Mudżahedin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mudżahedini w wojnie z odziałam ZSRR i afgańskiego rządu (1985)

Mudżahedin (arab. مجاهد dosł. święty wojownik) – mężczyzna uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym w krajach muzułmańskich lub zamieszkanych przez muzułmanów. Zwani bojownikami, mudżahedini w wielu krajach prowadzą walkę partyzancką przeciwko okupantom lub przeciw nieakceptowanej władzy.

Afganistan[edytuj | edytuj kod]

Afgańscy mudżahedini to różne zbrojne grupy opozycyjne, odwołujące się do radykalnego islamu, które od lat siedemdziesiątych XX wieku zwalczały świeckie i reformatorskie rządy, wspierane przez ZSRR. Po wojskowym zamachu stanu w roku 1978 mudżahedini zaktywizowali swoją działalność. Mudżahedini zaktywizowali swoją działalność po 1979 roku gdy rząd wprowadził szereg reform utrzymanych w zachodnim stylu wprowadzając m.in. równouprawnienie kobiet (na mocy którego zakazano m.in. kupowania żon) co nie spodobało się ortodoksyjnie religijnej części społeczeństwa[1]. W tym też czasie otrzymali wsparcie ze strony CIA. Podczas radzieckiej interwencji w Afganistanie (1979-1989) walczyli z Armią Radziecką, wspierającą rząd tego kraju. Stany Zjednoczone wspólnie z rządami Pakistanu, Arabii Saudyjskiej, Izraela i Egiptu dostarczały wszelkie środki niezbędne do prowadzenia walki przez mudżahedinów, głównie broń i amunicję oraz medykamenty. Partyzanci mieli swoje bazy szkoleniowe na terenie Pakistanu, skąd często przeprowadzali brawurowe ataki na oddziały wroga. Pomoc była przekazywana za pośrednictwem pakistańskiego wywiadu Inter-Services Intelligence. Po roku 1985[2] doszło do ukształtowania się siedmiu głównych stronnictw polityczno-militarnych (ogólna liczba ugrupowań mudżahedinów w czasie tej wojny sięgała 50). Wszystkie bazowały doktrynalnie na islamie, z czego trzy były tradycjonalistyczne i monarchistyczne, a cztery fundamentalistyczne i republikańskie. W 1985 roku tych siedem ugrupowań powołało w Peszawarze koalicję pod nazwą Islamski Sojusz Mudżahedinów Afgańskich ("Sojusz Siedmiu").

Sojusz Siedmiu[3]
Nazwa ugrupowania Przywódcy Liczebność
Hezb-i Islami Gulbuddin Hekmatjar 35 000
Hezb-i Islami Junis Chalis 10 000
Dżamiat-i Islami Burhanuddin Rabbani 20 000
Ittehad-i Islami Baraj Azadi-je Afghanistan Abdul Rasul Sayyaf 15 000
Mehaz-i Melli-je Islami Sayed Ishaq Gailani 20 000
Dżebhe-i Melli-je Nejat Sibghatullah Mojaddedi 35 000
Harakat-i Inqilab-i Islami Muhamed Nabi Muhamedi

Rafiullah Moezan

Nasrullah Mansur

35 000

Mudżahedini byli jedną z formacji wspieranych w ramach tzw. doktryny Reagana, a prezydent USA nazywał ich "bojownikami o wolność". Mudżahedinów wspomagali zagraniczni ochotnicy z krajów arabskich i muzułmańskich, którzy przyjeżdżali walczyć w "świętej wojnie" (dżihad) z bezbożnym komunizmem.

Przez żołnierzy radzieckich rzadko kiedy byli nazywani "mudżahedinami". Najczęściej byli to dla nich "duszmeni", "duchy" lub zupełnie pejoratywnie – "małpy"[4].

Oprócz religijnych mudżahedinów mniejszą grupę antyrządowych i antyradzieckich rebeliantów stanowiły organizacje maoistowskie tj. Organizacja Wyzwolenia Afganistanu, Organizacja Wyzwolenia Ludu Afgańskiego czy Afgański Front Mudżahedinów Walki o Wolność[5].

Iran[edytuj | edytuj kod]

Irańscy mudżahedini (Organizacja Bojowników Ludu, następnie Ludowi Mudżahedini) stanowili jedną z grup opozycyjnych zarówno przed rewolucją islamską w czasach monarchii Pahlawich, jak i po rewolucji, za rządów ajatollahów. Ich nietypowa ideologia przechodziła kilka przemian. W związku z połączeniem swoistej interpretacji islamu i eksperymentów z filozofią marksizmu oraz świeckiego nacjonalizmu, organizacja deklaruje się jako islamska i socjalistyczna. Początkowo była ruchem świeckim, w dodatku reformistycznym, a nie rewolucyjnym. Pod wpływem idei opozycyjnego intelektualisty Ali Szariatiego mudżahedini przyjęli doktrynę "rewolucyjnego szyizmu". Na początku lat 70. XX wieku na fali popularności idei lewicowych wzbogacili swoją ideologię o marksizm. Wyspecjalizowali się w działaniach partyzantki miejskiej równolegle z inną organizacją zbrojnego podziemia, tzw. fedainami ludowymi.

Ich pierwszą akcją było w 1971 roku podłożenie bomby pod elektrownię w Teheranie i nieudana próba porwania samolotu w proteście przeciwko wystawnym obchodom 2500-lecia monarchii irańskiej. W latach siedemdziesątych mudżahedini ludowi atakowali obiekty kojarzone z reżimem szacha, jak posterunki policji, oraz dokonywali zamachów na zachodnich doradców wojskowych i cywilnych. Tajna policja SAVAK wyjątkowo brutalnie postępowała z zatrzymanymi członkami organizacji, torturując ich i mordując. W listopadzie 1979 roku mudżahedini ludowi brali udział w ataku na ambasadę USA w Teheranie. Po rewolucji islamskiej przeszli do opozycji, organizując ataki terrorystyczne przeciwko nowej władzy. W odpowiedzi reżim Chomeiniego zwalczał organizację surowymi represjami, nie cofając się przed doraźnymi egzekucjami. W 2009 roku szefowie dyplomacji Unii Europejskiej postanowili usunąć mudżahedinów ludowych z listy grup terrorystycznych[6][7].

Liczne grupy, popierające rewolucję Chomeiniego (m.in. grupa odpowiadająca popularnym w Egipcie Braciom Muzułmańskim, wyjątkowo skrajnej organizacji fanatyków islamu), powołały także organizację o nazwie Mudżahedini Rewolucji Islamskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bogusz Szymański: Początek interwencji ZSRR w Afganistanie. gazeta.pl, 2009-10-15. [dostęp 2009-07-15].
  2. Rodric Braithwaite; Afgańcy, Ostatnia wojna imperium; Kraków 2012
  3. Tabela z: A. Kowalczyk, Afganistan 79-89, Warszawa 1994.
  4. Carey Schofield, Komandosi rosyjscy, Warszawa 1996
  5. "Interview with Afghan revolutionary"
  6. Rzeczpospolita, 27.01.2009 r., str.A11.
  7. UE wzmacnia irańską opozycję