Mroczno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mroczno
Mroczno
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nowomiejski
Gmina Grodziczno
Liczba ludności (2012) 1165[1]
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 13-324[2]
Tablice rejestracyjne NNM
SIMC 0844063
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Mroczno
Mroczno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mroczno
Mroczno
Ziemia53°21′11″N 19°42′10″E/53,353056 19,702778

Mrocznowieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Grodziczno. Siedziba parafii i największa miejscowość w gminie. Do 1954 roku istniała gmina Mroczno. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim.

We wsi znajdują się szkoła podstawowa, gimnazjum, ośrodek zdrowia, Ochotnicza Straż Pożarna założona w 1905 r. i kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Najwyższe z okolicznych wzgórz ma wysokość 169 metrów n.p.m.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Mroczno[3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
1044821 Dubiele część wsi
1045192 Kociołki część wsi
1044258 Na Górach część wsi
1044264 Na Mecu część wsi
1044360 Plebanka część wsi
1044590 Wąs część wsi
1044650 Za Jeziorem część wsi

Obiekty fizjograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • Dubiele – rozległe bagna, związane z nimi są miejscowe podania, występuje tam bogata roślinność, spotkać można remiza
  • Karaśnik – staw,
  • Mec – łąki, bagna, wzniesienia, polodowcowe. Dawniej znajdował się tam majątek szlachecki dzierżawiony od biskupów chełmińskich
  • Mroczenica – rzeczka,
  • Mrocznowskie Jezioro – jezioro,
  • Na Wąsie – łąki, lasy i pozostałość po dawnym jeziorze. Około połowy XX w. na polecenie gminy zostało spuszczone, gdyż wiosną woda z jeziora zalewała pola znajdujące się w sąsiedztwie jeziora.
  • Parcele – pola.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkowo na tych terenach mieszkało pruskie plemię Sasinów. Wieś założona została prawdopodobnie jeszcze przed przybyciem Krzyżaków. Wsią Morocze zarządzali kanonicy chełmińscy aż do 1773 roku. W 1414 wieś miała 88 włók. Została spalona w czasie wojny polko-krzyżackiej, zwanej "wojną głodową". Straty wsi obliczone zostały na 400 grzywien, straty kościoła - 100 grzywien. W 1589 r. tutejszy proboszcz, Jan z Praśnic, wybudował nowy kościół - zniszczony później w czasie wojen szwedzkich. Kolejny kościół, drewniany, wybudowano w 1732 . Resztki fundamentów starego kościoła zachowały się do 1880 r. Z kronik kościelnych wiadomo, że na początku osiemnastego wieku znajdował tu się folwark z dworem, karczma oraz kilka posesji zamożnych chłopów. W 1773 rząd pruski przejął ziemie biskupa chełmińskiego i kapituły. Z ziem tych utworzono domeny państwowe. Szkoła we wsi istniała już w 1622 r. 22 października 1855 r. założono w Mroczu bractwo trzeźwości. Pod koniec XIX w. nieformalnie wieś dzieliła się na trzy części: "Otchłań" (od wschodniego krańca wsi aż do szkoły), "Niebo" (od szkoły do kościoła) i "Piekło" (pozostały fragment wsi, w jednym budynku mieszkały 32 rodziny, stąd być może ta nazwa).

W 1920 r. wieś zajęły wojska bolszewickie. Nie zanotowano żadnych walk, jednak mieszkańcy byli zmuszeni do ucieczki do innych wsi. W 1939 roku, trzeciego września. do wsi wkroczyły wojska hitlerowskie. Zabrali wszystkich mężczyzn, chcąc ich rozstrzelać. Jednak ostatecznie po zmianie planów wywieziono tylko Jana Zagórskiego, Henryka Sałackiego, Ignacego Sałackiego. W roku 1998 we wsi było 1169 mieszkańców i 255 gospodarstw. ( W 2010 został założony klub sportowy KS Mroczno [6]

Kościół i parafia[edytuj | edytuj kod]

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa została założona przez biskupów chełmińskich w 1260 r. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą już z 1335 roku. Ten jednak spłonął podczas wojny z Krzyżakami. W tym okresie do parafii Mroczno należał kościół filialny we Wlewsku. Drugi kościół został zbudowany dzięki staraniom proboszcza Jana de Praśnica w 1589 roku. W połowie XVI w. do parafii należały: Kowaliki, Mroczenko, Straszewy, Sugajenko i Trzcin. W kronikach jako patron parafii wymieniany jest św. Mateusz Apostoł i święta Małgorzata. Trzeci kościół wzniesiono w 1732 r.

W 1867 do parafii należały Mroczno, młyn Wąs, Sugajenko, Tama, Trzcin, Aleksandrowo, Straszewo, Fijewo, Kowaliki, oraz przyłączony jako filia okręg kiełpiński, Kłodziana, Wąsioły, Rynek, Zabiny.

Obecny kościół wybudowano w 1936 na miejscu rozebranego poprzedniego kościoła. Nowy kościół w Mrocznie nosi wezwanie Najświętszego Serca Pana Jezusa

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. grodziczno.pl Ludność gminy. [dostęp 02-09-2013].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. Ks Mroczno, ksmroczno.futbolowo.pl [dostęp 2017-11-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nowe Miasto. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn, 1953, 240 str.
  • historia wsi na stroni Gminy Grodziczno [1]
  • parafia mroczno