Moszczenica (dopływ Bzury)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rzeki, prawego dopływu Bzury. Zobacz też: inne znaczenia.
Moszczenica
Ilustracja
Moszczenica pod Wolą Branicką
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Lokalizacja woj. łódzkie
Rzeka
Długość 55,08 km
Powierzchnia zlewni 515 km²
Źródło
Miejsce w okolicach wsi Byszewy
Wysokość 190 m n.p.m.
Współrzędne 51°49′17,5″N 19°38′00,2″E/51,821528 19,633389
Ujście
Recypient Bzura
Miejsce na południe od Orłowa-Kolonii
Wysokość ok. 93,5 m n.p.m.[1]
Współrzędne 52°07′54,1″N 19°33′49,8″E/52,131694 19,563833
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście

Moszczenica (dawniej Moszczanka, ze staropol. mościć – w pierwotnym znaczeniu: utwardzać grunt do łatwiejszego przejścia[potrzebny przypis]) – rzeka, prawy dopływ Bzury[2] o długości 55,08 km[3] i powierzchni dorzecza ok. 515 km².

Źródła rzeki znajdują się w okolicach wsi Byszewy na wys. 190 m n.p.m. W początkowym biegu, na terenie Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich, płynie ona na północ, wcinając się prostopadle w kolejne poziomy wysoczyznowe. Powstały w ten sposób charakterystyczne, występujące na przemian odcinki doliny o stosunkowo stromych stokach i znacznym nachyleniu (4-5‰) – przypominając wtedy rzeki wyżynne – oraz odcinki szerszej doliny na spłaszczeniach terenu. W okolicach Strykowa, w strefie przejściowej między Wyżyną Łódzką a Pradoliną Warszawsko-Berlińską, Moszczenica zmienia swój bieg na północno-zachodni. Pomiędzy Swędowem a Wolą Branicką rzeka podcina lewy brzeg wysoki na 10 m, porośnięty gęstym lasem, poprzecinany parowami i wąwozami, w którym wyznaczono rezerwat przyrody Grądy nad Moszczenicą, natomiast na prawym brzegu położone są piaszczyste wydmy porośnięte jałowcami i świetlistym lasem mieszanym, graniczące ze wsią Kębliny. Po kilkunastu kilometrach rzeka ponownie skręca na północ. Poniżej Rogoźna wypływa na bezleśną, lekko falistą Równinę Łowicko-Błońską, a następnie wpada do Bzury. Lewymi dopływami rzeki są Borchówka, Struga Dobieszkowska (Młynówka), Kiełmiczanka, prawym dopływem jest Malina. Sieć ta powstała u schyłku zlodowacenia w stadium warty, a doliny uformowały się w okresach interglacjałów oraz w holocenie.

Zbudowane w Cesarce i Strykowie zbiorniki uregulowały poziom wody w Moszczenicy, który przedtem ulegał dużym wahaniom (od 72 cm w 1947 r. do 300 cm w 1957 r. na wodowskazie w Strykowie, stwarzając co roku poważne zagrożenie dla niżej położonych zagród.[potrzebny przypis]

Wody Moszczenicy mieszczą się w II i III klasie czystości. Są one stosunkowo czyste mikrobiologicznie[styl do poprawy], największe przekroczenia dotyczą stężenia fosforanów. Wśród ichtiofauny tej rzeki notowano występowanie: minoga strumieniowego (Lampetra planeri), ciernika (Gastrosteus asculeatus), kiełbia (Gobio gobio), śliza (Nemachilus barbatulus), kozy (Cobitis taenia), płoci (Rutilus rutilus), piskorza (Misgurnus fosillis), lina (Tinca tinca) i okonia (Perca fluviatilis). Wśród płazów i gadów zamieszkujących[potrzebny przypis] okolice Moszczenicy spotkać można m.in. traszkę zwyczajną (Triturus vulgaris) i traszkę grzebieniastą (Triturus cristatus), oraz płazy bezogoniaste, zwłaszcza ropuchę szarą (Bufo bufo), kumaka nizinnego (Bombina bombina) i rzekotkę (Hyla arborea). W okolicach wsi Kębliny znajdują się żeremie bobra (Castor fiber).[potrzebny przypis]

Rola rzeki w historii i kulturze[edytuj | edytuj kod]

Osadnictwo człowieka w dorzeczu Moszczenicy pojawiło się w paleolicie. W Średniowieczu w dolinie Moszczenicy wytapiano żelazo w tzw. kuźnicach oraz przygotowywano węgiel drzewny w tzw. mielerzach.[potrzebny przypis] Później nad rzeką rozwinęło się młynarstwo. Dolina rzeki jest terenem letniskowym i wycieczkowym dla mieszkańców aglomeracji łódzkiej.[potrzebny przypis] Jarosław Iwaszkiewicz w cyklu "Podróże do Polski" (1977) zamieścił opowiadanie "Dolina Moszczenicy" opisujące przedwojenne krajobrazy wokół tej rzeki, obserwowane podczas pieszych wycieczek.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]