Muflon śródziemnomorski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Muflon)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy ssaka. Zobacz też: Muflon (raper).
Muflon śródziemnomorski
Ovis aries musimon[1]
(Pallas, 1811)
Muflon śródziemnomorski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina koziorożce
Rodzaj owca
Gatunek owca domowa
Podgatunek muflon śródziemnomorski
Synonimy
  • Ovis musimon (Pallas, 1811)
  • Ovis musimon musimon (Pallas, 1811)
  • Aegoceros musimon Pallas, 1811
  • Ovis aries musimon von Schreber, 1782
Zasięg występowania
Mapa występowania
Muflon śródziemnomorski
Muflony śródziemnomorskie
Muflon Ovis musimon, ilustracja z Brehms Tierleben (1887)

Muflon śródziemnomorski[2] (Ovis aries musimon) – podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych (Artiodactyla). Pierwotnie występował tylko na Korsyce i Sardynii, później został introdukowany w wielu miejscach Europy. Przodek owcy domowej. Najmniejszy przedstawiciel dzikich owiec.

Morfologia[edytuj]

Długość ciała (głowa i tułów)

70–90 cm[3]

Długość ogona

zwany chwostem: ok. 6–10 cm[3]

Wysokość w kłębie

60–75 cm[3]

Rogi (pokryte pierścieniowatymi zgrubieniami)

u samców długie, kręcone, o długości 50–80 cm, u samic nie występują, lub osiągają długość maksymalnie rzędu 10 cm[3]

Masa ciała

owca 25–35 kg, tryk 35–40 kg[3]

Ubarwienie

Ubarwienie tryków (zwane inaczej wełną lub runem) jest jasne, szata zimowa jest bardziej brązowa. Samce posiadają często tzw. siodło, charakterystyczną białą plamę na bokach ciała. Podbrzusze, lustro na zadzie i wewnętrzne strony nóg są białe. Wełna muflona, z wyjątkiem włosów na podgardlu, jest stosunkowo krótka.

Rogi

Charakterystyczne, duże, skręcone ślimakowato. Samice nie mają rogów, ewentualnie małe i skierowane do tyłu. U samców proces ich wzrostu jest stopniowy. Już po urodzeniu uwypuklają się na kości czołowej możdżenie. Po miesiącu zaczyna przyrastać rogowa pochwa. Na początku zimy rogi osiągają 15-20 cm, a ich wzrost zatrzymuje się. Na tym etapie zaznacza się wyraźnie pierścień roczny. W następnym roku rozwija się 11-13 zgrubień. Rogi przyrastają o kolejne 20 cm. Z nadejściem zimy wzrost znowu ustaje. Taki cykl powtarza się przez 4-5 lat, dopóki rogi nie skręcą się ślimakowato. Groty rogów zaczynają wtedy dosięgać gardła czy nawet przedniej części pyska. W żargonie myśliwskim rogi nazywają się ślimy.

Występowanie[edytuj]

Występujące w Europie muflony Ovis aries musimon stanowią jedną z form gatunku Ovis aries, pierwotnie zasiedlającego obszary od Azji Mniejszej po wschodnie obszary Iranu. Prawdopodobnie zostały one około 8000 lat temu celowo lub przypadkowo (osobniki zbiegłe z hodowli) introdukowane na niektórych wyspach Morza Śródziemnego, w tym na Korsyce i Sardynii. Na bazie reliktowych populacji z obu wymienionych wysp dokonano w różniejszych czasach introdukcji muflonów na terenach kontynentalnej części Europy[4][5].

Introdukowano go w wielu miejscach Europy dla celów łowieckich. Zostały sprowadzone w Sudety ze Słowacji w roku 1901 lub 1902 przez hrabiego von Magnusa, ówczesnego właściciela ziemskiego. Na terenie Polski muflony pojawiły się wraz z powojenną zmianą granic. Obecnie rejony ich występowania to Karkonosze, Masyw Śnieżnika, Góry Wałbrzyskie, Góry Sowie, Góry Bardzkie. W Górach Świętokrzyskich introdukowano go w 1952. Zamieszkuje też Wzgórza Dylewskie w województwie warmińsko-mazurskim oraz lasy wałeckie. Ostatnimi czasy pojawiły się na Podkarpaciu i w Beskidzie Śląskim oraz w okolicach Bystrzanowic Dworu (około 15 sztuk). A w połowie lat 90 w triadzie wąwozów: Lipa, Siedmica, Myśliborski (W Chełmach części Pogórza KaczawskiegoPark Krajobrazowy Chełmy). Populację muflonów szacowano na około 200 sztuk, z czego 120 owiec żyło w okolicach Wojkowic (woj. śląskie). W okresie międzywojennym, w 1934 r., zasiedlono 18 sztukami muflonów nadleśnictwo Starzawę w woj. lwowskim, a w 1936 r. również nadleśnictwo Spałę. Majątek Starzawa należał do dóbr Pawlikowskich z Medyki i był dzierżawiony przez hr. Adama Potockiego ze Smotrycza. Zwierzęta te znacznie ucierpiały w wyniku II wojny światowej[6]. W polskim Prawie łowieckim muflon jest gatunkiem łownym z okresem ochronnym. Na tzw. tryki polować wolno od 1 października do końca lutego, natomiast na owce i jagnięta od 1 października do 15 stycznia[7].

Wymagania siedliskowe[edytuj]

Na swoim pierwotnym obszarze występowania przystosowany do życia na porośniętych skąpą roślinnością górzystych terenach. Tam na twardym gruncie ścierały się kopyta zwierząt. W wielu miejscach gdzie muflon został introdukowany brak takiej możliwości powoduje u tych zwierząt zbyt duży rozrost racic. Zbyt długie kopyta przeszkadzają zwierzętom się poruszać.

Wpływ na środowisko[edytuj]

Na terenie Polski stwierdzono negatywny wpływ omawianego gatunku na rodzimą przyrodę, w tym na cenne i chronione siedliska naskalne i narumoszowe oraz ciepłolubne postaci lasu lipowo-klonowego. Przemieszczanie się i żerowanie muflonów powodują ubożenie runa, osłabienie naturalnego odnowienia w zbiorowiskach leśnych, ustępowanie wyspecjalizowanych roślin naskalnych i leśnych a także uruchamianie procesów erozyjnych co może skutkować fizycznym niszczeniem całych płatów rzadkich siedlisk. W Czechach i na Słowacji omawiany gatunek może też lokalnie powodować duże straty w gospodarce rolnej i gospodarce leśnej[5][4].

Tryb życia[edytuj]

Muflon śródziemnomorski prowadzi zasadniczo dzienny tryb życia, choć może wykazywać aktywność także nocą. Funkcjonuje w małych stadach. Na wolności osiąga wiek do 20 lat[3].

Rozród[edytuj]

Okres godowy u nich przypada na okres od października do grudnia, lub nawet od sierpnia do stycznia. Ciąża, po której rodzi się zazwyczaj jedno (rzadziej dwa) jagnię, trwa 22 tygodnie. Samica karmi młode mlekiem przez okres 4–5 miesięcy[3].

Pożywienie[edytuj]

Żywi się roślinami zielnymi, liśćmi krzewów i owocami. Zimą zadowala się suchymi liśćmi, korą drzew, gałązkami i porostami[3].

Przypisy

  1. Ovis aries musimon, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. a b c d e f g h i Kazimierz Kowalski (redaktor naukowy), Adam Krzanowski, Henryk Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
  4. a b Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski. Wydanie internetowe Instytut Ochrony Przyrody PAN (www.iop.krakow.pl/gatunkiobce/), dostęp 2012-03
  5. a b Ewa Szczęśniak. Obecność muflonów Ovis aries musimon w Polsce – czy to naprawdę konieczne?. „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”. 67 (2), s. 99–117, 2011. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN. 
  6. Marek Żukow-Karczewski, Polowania w dawnej Polsce, "AURA", nr 12/1990.
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. ws. określenia okresów polowań na zwierzęta łowne (Dz. U. z 2005 r. Nr 48, poz. 459)