Mykoła Kłymyszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mykoła Kłymyszyn
Микола Дмитрвоич Климишин
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 25 lutego 1909
Mościska, powiat kałuski, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 4 października 2003
Detroit, Michigan, USA
Zawód polityk, literaturoznawca
Narodowość ukraińska
Tytuł naukowy doktor

Mykoła Kłymyszyn ukr. Микола Дмитрвоич Климишин ps. „Nedobytyj”, „Nepoborenyj” (ur. 25 lutego 1909 w Mościskach gmina Wierzchnia powiatu kałuskiego, zm. 4 października 2003 w Detroit) – ukraiński działacz nacjonalistyczny. Doktor literaturoznawstwa. Członek rzeczywisty Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył gimnazjum w Stanisławowie, w VI klasie wstąpił do UWO, w OUN od jej powstania w 1929. Od 1929 studiował filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Od 1931 roku, przez następne trzy lata, Kłymyszyn i Jarosław Karpyneć utrzymywali kontakty z OUN w Czechosłowacji i przemycali masowo przez granicę czechosłowacko-polską nielegalne na terenie Polski wydawnictwa ukraińskie, w tym nacjonalistyczne czasopisma – „Surmę” i „Rozbudowę nacji[1]. Działalność Kłymyszyna i Karpyńca znalazła się w początkach 1934 pod obserwacją Policji Państwowej. Jeszcze przed zabójstwem Bronisława Pierackiego, 14 czerwca 1934 Kłymyszyn został aresztowany w prewencyjnych aresztowaniach członków OUN przeprowadzonych przez policję. W śledztwie konsekwentnie odmawiał składania zeznań[2].

13 stycznia 1936 skazany na dożywocie za udział w zamachu na ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego, poprzez dostarczenie chloranu potasu do wykonania przez Jarosława Karpyńca bomby, która miała być użyta przez zamachowca Hryhorija Maciejkę i skontaktowanie Mykoły Łebedia z Karpyńcem (rola łącznika między członkami OUN, biorącymi udział w przygotowaniu zamachu)[2][3].

Uwolniony we wrześniu 1939, do 1941 przebywał w Krakowie. W tym czasie ukończył Szkołę Oficerską im. płk. Konowalca. Od kwietnia 1941 był członkiem Prowodu (Zarządu Głównego) OUN-B.

W 1941 jako dowódca północnej grupy pochodnej OUN-B, kierował wysyłaniem przeszkolonych wojskowo członków OUN na Wołyń i Polesie. 7 września 1941 aresztowany przez Gestapo w Żytomierzu, blisko rok spędził w więzieniach (przy Łąckiego we Lwowie i Więzienie Montelupich w Krakowie). 8 sierpnia 1942 osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym KL-Auschwitz (nr oboz. 57340). W obozie, pracując w komandzie Aufnahme (przyjmowania więźniów) wspólnie z polskimi więźniami z ruchu oporu opracowywał nielegalne listy transportów przyjętych do obozu (później przekazane podziemiu poza KL-Auschwitz)[4]. Zwolniony z obozu 19 grudnia 1944 w związku ze zmianą polityki władz III Rzeszy wobec nacjonalistów ukraińskich.

Pozostał w Niemczech po wojnie, w 1945 organizował i kierował terenowym zarządem OUN w zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec. Studiował na Wolnym Uniwersytecie Ukraińskim, obronił doktorat z literaturoznawstwa, poświęcony twórczości Bohdana Łepkiego.

W 1949 wyemigrował do USA, w Zarządzie OUN był referentem ds. wychowania młodzieży, następnie sekretarzem i wreszcie przewodniczącym Głównej Rady OUN.

Opublikował dwutomowe pamiętniki W pochodi do woli.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Litwiński, Policja wobec UWO i OUN w II Rzeczypospolitej, Biuletyn IPN, nr 12/2010 (121) s.86-87 wersja elektroniczna
  2. a b Władysław Żeleński, Zabójstwo ministra Pierackiego, Zeszyty Historyczne z. 25, Paryż 1973, wyd. Instytut Literacki s. 8-11.
  3. KŁYMYSZYN – że udzielił pomocy w popełnieniu zabójstwa przez dostarczenie chloranu potasu, przeznaczonego do sporządzenia bomby i przez odegranie roli łącznika pomiędzy poszczególnymi członkami Organizacji, biorącymi udział w przygotowaniu zamachu. Ilustrowany Kuryer Codzienny, "Proces morderców śp. min. Pierackiego rozpoczyna się dzisiaj", 19 listopada 1935 wersja elektroniczna
  4. Mówiąc o naszych ukraińskich kolegach z komanda muszę dodać, że współdziałali z nami Polakami przy sporządzaniu nielegalnego wykazu transportów więźniarskich. Wykaz (...) ten został potajemnie wysłany z KL Auschwitz i zachował się. Gdyby esesmani z Politische Abteilung dowiedzieli się o tej naszej działalności, uczestnikom tego działania groziła śmierć. We wspomnianym wykazie transportów rejestrowanych w KL Auschwitz można między innymi rozpoznać rękopis Kłymyszyna”.Adam Cyra, Banderowcy w KL Auschwitz (w:) Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi, t. XXX, Wrocław 2008, s. 383-432. wersja elektroniczna

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]