Muchodławka rajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Muchodławka rajska
Terpsiphone paradisi[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Samiec podgatunku nominatywnego, odmiana jasna, Uttarakhand, Indie
Ilustracja
Samica podgatunku T. p. ceylonensis, Sri Lanka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina monarki
Rodzaj Terpsiphone
Gatunek muchodławka rajska
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Muchodławka rajska (Terpsiphone paradisi) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny monarek. Zamieszkuje południowo-wschodnią Azję. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1758 na podstawie holotypu z Indii. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Corvus paradisi[3]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza muchodławkę rajską w rodzaju Terpsiphone. Wyróżnia 3 podgatunki[4]. Klasyfikacja jest sporna. Niektórzy autorzy uznają muchodławkę rajską i czarnosterną (T. atrocaudata) za jeden gatunek ze względu na hybrydyzację. Autorzy Handbook of the Birds of the World wyróżniają 14 podgatunków muchodławki rajskiej[3]. IOC 10 z nich uznaje za podgatunki odrębnego gatunku – muchodławki indochińskiej (Terpsiphone affinis), a jeden – muchodławkę chińską (Terpsiphone incei) – za odrębny gatunek[4].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[4]:

  • T. p. leucogaster (Swainson, 1838) – obszary lęgowe od zachodniego Tienszan na południe po północny Afganistan, północny Pakistan, północno-zachodnie i północno-centralne Indie oraz zachodni i centralny Nepal; zimowiska leżą we wschodnim Pakistanie i Półwyspie Indyjskim[3]
  • T. p. paradisi (Linnaeus, 1758) – centralne i południowe Indie, centralny Bangladesz i południowo-zachodnia Mjanma; poza sezonem lęgowym także Sri Lanka[3].
  • T. p. ceylonensis (Zarudny & Härms, 1912) – Sri Lanka[3]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała bez ozdobnych sterówek wynosi około 20 cm; ozdobne sterówki samca mogą wystawać o kolejne 30 cm. Masa ciała 20–22 g[3]. Na głowie muchodławki rajskie mają czub[5]. Samce występują w dwóch odmianach barwnych (patrz: polimorfizm), ciemnej i jasnej. Samce ciemnej odmiany mają ciemnoniebieskie, opalizujące ciemię kontrastujące z szarym gardłem i bokami głowy, u niektórych podgatunków także i gardło oraz pozostała część głowy są czarne i połyskujące. Wierzch ciała rdzawy, ogon jaśniejszy. Samce jasnej odmiany są całe białe z połyskliwą, niebieskoczarną głową oraz czarnymi lotkami I rzędu i stosinami pozostałych lotek. Samice są upierzone tak jak samce, nie mają jednak ozdobnych wydłużonych sterówek[6].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Muchodławki rajskie występują przeważnie w gęstych lasach i zadrzewieniach. Żywią się owadami i pająkami[5].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy w Indiach i Pakistanie trwa od marca do sierpnia, w południowo-wschodniej Azji od marca do czerwca[3]. Gniazdo ulokowane jest na drzewie, ma kształt kubka. Zniesienie liczy 3–4 jaja. Samica wysiaduje je przez 14–16 dni. Młode opuszczają gniazdo po 12 dniach życia[5].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje muchodławkę rajską za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) od 2016 roku (od czasu zaakceptowania przez BirdLife International zmian w systematyce tego gatunku)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Terpsiphone paradisi, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Terpsiphone paradisi. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g Moeliker, K.: Asian Paradise-flycatcher (Terpsiphone paradisi). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2017. [dostęp 11 marca 2017].
  4. a b c Frank Gill & David Donsker: Monarchs. IOC World Bird List (v7.1), 8 stycznia 2017. [dostęp 11 marca 2017].
  5. a b c Jacek Twardowski, Kamila Twardowska: Ptaki świata. Szczegółowe opisy 800 gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2016, s. 364. ISBN 978-83-8059-276-6.
  6. Allen Jeyarajasingam: A Field Guide to the Birds of Peninsular Malaysia and Singapore. Oxford University Press, 2012, s. 284. ISBN 978-0-19-963942-7.
  7. Indian Paradise-flycatcher Terpsiphone paradisi. BirdLife International. [dostęp 11 marca 2017].