Mury miejskie w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mury miejskie Torunia
Ilustracja
fragment muru wzdłuż ul. Podmurnej
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Rozpoczęcie budowy XIII w.
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Mury miejskie Torunia
Mury miejskie Torunia
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Mury miejskie Torunia
Mury miejskie Torunia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mury miejskie Torunia
Mury miejskie Torunia
Ziemia53°00′29″N 18°36′23″E/53,008056 18,606389

Mury miejskie Torunia – zespół średniowiecznych obwarowań Torunia, na które składają się mury odrębnych miast: Starego Miasta Torunia (prawa miejskie 1233 roku), Nowego Miasta Torunia (1264 roku), budowany od połowy XIII w., później modernizowany i rozbudowywany, w XIX w. w większości rozebrany. Zachowały się niektóre odcinki, w tym najdłuższy z 3 bramami od strony Wisły, stanowiący element panoramy miasta.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Toruń już w pierwszej połowie XIII posiadał umocnienia, jak powszechnie przyjmuje się w formie drewniano-ziemnych wałów, gdyż oparł się najazdowi Świętopełka w 1242 roku. Ceglane mury Starego Miasta zaczęto budować około połowy XIII w. - zachowany odcinek murów z tego czasu wzdłuż ul. Pod Krzywą Wieżą jest najstarszym zachowanym fragmentem muru miejskiego w Polsce, datowanym na lata 1246-1262. Mury te otaczały miasto podwójnym obwodem składającym się z muru wysokiego do strony miasta i muru niskiego rozdzielonych międzymurzem (parchamem), dodatkowo poprzedzonych fosą. Od zachodu zbudowano trzecią linię murów obronnych. Od południa, gdzie naturalną obroną była Wisła, zastosowano mur pojedynczy bez fosy. Na wyjściach głównych szlaków komunikacyjnych ze Starego Miasta Torunia umieszczono 8 bram, z których do dzisiaj zachowały się 3 bramy od strony Wisły (Mostowa, Żeglarska i Klasztorna). Ponadto obronność Starego Miasta Torunia wzmacniały ok. 33 baszty, z których zachowały się Krzywa Wieża, Gołębnik, Żuraw, Wartownia, Monstrancja i 3 bezimienne baszty przy ulicy Podmurnej.

Nowe Miasto Toruń było otoczone podobnymi murami, budowanymi od lat 70. XIII w., jednak od strony zachodniej było ono pozbawione murów, gdyż na tym odcinku stykało się ono ze Starym Miastem Toruniem. Spośród dawnych 4 bram i ok. 21 baszt nowomiejskich nie zachowała się żadna. W roku 2009 odnaleziono fundamenty czwartej bramy Nowego Miasta Torunia, stojącej vis-à-vis staromiejskiej Bramy Kotlarskiej.

Mury w XV i XVI w. były modernizowane i przystosowywane do postępu techniki wojennej. W 1429 wzniesiono barbakan przed Bramą Starotoruńską, a w 1449 roku rozpoczęto budowę drugiego, przed Bramą Chełmińską. Oprócz tego około 1500 roku dwie baszty narożne Starego Miasta - północno-zachodnią i północno-wschodnią - przebudowano na okrągłe basteje wypełnione ziemią, przystosowane do obrony artyleryjskiej. Jedna z nich, tzw. Koci Łeb, zachowała się w zmienionej formie do dzisiaj.

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Bramy[edytuj | edytuj kod]

Niezachowany odcinek północny murów Starego Miasta z Bramą Chełmińską

Istniejące[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

  • Brama Chełmińska - istniała od końca XIII wieku do około roku 1889 roku; była poprzedzona Barbakanem Chełmińskim z 1449 roku, który wyburzono w 1703 roku
  • Brama św. Katarzyny (Bydlęca) - pochodziła z I połowy XIV wieku, zburzona w 1884 roku
  • Brama św. Jakuba (Drzewna) - stała od przełomu XIII i XIV wieku do II połowy XIX wieku
  • Brama Kotlarska (Wielka) - znajdowała się u wylotu dzisiejszej ul. Szerokiej, istniała od XIII/XIV wieku do 1834 roku
  • Brama Łazienna (Biała) - wybudowana na przełomie XIII i XIV wieku, zburzona w II połowie XIX wieku
  • Brama Paulińska (Więzienna) - znajdowała się u wylotu dzisiejszej ul. Szewskiej, zbudowana na przełomie XIII i XIV wieku, zburzona w 1878 roku
  • Brama Prosta (Główna, Prawe Wrota) - powstała w I połowie XIV wieku, rozebrana w II połowie XIX wieku
  • Brama Starotoruńska - wybudowana w II połowie XIII wieku, wyburzona ok. 1889 roku; była poprzedzona barbakanem zbudowanym w 1429 roku, który został zburzony przez wojska szwedzkie w 1703 roku; zachowane relikty szyi bramnej i barbakanu
  • Brama - stała naprzeciw Bramy Kotlarskiej, powstała około 1270 roku, zburzona prawdopodobnie w okolicach 1454 roku[1]

Baszty[edytuj | edytuj kod]

Istniejące[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Kolejność i numeracja budowli za Jerzym Stankiewiczem („Twierdza Toruń”).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ms: Brama nowomiejska odkryta po raz czwarty. Gazeta Wyborcza Toruń, 8 sierpnia 2008. [dostęp 20 listopada 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]