Mucharz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Mucharz
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

wadowicki

Gmina

Mucharz

Liczba ludności (2022)

1128[2]

Strefa numeracyjna

33

Kod pocztowy

34-106[3]

Tablice rejestracyjne

KWA

SIMC

0062969

Położenie na mapie gminy Mucharz
Mapa konturowa gminy Mucharz, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Mucharz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Mucharz”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Mucharz”
Położenie na mapie powiatu wadowickiego
Mapa konturowa powiatu wadowickiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Mucharz”
Ziemia49°48′43″N 19°33′31″E/49,811944 19,558611[1]
Strona internetowa
Kościół
Urząd Gminy
Galeria "Mucharz"

Mucharzwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy Mucharz. Miejscowość leży nad rzeką Skawą.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Mucharz[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0062975 Borowina część wsi
0062981 Działy część wsi
0062998 Górka część wsi
0063006 Granica część wsi
0063012 Lachówka część wsi
0063029 Rzędziówka część wsi
0063035 W Zarządzie część wsi
0063041 Wądole część wsi
0063058 Zalesie część wsi
0063064 Zapotocze część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najdawniejsze dzieje Mucharza prawdopodobnie związane są z okresem istnienia Państwa Wiślan. Już w IX w. (według sprawozdania Komisji Archeologicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego z roku 1903, z przeprowadzonych prac badawczych na terenie Mucharza) Mucharz był ośrodkiem kultu religijnego związanego z religią Słowian. W roku 880 Wiślanie przyjęli chrześcijaństwo z rąk św. Metodego lub jego uczniów (misjonarzy). Przypuszczać należy, że istniejącą tu świątynię zamieniono później na chrześcijańską.

W 1254 roku Mucharz został lokowany. Bolesław V Wstydliwy, nadaniem z Korczyna, przekazał wieś klasztorowi norbertanek ze Zwierzyńca pod Krakowem, które były właścicielkami Mucharza aż do okresu rozbiorów. W 1389 r. książę oświęcimski Jan ponownie wydał dokument erekcyjny i dotacyjny (po splądrowaniu kościoła przez rabusiów i zaginięciu wcześniejszych przywilejów). Wieś położona w końcu XVI wieku w powiecie śląskim województwa krakowskiego była własnością klasztoru norbertanek na Zwierzyńcu w Krakowie[6]. W XVI, XVII i XVIII wieku klasztor często oddawał folwark mucharski w dzierżawę, a także prowadził liczne procesy z okolicznymi szlachcicami, miastem Wadowice i plebanem mucharskim o granice, dochody z dziesięciny i prawo sprzedaży alkoholu[7]. W latach 1772–1918 Mucharz należał do Królestwa Galicji. Przez Mucharz w latach 1847–1849 przeszła epidemia cholery z powodu której zmarły 1122 osoby[8]. W 1782 roku, w wyniku reform kościelnych cesarza Józefa II, Mucharz został odebrany norbertankom i sprzedany Tomaszowi Wilkońskiemu z Jaszczurowej. Dobra te odziedziczył po nim siostrzeniec Józef Pisarzewski. Kolejnymi właścicielami Mucharza byli: w XIX stuleciu Dominik Knesek, a w latach 1882–1945 rodzina Tetschlów.

Mucharz należał do województwa krakowskiego w latach 1919–1939 i 1945–1975. W 1939 r. włączony do III Rzeszy (do 1945 r.), leżał na granicy między Niemcami a Generalnym Gubernatorstwem.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Mucharz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego. W 1986 r. rozpoczęto tutaj budowę zapory i Jeziora Mucharskiego, która trwała ponad 30 lat[9].

Ze wsi pochodził m.in. ks. Czesław Wądolny[10].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[11].

  • Zespół kościelny: kościół pw. św. Wojciecha, kaplica rodowa Knezków, rzeźba św. Wojciecha na postumencie, starodrzew w otoczeniu w obrębie ogrodzenia.

Wyposażenie kościoła

  • Posążek Matki Boskiej z Dzieciątkiem (druga poł. XIV wieku)
  • Dwa gotyckie krucyfiksy
  • Obraz przedstawiający Chrystusa, (XVII wiek)

Inne

  • Kaplica grobowa Tetschlów położona obok kościoła
  • Grobowiec ostatnich właścicieli Śleszowic – Gabrysiewiczów (na cmentarzu parafialnym)
  • Obelisk 70-lecia Niepodległości Polski

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 84128
  2. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 799 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 103.
  7. Mucharz, [w:] Stanisław Witecki, Sakralne Dziedzictwo Małopolski, 2021 [dostęp 2021-06-30].
  8. Historia cmentarza w Mucharzu, www.gimmucharz.iap.pl [dostęp 2021-05-27].
  9. Trwa wielkie upuszczanie z Jeziora Mucharskiego. Jeszcze nigdy nie było tutaj tyle wody!, WadowiceOnlinePL [dostęp 2022-06-11] (pol.).
  10. Instytut Dziedzictwa » Kapliczki – Mucharz [dostęp 2022-06-11] (pol.).
  11. Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy, wuoz.malopolska.pl [dostęp 2024-01-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]