Mosty Pomorskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mosty Pomorskie
Obiekt zabytkowy nr rej. A/2494/340/Wm (środkowy), A/2495/341/Wm (północny), A/2496/342/Wm (południowy) z 15 października 1976[1]
Ilustracja
mosty Pomorskie (po prawej stronie rysunku)
na mapie Kępy Mieszczańskiej
Poprzednie nazwy

Werderbrücke

Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Miejscowość

Wrocław

most Pomorski Północny
Przeszkoda

Odra Północna

Długość

86,1 m

Szerokość:
• całkowita
• jezdni
• chodników


20 m
13 m
2×3,5 m

Rozpiętość przęseł

29,6 – 28,5 – 27,3

Data budowy

1929-1930

Projektant

Günther Trauer

most Pomorski Środkowy
Przeszkoda

Przekop Śluzy Mieszczańskiej

Długość

17 m

Szerokość:
• całkowita
• jezdni
• chodników


17,2-20,5 m
11,7-14,4 m
2×3,1 m

Rozpiętość przęseł

nieregularne
od 6,1 do 14,9

most Pomorski Południowy
Przeszkoda

Odra Południowa

Długość

68 m

Szerokość:
• całkowita
• jezdni
• chodników


18 m
11 m
2×3,5 m

Rozpiętość przęseł

19,3 – 22,3 – 19,3 (18,2 – 20, 2 – 18,2 w świetle)

Data budowy

1904-1905

Projektant

Karl Klimm, Günthel

Położenie na mapie Wrocławia
Mapa konturowa Wrocławia, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Mosty Pomorskie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Mosty Pomorskie”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Mosty Pomorskie”
Ziemia51°06′54,8″N 17°01′50,4″E/51,115222 17,030667
mosty Pomorskie widziane z wieży kościoła św. Elżbiety
w lewym górnym rogu – Północny
w centrum kadru – Południowy
pomiędzy nimi – środkowy
most Pomorski Północny, po lewej stronie widoczny budynek Elektrowni Wodnej Wrocław II
stopień wodny na Odrze południowej; w głębi po prawej most Pomorski Południowy, po lewej most Środkowy
wjazd na most Pomorski Południowy – widok od ul.Odrzańskiej

Mosty Pomorskie – zespół trzech wrocławskich mostów (Północny, Środkowy i Południowy) łączących północny i południowy brzeg Odry ze znajdującą się pomiędzy nimi Kępą Mieszczańską.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez całą ich długość przeprowadzona jest dwukierunkowa jezdnia szerokości od 11 do 14,4 metrów, niosąca środkiem dwutorową linię tramwajową, oraz po obu stronach jezdni dwa chodniki szerokości od 3 do 3,5 metra.

Przeprawa z południowego brzegu Odry na Kępę Mieszczańską istniała w tym miejscu już w XIV wieku i związana była z wybudowanymi tu, na południowej odnodze Odry, młynami[2]. Aż do XIX wieku system jazów i tam, regulujący pracę znajdujących się w tym rejonie młynów, foluszy i innych zakładów przemysłowych wykorzystujących energię płynącej rzeki powiązany był z drewnianymi mostami, umożliwiającymi przemieszczanie się pomiędzy obydwu brzegami rzeki, a także dostarczanie surowców i odbiór produktów z tych młynów. Pod koniec wieku XIX system ten stał się już niewystarczająco wydolny i istniejącą w tym czasie przeprawę[3] przebudowano. Najpierw, w roku 1879, zbudowano krótki jednoprzęsłowy most nad śluzą przy południowym brzegu Kępy Mieszczańskiej – dziś most ten nosi nazwę mostu Pomorskiego Środkowego.

W latach 1904[4]-1905 u wylotu ulicy Odrzańskiej przerzucono kamienny most Pomorski Południowy, dokładnie w osi mostu Środkowego. Jest to konstrukcja trójprzęsłowa, z murowanych z klinkieru łuków koszowych[5], opartych na klinkierowych przyczółkach i zagłębionych na ok. 4,5 m poniżej dna rzeki betonowych filarach. Filary licowane są w widocznej części okładziną granitową, zaś łuki przęseł piaskowcową. Budowniczy Karl Klimm nadał mostowi neoromańsko-secesyjną oprawę. Przy południowym przyczółku mostu, po obu stronach jezdni, ustawiono niewielkie pawilony mieszczące małe sklepiki lub zakłady usługowe; swą formą przypominają one strażnice, w których pobierano myto za przejazd mostem, choć roli strażnic nigdy nie pełniły. Koszt budowy mostu wyniósł 480 tys. marek, dalsze 90 tys. marek wydano na przebudowę skrzyżowań i dojazdów do mostu[5]; w związku ze znaczeniem komunikacyjnym rząd dofinansował budowę ponosząc 25% kosztów. Sześćdziesięciometrowa piaskowcowa balustrada mostu była ozdobiona trzema parami wieżyczek z latarniami w osiach filarów; spotkało się to z nasiloną krytyką lokalnej prasy, w której ubolewano nad brakiem tarasów widokowych przy filarach[5]. Wieżyczki te – pomimo że uzupełniały architekturę mostu – zostały po II wojnie światowej zlikwidowane, a później na ich pilastrach od strony wschodniej podwieszono rury ciepłownicze, oszpecające jego wygląd.

Most Północny, z Kępy Mieszczańskiej na północny brzeg Odry Północnej, powstał dopiero w roku 1930 nad jazem regulującym poziom wody dla zbudowanej tu pięć lat wcześniej Elektrowni Wodnej Wrocław II (Północnej). Zbudowany na podstawie projektu miejskiego radcy budowlanego Günthera Trauera most ma nitowaną stalową konstrukcję blachownicową, długość około 85 i szerokość 20 metrów. Przy okazji jego budowy przebudowano (m.in. poszerzono) most Pomorski Środkowy.

Mosty Pomorskie, w odróżnieniu od sąsiednich Uniwersyteckich przetrwały bez większych zniszczeń oblężenie Festung Breslau w 1945 pomimo że Północny został uszkodzony bezpośrednim trafieniem bombą lotniczą. W 1953 most Pomorski Północny przeszedł remont kapitalny, a w 1984 przebudowano jego chodniki i balustrady.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021, s. 218 [dostęp 2022-07-05].
  2. W finansowaniu budowy pierwszych młynów w tym miejscu uczestniczył, na mocy porozumienia zawartego w 1334 z wrocławskimi rajcami krakowski bankier Mikołaj Wierzynek.
  3. Przeprawa ta (na mapce jej położenie wskazane jest jako nr 17) nosiła w 1824 nazwę Mühlenplatz, tj. „plac Młyński”, choć tylko krótkimi odcinkami przebiegała po wysepkach na południe od Kępy, na terenie których mogła kojarzyć się z placem; przemianowano ją zatem na An den Mühlen Straße, tj. „ulicę Przy Młynach”, używana także była nazwa „Dolne Młyny”; po likwidacji młynów na początku XX wieku przeprawę zlikwidowano, ale nazwa „Dolne Młyny” pojawia się jeszcze na powojennych planach z 1946 i 1948 na określenie obu wysepek, na których stały niegdyś młyny, a obecnie działa elektrownia południowa, jaz i śluza.
  4. Prace ziemne rozpoczęto 16 czerwca 1904, porównaj: „Ostdeutsche Bauzeitung”. 2 (25), s. 182, 1904-06-22. Wrocław. 
  5. a b c Ostdeutsche Bauzeitung, 1906-01-06.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]