Muszkatela miedziana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Muszkatela miedziana
Ducula aenea[1]
(Linnaeus, 1766)
Ilustracja
Zdjęcie wykonane w ZOO w Bristolu
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina trerony
Rodzaj Ducula
Gatunek muszkatela miedziana
Synonimy
  • Columba ænea Linnaeus, 1766[2]
Podgatunki
  • D. a. sylvatica (Tickell, 1833)
  • D. a. pusilla (Blyth, 1849)
  • D. a. andamanica Abdulali, 1964
  • D. a. consobrina (Salvadori, 1887)
  • D. a. oenothorax (Salvadori, 1892)
  • D. a. polia (Oberholser, 1917)
  • D. a. palawanensis (W. Blasius, 1888)
  • D. a. fugaensis (Hachisuka, 1930)
  • D. a. nuchalis (Cabanis, 1882)
  • D. a. aenea (Linnaeus, 1766)
  • D. a. intermedia (A. B. Meyer & Wiglesworth, 1894)
  • D. a. paulina Bonaparte, 1854
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zdjęcie wykonane w ZOO w San Diego

Muszkatela miedziana[4] (Ducula aenea) – gatunek średniego ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae), podrodziny treronów. Zasiedla tropikalne rejony Azji, od Indii na wschód aż do Indonezji. Wyróżniono 12 podgatunków.

Systematyka i taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Muszkatela miedziana została opisana po raz pierwszy przez Linneusza w roku 1766, na podstawie okazu pochodzącego z Moluków. Jest blisko spokrewniona z dwoma gatunkami z rodzaju Ducula, muszkatelą białooką (D. perspicillata) oraz muszkatelą złotooką (Ducula concinna). Podgatunki oenothorax i paulina bywają wyodrębniane do osobnych gatunków. Podgatunek andamanica jest niekiedy klasyfikowany jako jeden, wraz z D. a. sylvatica. Natomiast podgatunek polia jest włączany do nominatywnego (aenea), podobnie jak intermedia (wyspy Talaud), pallidinucha (południowo-wschodnie Sulawesi i przybrzeżne wyspy), pulchella (wyspy Togian) oraz sulana (wyspy Banggai i Sula)[2].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Muszkatela nikobarska (Ducula nicobarica), endemiczna dla Nikobarów, została wyodrębniona jako gatunek w roku 2005, wcześniej uznawano ją za podgatunek muszkateli miedzianej (D.a. nicobarica)[5]. Jednak nie wszyscy autorzy zaakceptowali tę zmianę i nadal uznają muszkatelę nikobarską za podgatunek[4].

Obecnie wyróżnia się 12 lub 13 podgatunków D. aenea[6][2][4]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Muszkatela miedziana mierzy od 40–47 cm[7]. Masa ciała wynosi od 365 do 645 g. Długość skrzydła u okazów należących do Drexel University wynosi u samca 230–235 mm, a samicy 239–252 mm. Są to wymiary (cyt.) Mniejsze, niż zazwyczaj podawane w literaturze[8].

To duży ptak o różowawoszarej głowie, szyi i spodzie ciała. Grzbiet i skrzydła w większości są zielonkawe. Dorosły samiec podgatunku nominatywnego posiada z wierzchu ciała (w tym skrzydła) pióra opalizujące na zielono, niebieskawo lub brązowawo. Pokrywy podogonowe mają barwę kasztanową. Tęczówka czerwona, dookoła oka białe piórka. Nogi i stopy czerwonawe. Występuje nieznaczny dymorfizm płciowy, samica jest bardziej matowa od samca[9]. Na ogonie widzianym od spodu brak paska[10].

Podgatunek pusilla jest ubarwiony podobnie jak nominatywny. Osobniki z wyspy Celebes, D. a. paulina odróżnia rdzawa szyja. Opalizacja sprawia wrażenie wyraźniejszej. Spód ciała nieznacznie ciemniejszy. Pozostałe podgatunki różnią się w kolorach i opalizacji piór[9], a także wydawanymi dźwiękami[11].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Kraje, w których występuje muszkatela miedziana, to Bangladesz, Bhutan, Brunei, Chiny, Filipiny, Indie, Indonezja, Kambodża, Laos, Malezja, Mjanma, Singapur (nie gniazduje), Sri Lanka, Tajlandia oraz Wietnam. Zasiedla także Andamany i Hajnan[12]. Całkowity obszar występowania szacuje się na 16,8 miliona km²[13]. Występuje także w Nepalu jako rzadki ptak osiadły, na wysokości 100–600 m n.p.m., zarówno w lasach wiecznie zielonych, jak i zrzucających liście[14].

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

W przeciwieństwie do muszkateli kasztanowatej (Ducula badia), zasiedlającej podobne rejony Azji, Ducula aenea jest gatunkiem nizinnym[15]. Mimo tego w Indiach spotykana jest do wysokości 600 m n.p.m., a na Sulawesi do 1000 m n.p.m. Generalnie ptaki osiadłe, odbywają jedynie migracje wysokościowe w poszukiwaniu pożywienia[9]. Zamieszkują różne typy lasów i ich obrzeża oraz namorzyny[7]. Często znajdywane w lasach z dojrzewającymi figowcami (Ficus)[14].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak inne gołębie, muszkatela miedziana żyje w grupach od 3 do 6 osobników[14]. Żerując przebywa w górnych częściach roślinności; nie jest agresywny w stosunku do innych gatunków. Schodzi na ziemię celem picia i lizania słonej ziemi[9]. Ma bardzo szybki lot[12]. Odzywa się głęboko i donośnie[16], szorstkim wooh-haw lub wooh wooh wooh woooh[17].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Odżywia się głównie owocami muszkatołowca korzennego i figowców[14]. Zjada także pączki roślin z rodziny akantowatych z rodzaju Avicennia. Wydalając nasiona, przyczynia się do rozprzestrzeniania się drzew[9].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Gniazda buduje głównie od kwietnia do lipca[18]. Gniazdo stanowi nierówna platforma z gałązek. Składa zazwyczaj jedno białe jajo, rzadziej dwa. Oba ptaki zajmują się wysiadywaniem i opieką nad pisklętami[9]. Inkubacja trwa 18 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po 20 dniach od wyklucia[19].

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje muszkatelę miedzianą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Trend liczebności populacji uznaje za spadkowy[3]. Muszkatelę szaroszyją (D. oenothorax), którą traktuje jako osobny gatunek, zalicza do kategorii bliskiego zagrożenia (NT – Near Threatened), a trend liczebności jej populacji uznaje za stabilny[20].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ducula aenea, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c Green Imperial-pigeon (Ducula aenea) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-29)].
  3. a b Ducula aenea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. a b c Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Raphinae Wetmore, 1930 (1835) - trerony (wersja: 2019-07-21). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-08-07].
  5. Pamela C. Rasmussen, John C. Anderton: Birds of South Asia: The Ripley Guide. Cz. 2. Waszyngton i Barcelona: Smithsonian Inst. and Lynx Edicions, 2005. ISBN 84-87334-67-9. (ang.)
  6. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Pigeons (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-07].
  7. a b David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 251. ISBN 978-83-01-15733-3.
  8. Rodolphe Meyer de Szchauensee: Notes on Philippine Birds. 1957, s. 6. (ang.)
  9. a b c d e f Nicole Bouglouan: Green Imperial-Pigeon (ang.). Oiseaux-Birds. [dostęp 5 kwietnia 2013].
  10. Allen Jeyarajasingam: A Field Guide to the Birds of Peninsular Malaysia and Singapore. Oxford University Press, 2012. ISBN 978-0-19-963942-7.
  11. A Photographic Guide to the Birds of Indonesia. Princeton University Press, 2001, s. 129. ISBN 0-691-11495-1.
  12. a b Green Imperial Pigeon. The Zoological Park Organization Under the Royal Patronage of H.M. The King. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-03)].
  13. Species factsheet: Ducula aenea (ang.). BirdLife International. [dostęp 2020-08-07].
  14. a b c d Tej Kumar Shrestha: Birds of Nepal: Field Ecology, Natural History and Conservation. T. 2. 2001, s. 382. ISBN 978-0-9524390-9-7.
  15. Martin Walters: Chinese wildlife: a visitor’s guide. Bradt Travel Guides, 2008, s. 80. ISBN 978-1841622200.
  16. Green Imperial pigeon. India NetZone. [dostęp 6 kwietnia 2013].
  17. Robert Kennedy: A Guide to the Birds of the Philippines. Oxford University Press, 2000, s. 12. ISBN 978-0-19-854668-9.
  18. Zhang Guangmei, Zhu Xiang i Pang Bingzhang: Birds in China. China Forestry Publishing House, 2002. ISBN 7-5038-3087-5.
  19. Matthew M. Vriends: Doves: Everything about Purchase, Housing, Care, Nutrition, Breeding, and Diseases. Barron’s Educational Series, 1994, s. 105. ISBN 978-0-8120-1855-4.
  20. BirdLife International, Ducula oenothorax, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2020-08-07] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]