Mury miejskie w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mury miejskie Torunia
Ilustracja
ul. Flisacza
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Rozpoczęcie budowy XIII w.
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Mury miejskie Torunia
Mury miejskie Torunia
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Mury miejskie Torunia
Mury miejskie Torunia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mury miejskie Torunia
Mury miejskie Torunia
Ziemia53°00′29″N 18°36′23″E/53,008056 18,606389
Niezachowany odcinek północny murów Starego Miasta z Bramą Chełmińską
Fragment wzdłuż ul. Podmurnej
Fragment między Bramą Żeglarską a ul. Łazienną
Fragment przy ulicy Bankowej
Fragment między Bramą Mostową a ulicą Łazienną
Fragment przy ulicy Bankowej
Fragment przy ulicy Podmurnej
Fragment przy ulicy Podmurnej
Fragment przy ulicy Pod Krzywą Wieżą

Mury miejskie Torunia – zespół średniowiecznych obwarowań Torunia, na które składają się mury odrębnych miast: Starego Miasta Torunia (prawa miejskie 1233 roku), Nowego Miasta Torunia (1264 roku), budowany od połowy XIII w., później modernizowany i rozbudowywany, w XIX w. w większości rozebrany. Zachowały się niektóre odcinki, w tym najdłuższy z 3 bramami od strony Wisły, stanowiący element panoramy miasta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Toruń już w pierwszej połowie XIII posiadał umocnienia, jak powszechnie przyjmuje się w formie drewniano-ziemnych wałów, gdyż oparł się najazdowi Świętopełka w 1242 roku. Ceglane mury Starego Miasta zaczęto budować około połowy XIII w. - zachowany odcinek murów z tego czasu wzdłuż ul. Pod Krzywą Wieżą jest najstarszym zachowanym fragmentem muru miejskiego w Polsce, datowanym na lata 1246-1262. Mury te otaczały miasto podwójnym obwodem składającym się z muru wysokiego do strony miasta i muru niskiego rozdzielonych międzymurzem (parchamem), dodatkowo poprzedzonych fosą. Od zachodu zbudowano trzecią linię murów obronnych. Od południa, gdzie naturalną obroną była Wisła, zastosowano mur pojedynczy bez fosy. Na wyjściach głównych szlaków komunikacyjnych ze Starego Miasta Torunia umieszczono 8 bram, z których do dzisiaj zachowały się 3 bramy od strony Wisły (Mostowa, Żeglarska i Klasztorna). Ponadto obronność Starego Miasta Torunia wzmacniały ok. 33 baszty, z których zachowały się Krzywa Wieża, Gołębnik, Żuraw, Wartownia, Monstrancja i 3 bezimienne baszty przy ulicy Podmurnej.

Nowe Miasto Toruń było otoczone podobnymi murami, budowanymi od lat 70. XIII w., jednak od strony zachodniej było ono pozbawione murów, gdyż na tym odcinku stykało się ono ze Starym Miastem Toruniem. Spośród dawnych 4 bram i ok. 21 baszt nowomiejskich nie zachowała się żadna. W roku 2009 odnaleziono fundamenty czwartej bramy Nowego Miasta Torunia, stojącej vis-à-vis staromiejskiej Bramy Kotlarskiej.

Mury w XV i XVI w. były modernizowane i przystosowywane do postępu techniki wojennej. W 1429 roku wzniesiono barbakan przed Bramą Starotoruńską, a w 1449 roku rozpoczęto budowę drugiego, przed Bramą Chełmińską. Oprócz tego około 1500 roku dwie baszty narożne Starego Miasta - północno-zachodnią i północno-wschodnią - przebudowano na okrągłe basteje wypełnione ziemią, przystosowane do obrony artyleryjskiej. Jedna z nich, tzw. Koci Łeb, zachowała się w zmienionej formie do dzisiaj[1][2][3].

Bramy[edytuj | edytuj kod]

Istniejące[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zdjęcie Historia
Brama Klasztorna Torun Brama Klasztorna 03.jpg pochodzi z I połowy XIV wieku, podwyższona w XVI wieku
Brama Mostowa Torun brama Mostowa od str Wisly.jpg wybudowana w 1432 roku przez Hansa Gotlanda
Brama Żeglarska Brama Żeglarska w Toruniu.jpg wzniesiona na przełomie XIII i XIV wieku, częściowo rozebrana i przebudowana w XIX wieku

Nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zdjęcie Historia
Brama Chełmińska Torun Brama Chelminska od polnocy.jpg istniała od końca XIII wieku do około roku 1889 roku; była poprzedzona Barbakanem Chełmińskim z 1449 roku, który wyburzono w 1703 roku
Brama św. Katarzyny (Bydlęca) Torun Brama sw Katarzyny.jpg pochodziła z I połowy XIV wieku, zburzona w 1884 roku
Brama św. Jakuba (Drzewna) Brama św. Jakuba w Toruniu.jpg stała od przełomu XIII i XIV wieku do II połowy XIX wieku
Brama Kotlarska (Wielka) Brama Kotlarska - tablica.jpg znajdowała się u wylotu dzisiejszej ul. Szerokiej, istniała od XIII/XIV wieku do 1834 roku
Brama Łazienna (Biała) Torun Brama Lazienna.jpg wybudowana na przełomie XIII i XIV wieku, zburzona w II połowie XIX wieku
Brama Paulińska (Więzienna) Torun Brama Paulinska od wschodu.jpg znajdowała się u wylotu dzisiejszej ul. Szewskiej, zbudowana na przełomie XIII i XIV wieku, zburzona w 1878 roku
Brama Prosta (Główna, Prawe Wrota) powstała w I połowie XIV wieku, rozebrana w II połowie XIX wieku
Brama Starotoruńska Torun Brama Starotorunska od zachodu.jpg wybudowana w II połowie XIII wieku, wyburzona ok. 1889 roku; była poprzedzona barbakanem zbudowanym w 1429 roku, który został zburzony przez wojska szwedzkie w 1703 roku; zachowane relikty szyi bramnej i barbakanu
Brama stała naprzeciw Bramy Kotlarskiej, powstała około 1270 roku, zburzona prawdopodobnie w okolicach 1454 roku[4]

Baszty[edytuj | edytuj kod]

Istniejące[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zdjęcie Uwagi
Krzywa Wieża Torun Krzywa Wieza2.jpg Wieża stanowi dziś jeden z najbardziej charakterystycznych akcentów Starego Miasta
Baszta Gołębnik Toruń - Baszta Gołębnik 01.jpg Baszta jest obecnie najwyższym punktem nadwiślańskich murów miejskich
Baszta Monstrancja Podmurna 18, Toruń.JPG Po II wojnie światowej w baszcie mieścił się m.in. skład znaków drogowych
Baszta Wartownia Torun Baszta Wartownia.jpg Po II wojnie światowej znajdowało się tu schronisko młodzieżowe, a obecnie Stowarzyszenie Współpracy z Miastami Bliźniaczymi Torunia
Baszta Żuraw Toruń Baszta Żuraw.jpg Obecnie Hotel Spichrz
Baszta 53 Torun baszta ul Podmurna 26.JPG
Baszta 53a Torun baszta ul Podmurna 30.JPG Obecnie hostel
Baszta 56 Torun baszta ul Podmurna 60.JPG Obecnie znajduje się tu siedziba dwóch konsulatów: Słowenii i Mołdawii oraz Towarzystwa Miłośników Torunia

Nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zdjęcie Uwagi
Baszta Koci Łeb Torun baszta Koci Ogon.jpg Obecnie fundamenty baszty znajdują się w podziemiach budynku administracyjnego pobliskiego Aresztu Śledczego
Baszta 25 Torun baszta 25.jpg
Baszta 27 Torun baszta 27.jpg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]