Muzykoterapia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy terapii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Muzykoterapia – dziedzina posługująca się muzyką lub jej elementami w celu przywracania zdrowia lub poprawy funkcjonowania osób z różnorodnymi problemami natury emocjonalnej, fizycznej lub umysłowej.

Tradycje stosowania muzyki w terapii sięgają już czasów plemiennych, kiedy szaman w czasie rytuałów leczniczych stosował śpiew, grę na instrumentach i taniec. Obecnie jest to dziedzina oparta na podstawach naukowych, w której muzykoterapeuta w procesie kształcenia musi przyswoić wiedzę z zakresu wielu dyscyplin naukowych (m.in. psychologii, medycyny, pedagogiki, psychoterapii etc.).

Podstawowym środkiem oddziaływania w muzykoterapii jest dźwięk, muzyka, która często jest wyzwalaczem i katalizatorem przeżyć i emocji. Ze względu na techniki stosowane obecnie w muzykoterapii zasadniczo wyróżnia się podział na: muzykoterapię aktywną, do której zalicza się oddziaływania angażujące „fizycznie” (jak śpiew, gra na instrumentach, ruch przy muzyce, improwizacja) oraz muzykoterapię receptywną, której podstawą jest słuchanie muzyki, relaksacja i wizualizacja. Równolegle istnieje, bazujące na metodach i podejściach, rozróżnienie na „muzykę w terapii” oraz „muzykę jako terapię”. W pierwszym przypadku muzyka stosowana jest jako element każdej sesji – istotny, jednak nie zawsze podstawowy. Często stanowi tło lub uzupełnienie stosowanych technik psychoterapeutycznych czy ćwiczeń rehabilitacyjnych. Koncepcja „muzyki jako terapii” wyznacza muzyce priorytetowe miejsce w czasie każdej sesji. Uznaje się, że już sam kontakt z muzyką, jej odtwarzanie lub tworzenie ma znaczący walor terapeutyczny. Potocznie mianem muzykoterapii określa się niekiedy również terapię zajęciową, w której muzyka, śpiew, czy gra na instrumentach odgrywają podstawową rolę (przyjętym na świecie warunkiem nazywania takich zajęć "muzykoterapią" jest posiadanie przez osobę je prowadzącą odpowiednich kwalifikacji do wykonywania zawodu muzykoterapeuty).

W sesji muzykoterapii może uczestniczyć każda osoba, bez względu na poziom jej umiejętności muzycznych, stopień niepełnosprawności, czy rodzaj zaburzeń. Przeciwwskazania odnoszą się jedynie do osób cierpiących na tzw. epilepsję muzykogenną oraz w przypadkach ostrych stanów psychotycznych. Dla terapeuty oraz dla efektywności terapii liczy się przede wszystkim sam proces, zaangażowanie uczestników. Z tego też względu śpiewu, czy improwizacji muzycznych powstających w czasie sesji muzykoterapii nigdy nie ocenia się w kategoriach artystycznych czy estetycznych.

Współcześnie na świecie istnieje kilka głównych modeli muzykoterapii, pośród których należy wymienić:

  • Muzykoterapia kreatywna (zwana również muzykoterapią Nordoff-Robbins)
  • Wizualizacja Kierowana z Muzyką (Guided Imagery and Music)
  • Muzykoterapia improwizacyjna
  • Muzykoterapia zorientowana analitycznie
  • Muzykoterapia behawioralna

W Polsce zaś najbardziej znane są metody:

  • Portret Muzyczny (E. Galińskiej)[1]
  • Mobilna Rekreacja Muzyczna (M. Kierył)[2]

Przebieg sesji muzykoterapii zależny jest przede wszystkim od osoby, z którą muzykoterapeuta pracuje, jej potrzeb, problemów i deficytów, celu oraz zastosowanego modelu muzykoterapii.

Elementy muzyki
Muzyka wpływa na
  • samopoczucie człowieka
  • napięcie mięśni
  • układ krążenia (podwyższa lub obniża puls)
  • działa na układ pokarmowy i oddechowy
  • odpowiednio dobraną muzykę stosuje się w łagodzeniu bólu i w czasie zabiegów chirurgicznych, stomatologicznych, w położnictwie i ginekologii
  • oddziaływanie muzyką stosuje się w chorobach psychosomatycznych, a także w rehabilitacji narządów ruchu
Cele muzykoterapii
  • uspokojenie, rozluźnienie
  • poznanie (cel dydaktyczno-poznawczy)
  • zabawa
  • poznanie siebie nawzajem
  • kulturotwórcza
  • wytworzenie za pośrednictwem muzyki równowagi pomiędzy sferą przeżyć emocjonalnych a procesami fizjologicznymi
Funkcje
  • muzyka pozwala na docieranie do głęboko ukrytych konfliktów oraz wydobywa i aktywizuje emocje
  • poprawa nastroju uczestnika oraz realizacja ćwiczeń zaburzonych sfer psychicznych
  • dostarczenie pozytywnych przeżyć uczestnikowi
  • pozwala na specyficzne doznania mogące doprowadzić do głębszego zainteresowania muzyką
  • wspólne przeżywanie pozytywnych emocji daje szansę na przełamanie barier nieśmiałości, rozładowanie napięcia
  • stwarzanie okazji do zabawy
Profesjonalizacja muzykoterapii w Polsce

W 2012 roku rozpoczęto certyfikację muzykoterapeutów prowadzona przez powołane w tym celu Polskie Stowarzyszenie Muzykoterapeutów (PSMT)[3]. Proces certyfikacji, opracowany i kierowany przez PSMT przy wsparciu Komisji Edukacji i Szkolenia Muzykoterapeutów Światowej Federacji Muzykoterapii (World Federation of Music Therapy, WFMT, Commission on Education and Training)[4][5]. Ma na celu wyłonienie i rekomendowanie instytucjom państwowym, prywatnym, placówkom terapeutycznym, leczniczym, edukacyjnym muzykoterapeutów dobrze wykonujących swoją pracę. W skład Komisji Certyfikacyjnej, działającej zgodnie z regulaminem opublikowanym na stronie internetowej stowarzyszenia[6], wchodzą uznani specjaliści z zakresu muzykoterapii z Polski i zagranicy.

Przypisy

  1. Izabela Dębicka: Muzykoterapia. muzykoprofilaktyka i muzykoterapia w leczeniu nerwic dziecięcych. W: Strona internetowa Uniwersytetu Kochanowskiego w Kielcach [on-line]. www.ujk.edu.pl. [dostęp 2015-10-17].
  2. Anna Dróżdż: Mobilna Rekreacja Muzyczna – teoria i praktyka. www.etins.nazwa.pl. [dostęp 2015-10-18].
  3. admin: Polskie Stowarzyszenie Muzykoterapeutów. W: Strona internetowa Terapia przez Sztukę [on-line]. Polskie Stowarzyszenie Terapii Przez Sztukę. [dostęp 2015-10-17].
  4. World Federation of Music Therapy (WFMT) (ang.). W: Strona internetowa WFTM [on-line]. www.musictherapyworld.net. [dostęp 2015-10-18].
  5. Education and training. W: European Commission [on-line]. ec.europa.eu. [dostęp 2015-10-18].
  6. admin: Regulamin przyznawania Certyfikatu Muzykoterapeuty Polskiego Stowarzyszenia Muzykoterapeutów. W: Strona internetowa Terapia przez Sztukę [on-line]. Polskie Stowarzyszenie Terapii Przez Sztukę. [dostęp 2015-10-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]