Murad IV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Murad IV
Sułtan Imperium Osmańskiego
ilustracja
wizerunek herbu
Tugra Murada IV
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 1623
do 9 lutego 1640
Poprzednik Mustafa I Szalony
Następca Ibrahim I
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Data urodzenia 16 czerwca 1612
Data śmierci 9 lutego 1640
Ojciec Ahmed I
Matka Kösem
Rodzeństwo Osman II,
Ibrahim I
Żona Haseki Ayşe Sultan
Şemsperi Sultan
Huriçehre Hatun
Sanevber Kadin
Şemsişah Kadin
Ayşe Mahziba Sultan<br
Dzieci Sulejman
Ahmed
Mehmed
Alaaddin
Ismihan Kaya<br

Murad IV – (arab. ‏مراد رابع‎, ur. 16 czerwca[1] lub 27 lipca[2] 1612, zm. 9 lutego 1640[1]) – sułtan z dynastii Osmanów, panował w latach 1623–1640. Syn Ahmeda I i Kösem, władzę otrzymał po abdykacji swego stryja, Mustafy I Szalonego, który był niedorozwinięty umysłowo lub chory psychicznie. Brat Osmana II i Ibrahima I.

Murad IV przez długi czas pozostawał pod wpływem matki, Kösem, i kliki dworskiej. Uniezależnił się w 1632 roku, nakazał ściąć wielkiego wezyra i objął panowanie. Przywrócił świetność imperium osmańskiego; przeprowadził reformy wewnętrzne, skonfiskował część wielkich majątków ziemskich, zakazał (pod groźbą kary śmierci) palenia tytoniu, spożywania alkoholu i kawy (choć sam był alkoholikiem); walczył z korupcją w administracji państwowej, zreorganizował armię, ograniczając potęgę janczarów i spahisów.

Kontynuował wojny z Persją, która w 1622 zajęła Bagdad, a następnie obszar Vanu i Mosulu. W toku dwóch kampanii zbrojnych (1623-39) zabezpieczył swą władzę we wschodniej Anatolii, okupował Tebriz, a w 1638 roku zdobył Bagdad. Dowodził wyprawą na Półwysep Arabski, wykazując się talentem strategicznym i umiejętnościami dowódczymi. Wojna przeciw Persji zakończyła się w maju 1639 roku traktatem w Kasr-e Szirin, który przyznawał Mezopotamię i wschodnią Anatolię Osmanom, w zamian za zrzeczenie się na rzecz Persji Azerbejdżanu.

W okresie jego panowania stosunki dyplomatyczne z Polską były napięte, w roku 1632 próbował zawrzeć antypolską koalicję z Rosją, dwa lata później szykował wyprawę przeciwko Polsce, która jednak nie doszła do skutku.

Był znany z okrucieństwa. Był ostatnim sułtanem, który dowodził osobiście wojskiem w polu.

Władca zmarł z powodu marskości wątroby. Na łożu śmierci nakazał egzekucję swojego brata Ibrahima, lecz rozkazu nie wykonano z obawy o chaos jaki spowodowałoby wygaśnięcie rodu osmańskiego. Ibrahim został następcą Murada IV na tronie osmańskim.

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

W serialu Wspaniałe stulecie: Sułtanka Kösem zagrali go Cağan Efe Ak jako dziecko i Metin Akdülger jako dorosłego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Słownik Władców Świata. Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza, Kamil Stepan. Wyd. Zielona Sowa – 2005 r.
  2. Britannica.com.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik Władców Świata. Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza, Kamil Stepan. Wyd. Zielona Sowa – 2005 r.