokowanych jest Floyd Rose. Blokuje on struny zarówno przy mostku, jak i przy siodełku główki, co ma poprawiać stabilność stroju podczas używania dźwigni[8].
Instrumenty klawiszowe
[edytuj | edytuj kod]W fortepianie jeden koniec strun jest podparty na mostkach przymocowanych do płyty rezonansowej. Drgania strun są przez mostki przekazywane na płytę rezonansową[9]. Fortepian ma mostek długi dla rejestru środkowego i wysokiego oraz krótszy dla strun basowych[10].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]
Podstawek skrzypcowy przed i po profilowaniu
Mostek gitary klasycznej
Mostek gitary akustycznej
Ruchomy mostek gitary elektrycznej
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Guitar construction. University of New South Wales. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- 1 2 3 The Structure of the Violin: How sound is produced. Yamaha Corporation. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- 1 2 3 James Beament: The Bridge, Soundpost, and Tailpiece. Oxford Academic, 1997. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- ↑ Violin Construction. Georgia State University. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- ↑ Extended String Techniques and Special Effects in Arnold Schoenberg's String Quartet No. 1. University of North Texas. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- 1 2 3 4 Acoustic Guitar Anatomy. Yamaha. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- ↑ How do I intonate my instrument?. Fender Musical Instruments Corporation. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- 1 2 All About Tremolo. Fender Musical Instruments Corporation. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- ↑ The Sound-Producing Mechanism. Yamaha Corporation. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
- ↑ A Brief Guide to Piano Tonewoods. Yamaha, 2022-04-22. [dostęp 2026-09-22]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Encyklopedia muzyki. Warszawa: PWN, 1995, s. 697. ISBN 83-01-11390-1.
- Mark Philips, Jon Chappell: Gitara dla bystrzaków. Gliwice: Septem, 2008, s. 32–33. ISBN 978-83-246-0993-2.