Myszków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Myszków
Myszków
Herb Flaga
Herb Myszkowa Flaga Myszkowa
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat myszkowski
Gmina gmina miejska
Data założenia XIV w.
Prawa miejskie 1950
Burmistrz Włodzimierz Żak
Powierzchnia 74 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności
• gęstość

32 595
443 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 34
Kod pocztowy 42-300
Tablice rejestracyjne SMY
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Myszków
Myszków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Myszków
Myszków
Ziemia 50°34′32″N 19°19′33″E/50,575556 19,325833
TERC
(TERYT)
2243109011
Hasło promocyjne: Myszków rozwija możliwości
Urząd miejski
ul. Kościuszki 26
42-300 Myszków
Strona internetowa
BIP

Myszków (ros. Мышкув, niem. Myschkow, jid. מיסזקאָוו) – miasto w województwie śląskim, siedziba władz powiatu myszkowskiego.

Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 32 959 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj]

Myszków położony jest nad rzeką Wartą. Historycznie przynależy do Małopolski.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa częstochowskiego[2]. Do 1949 r. siedziba gminy Myszków.

Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia miasta wynosi 74 km²[3]. W 2005 r. 56% obszaru miasta obejmowały użytki rolne, a 22% – użytki leśne[4]. Myszków stanowi 15,36% powierzchni powiatu myszkowskiego.

Podział miasta[edytuj]

Rozwój terytorialny miasta Myszkowa na przestrzeni lat 1950-1983.
1. Nowa Wieś, 2. Osińska Góra, 3. Połomia Myszków, 4. Helenówka, 5. Czarna Struga, 6. Nowy Myszków, 7. Stary Myszków, 8. Pohulanka, 9. Bory, 10. Michałów, 11. Mijaczów, 12. Ciszówka, 13. Gruchla, 14. Remby, 15. Kręciwilk, 16. Potasznia, 17. Będusz, 18. Mrzygłód, 19. Mrzygłódka, 20. Nierada, 21. Labry, 22. Smudzówka.

Miasto nieformalnie dzieli się na 22 dzielnice[potrzebny przypis]:

Warunki naturalne[edytuj]

Ukształtowanie terenu[edytuj]

Miasto usytuowane jest w obniżeniu górnej Warty, w tzw. „obniżeniu myszkowskim”, w północno-wschodniej części rozległej Wyżyny Śląskiej – na skraju Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Sama Wyżyna Śląska rozciąga się od prawego brzegu górnej Odry, aż po krawędź Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej. Część obszaru miasta położona jest w otulinie Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych (dzielnice: Bory i Helenówka).

Obszar północno-wschodni miejscowości leży w Obniżeniu Górnej Warty, część południowo-zachodnia na Progu Woźnickim ciągnącym się od Zawiercia aż po Kluczbork. Myszków położony jest ok. 280 m n.p.m.

Sama miejscowość usytuowana jest niemal całkowicie w naturalnym obniżeniu terenu (dawna rynna Prawarty), otoczonym z czterech stron wzniesieniami: Góry Włodowskiej, Góry Będuskiej (części pasa Progu Woźnickiego), Góry Jaworznickiej i Osińskiej Góry.

Charakterystyczne dla Myszkowa jest utrzymanie się znacznej ilości zabudowy zagrodowej, jako skutek włączenia w granice administracyjne miasta typowych wiejskich jednostek osadniczych (Nowa Wieś, Osińska Góra, Helenówka, Mrzygłódka, Będusz). Rysującą się tendencją w kwestii rozmieszczenia przestrzennego budownictwa mieszkaniowego jest postępująca koncentracja budownictwa w części „miejskiej” Myszkowa, gdzie znacznemu odmłodzeniu ulęgają również zasoby mieszkaniowe (spadek o 50% udziału mieszkań zrealizowanych przed 1945 r.).

Klimat[edytuj]

Wykres obrazujący średnie temperatury dobowe maksymalne i minimalne w ciągu roku dla miasta Myszkowa[5]:

(kliknij, aby powiększyć) Wykres temp Myszków.png

Panorama miasta Myszkowa z Góry Będuskiej (367 m n.p.m.), fotomontaż
Panorama miasta Myszkowa z Góry Będuskiej (367 m n.p.m.), fotomontaż

Nazwa[edytuj]

Myszków powstał w 1925 r. w wyniku połączenia wielu mniejszych miejscowości, które w procesie urbanizacyjnym stały się nieformalnymi dzielnicami (rejonami) miasta. Te stare miejscowości, w przeszłości były odnotowywane przez historyków. Na przykład w latach 1470-1480 Jan Długosz, w swoim opracowaniu Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis (Księga beneficjów diecezji krakowskiej), zanotował dzielnicę Mrzygłód jako osobną miejscowość w zlatynizowanych staropolskich formach jako Oppidum Mrziglod oraz Mrzyglod, a także Będusz jako Bandusch[6].

Historia[edytuj]

Dzieje niektórych osad, obecnie tworzących Myszków, opisane zostały w osobnych hasłach. Poniższe kalendarium odnosi się tylko do gminy i miasta Myszkowa, czyli od 1925 r.

  • 1925 r. – utworzenie gminy Myszków;
  • wrzesień 1939 r. – Myszków został wcielony do III Rzeszy i wszedł w skład prowincji Górny Śląsk (pod nazwą Myschkow[7]);
  • 17 stycznia 1945 r. – wyzwolenie gminy Myszków i okolic;
  • 1 stycznia 1950 r. – rozporządzeniem ministra administracji publicznej z 8 IX 1949 r. „gminie wiejskiej Myszków w powiecie zawierciańskim województwa śląskiego nadano ustrój miejski”;
  • 1 stycznia 1956 r. – na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów powstał powiat myszkowski;
  • 24 września 1969 r. – nadanie herbu miasta na mocy uchwały Miejskiej Rady Narodowej
  • 1 czerwca 1975 r. – w ramach ogólnopolskiej reformy administracyjnej, po likwidacji struktury powiatowej, Myszków wraz z całym obszarem dawnego powiatu został włączony do województwa częstochowskiego;
  • 1 grudnia 1983 r. – znaczne poszerzenie obszarów miasta o obecne dzielnice: Potasznia, Mrzygłód, Mrzygłódka, Nierada, Kręciwilk (dawne sołectwa), Ręby (35 ha), Labry i Smudzówka;
  • 1984 r. – uruchomienie komunikacji miejskiej;
  • 1993 r. – odkrycie i udokumentowanie złoża rud molibdenowo-wolframowo-miedziowych na terenie Mijaczowa;
  • 1997 r. – podpisanie umowy partnerskiej z czeskim miastem Kopřivnice;
  • 1999 r. – podpisanie umowy partnerskiej z Los Alcázares w Hiszpanii;
  • 1999 r. – w ramach kolejnej ogólnopolskiej reformy administracyjnej (przywrócenie trójstopniowego podziału administracyjnego) Myszków ponownie stał się siedzibą powiatu;
  • 2001 r. – podpisanie umowy partnerskiej z niemieckim miastem Zwönitz;
  • 2002 r. – podpisanie umowy partnerskiej z Námestovem na Słowacji;
  • 2014 r. – podpisanie umowy partnerskiej z węgierskim miastem Békés.

Zabytki[edytuj]

  • XIX-wieczny dworzec kolejowy
  • Pałac Augusta Schmelzera w Myszkowie, który pochodzi z lat 80. XIX w. Jest to budynek piętrowy, przykrywa go dach typu masandrowego z lukarnami. Obiekt ma bardzo bogate detale architektoniczne, niedawno przeszedł kapitalny remont.
  • Kościół św Stanisława B.M to Neogotycka świątynia, powstawała w latach 1908-1936. Została zbudowana na planie krzyża, przy wejściu frontowym wnosi się ponad 60-metrowa wieża (1925) dokończona według oryginalnych projektów około 2000 r. Na uwagę zasługują zabytkowe witraże w nawie głównej, jeden z największych w Polsce ołtarzy marmurowych oraz organy. Wewnątrz ściany pokrywają niedawno wykonane, stylowe malowidła podkreślające neogotycki charakter tej budowli.
  • Kaplica Narodzenia NMP na Mijaczowie. Kapliczka jest wykonana z kamienia wapiennego, z zewnątrz nieotynkowana. Ma rozbudowany system piwnic i korytarzy, gdyż stanowiła ongiś część pałacu Joachima Bobrowskiego, który został rozebrany. Pozostała tylko owa kaplica i wspomniane piwnice. Wiadomo, że istniała już w 1790 r. Budynek przeszedł renowacje połączoną z montażem iluminacji.
  • Budynek Prokuratury Rejonowej to piętrowa budowla z lat 20. XX w. z ciekawymi, nietynkowanymi przyporami z wapienia. Nad wejściem tablice upamiętniające nadanie praw miejskich Myszkowowi i jego herb. Obiekt po kapitalnym remoncie.
  • Zabytkowe hale fabryczne dawnego Wartexu. Obecnie, wyremontowane służą firmie Sokpol Pochodzą z końca XIX w.
  • Miniaturowa kapliczka wzniesiona pod koniec XVII w. Upamiętnia ona zwycięską bitwę miejscowej szlachty ze Szwedami.
  • Budynki dworskie (Będusz) pochodzą z przełomu XIX i XX w. Zobaczyć tam można ogród w stylu angielskim, murowane czworaki i bardzo ciekawą wieżyczkę. Obiekty są zbudowane z kamienia wapiennego.
  • Kościół pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Różańcowej w Mrzygłodzie pochodzi z XVII w., zbudowany w miejsce starszego drewnianego kościoła. Reprezentuje style: barokowy, rokokowy i renesansowy

Demografia[edytuj]

Dane z 30 czerwca 2014 r.[8]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 32 595 100 17 836 52,00 16 659 48,00
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
443,00 233,28 213,67

Według danych z 2013 r. Myszków jest obecnie 139. miastem w Polsce pod względem liczby ludności i 50. pod względem powierzchni. Według danych z 2005 r. średni dochód na mieszkańca wynosił 1480,13 zł[4].

Piramida wieku mieszkańców Myszkowa w 2014 r.[9]:
Piramida wieku Myszkow.png

Zatrudnienie[edytuj]

Mieszkańcy ze stałym zatrudnieniem 26 815
Średnia pensja miesięczna 3 586 złotych brutto
Bezrobotni 6 780
Stopa bezrobocia 20,8%

Gospodarka[edytuj]

Przemysł metalurgiczny[edytuj]

Myszków od setek lat jest związany z przemysłem metalurgicznym. Decydowały o tym złoża rud żelaza, z której już w XVIII w. wytapiano stal. Jeszcze w pierwszych kilku powojennych latach po II wojnie światowej produkcję tę w nieistniejących już zabudowaniach na terenie obecnych Hal Targowych w okolicach dworca kolejowego po stronie dzielnicy Mijaczów). W 1955 r. produkcja ta została przeniesiona do nowo zbudowanego zakładu odlewniczego w dzielnicy Pohulanka. Do dziś w tym rejonie koncentruje się ta gałąź przemysłu. Po wielu przekształceniach własnościowych, zmianach nazwy (Myszkowskie Zakłady Metalurgiczne (MZM), Mistal, wreszcie Nowy Mystal) fabryka nadal produkuje części maszyn i urządzeń dla przemysłu kolejowego, górniczego i stoczniowego (wózki wagonowe, belki, ostojnice itp.). Zakład przeszedł modernizację. Obecnie największy pakiet kontrolny jest w posiadaniu kapitału rosyjsko-ukraińskiego. Pracuje w nim około 300 osób[potrzebny przypis].

Na terenie Będusza australijska firma prowadzi badania związane z odkryciem znacznych złóż molibdenu, wolframu, srebra i miedzi[10].

Przemysł elektromaszynowy[edytuj]

Ten rodzaj przemysłu w Myszkowie to przede wszystkim Myszkowska Fabryka Naczyń Emaliowanych „Światowit”.

Firma powstała na początku XX w. W czasie II wojny światowej okupant niemiecki produkował tu części do samolotów.

Po II wojnie światowej, w okresie gospodarki socjalistycznej nastąpił dynamiczny rozwój fabryki, która stała się najpoważniejszym w Polsce producentem naczyń emaliowanych i jednym z największych producentów elektrycznych pralek. Znacząca część produkcji była eksportowana. W tych czasach zakład zatrudniał kilka tysięcy pracowników będąc jednym z najpoważniejszym pracodawców w mieście, a marka „Myszków” nieformalnym synonimem polskich naczyń emaliowanych i sławnych pralek „Frania”.

Transformacja gospodarcza i prywatyzacja fabryki w ramach ogólnopolskich przemian w zakresie gospodarki po 1989 r. (powrót do tzw. gospodarki rynkowej) spowodowała podzielnie jej majątku na liczne mniejsze spółki zależne od siebie, które jednak nie zdołały utrzymać produkcji na poprzednim poziomie co doprowadziło większość z nich do upadłości.

Obecnie jest to niewielka firma, która w bardzo ograniczonym zakresie dalej wyrabia rozmaite naczynia cynkowane, garnki, sprzęt AGD (popularne w czasach PRL pralki wirnikowe „Frania”, wirówki, kuchenki gazowe) i inne podobne artykuły. Zatrudnienie w funkcjonującym zespole spółek wynosi około 300-400 osób[potrzebny przypis].

Przemysł papierniczy[edytuj]

Przemysł papierniczy koncentruje się wokół dawnych Myszkowskich Zakładów Papierniczych (MZP), jednej z największych papierni w Polsce, założonej w 1894 r. Od początku swego istnienia fabryka zwiększała produkcję, zatrudnienie i wreszcie stała się centralną częścią MZP, na które składały się mniejsze jednostki rozlokowane w byłym woj. częstochowskim. Część terenu fabryki zajmuje zakład produkcji ścieru drzewnego, ściśle współpracujący z papiernią. Obecnie jako Fabryka Papieru S.A. Myszków, mimo upadłości, kontynuuje produkcję papieru (gazetowego, offsetowego i tektury falistej) na nowoczesnej maszynie nr 6, dając zatrudnienie 350 pracownikom[potrzebny przypis].

Przemysł włókienniczy[edytuj]

Przemysł włókienniczy praktycznie przestał istnieć z chwilą upadku zakładu Wartex. Tereny i hale wykorzystuje obecnie firma Sokpol, i w mniejszym stopniu, inne podmioty gospodarcze jak np. fabryka opakowań tekturowych czy drukarnia. Działają jednak mniejsze firmy o zbliżonym profilu produkcji jak np. Brotex – wyroby dziewiarskie.

Przemysł obuwniczy[edytuj]

Kilkaset lat temu w Mrzygłodzie (obecna dzielnica Myszkowa) działał niezwykle liczny cech szewców. Z początkiem lat 90. XX w. nastąpił gwałtowny rozwój tej branży. Obecnie w Myszkowie oraz Żarkach działa wiele mniejszych lub większych firm zajmujących się produkcją obuwia lub komponentów do tego niezbędnych[potrzebny przypis].

Przemysł spożywczy[edytuj]

Produkcja artykułów spożywczych koncentruje się w Sokpolu, który dynamicznie rozwija się i rozbudowuje. Pracuje tam ponad 200 osób[potrzebny przypis]. Mająca swoją siedzibę w pobliskim Postępie firma Jurajska specjalizuje się zaś w produkcji wody mineralnej i rozmaitych napojów orzeźwiających. W trosce o stan środowiska naturalnego prowadzi też sprzedaż swych produktów w butelkach wielokrotnego użytku (szklanych).

Sport[edytuj]

Myszków posiada w ramach Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji kryty basen, saunę, siłownię i studio odnowy biologicznej oraz salę gimnastyczną. Przez klub piłkarski MKS Myszków jest eksploatowany zmodernizowany stadion sportowy. Na terenie osiedli są rozlokowane liczne boiska, bieżnie oraz korty tenisowe. Od kilku lat użytkowana jest też nowoczesna hala sportowa przy LO.

Kluby sportowe[edytuj]

Oświata[edytuj]

W Myszkowie działają:

Rodzaj szkoły Liczba placówek
Przedszkola 6
Szkoły podstawowe 8
Gimnazja 5
Szkoły średnie techniczne 2
Szkoły średnie ogólnokształcące 1

Przedszkola[edytuj]

  • Przedszkole nr 1
  • Przedszkole nr 2
  • Przedszkole nr 3 z Oddziałem Integracyjnym
  • Przedszkole nr 4
  • Przedszkole nr 5 im. Marii Konopnickiej
  • Przedszkole nr 6 z Oddziałem Integracyjnym (wchodzi w skład ZSP Nr 4)

Szkoły podstawowe i gimnazja[edytuj]

  • Zespół Szkół Publicznych nr 1
    Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Adama Mickiewicza
    Gimnazjum Nr 1 im. Mikołaja Kopernika
  • Zespół Szkół Publicznych nr 2 im. Jana Pawła II
    Szkoła Podstawowa Nr 2
    Gimnazjum Nr 2
  • Zespół Szkół Publicznych nr 3
    Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi Nr 3 im. Tadeusza Kościuszki
    Gimnazjum Nr 3 z Oddziałami Integracyjnymi im. Cypriana Kamila Norwida
  • Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 4
    Szkoła Podstawowa Nr 8
    Gimnazjum Nr 4
    Przedszkole Nr 6
  • Zespół Szkół Publicznych nr 5
    Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi Nr 5 im. Henryka Sienkiewicza
    Gimnazjum Nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi im. Roberta Schumana
  • Szkoła Podstawowa nr 4
  • Szkoła Podstawowa nr 6
  • Szkoła Podstawowa nr 7 im. Jana Brzechwy

Szkoły średnie techniczne[edytuj]

  • Zespół Szkół nr 1 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
  • Zespół Szkół nr 2 im. Hugona Kołłątaja

Szkoły średnie ogólnokształcące[edytuj]

Służba Zdrowia[edytuj]

Lekarze 140
Szpitale 2
Specjalistyczne ośrodki terapeutyczne 19
Gabinety Stomatologiczne 23
Apteki 19

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Kościół katolicki[edytuj]

Osiem parafii:

Kościół Adwentystów Dnia Siódmego[edytuj]

Jeden zbór:

Kościół Wolnych Chrześcijan[edytuj]

Jeden zbór:

Kościół Zielonoświątkowy w RP[edytuj]

Jeden zbór:

Świadkowie Jehowy[edytuj]

Dwa zbory[11] z jedną Salą Królestwa:

  • zbór Myszków-Wschód
  • zbór Myszków-Zachód

Transport[edytuj]

Drogowy[edytuj]

Kolejowy[edytuj]

Przez Myszków przebiega jedna z najstarszych linii kolejowych w Polsce, łącząca Warszawę z Katowicami, powstała jako fragment linii kolei warszawsko-wiedeńskiej (odcinek Częstochowa, przez Myszków, do Maczek (dziś dzielnica Sosnowca), oddany do użytku 1 grudnia 1847 r.[12][13]), natomiast obrzeżami miasta biegnie Centralna Magistrala Kolejowa.

Autobusowy[edytuj]

Do 2013 r. spółka PKS Myszków prowadziła przewozy w regionie – działały połączenia autobusowe z Częstochową, Katowicami, Lublińcem, Tarnowskimi Górami, Krakowem, Łebą, Gdynią, Zakopanem i Poznaniem. Po likwidacji PKS Myszków, transport lokalny na trasach cieszących się większym zainteresowaniem podróżnych, świadczą prywatni przewoźnicy[14].

Zakład Komunikacji Miejskiej Myszków (ZKM Myszków) został uruchomiony w 1984 r. jako publiczna komunikacja zbiorowa. Do 2011 r. usługi świadczyła spółka miejska – SANiKO (dawniej pod nazwą RPGKiM). Od listopada 2011 r. usługi komunikacyjne świadczy prywatna spółka LZ Lazar z Zendka.

Autobusy w Myszkowie

Prasa[edytuj]

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta partnerskie[15]:
Kraj Miasto
 Czechy Koprivnice CZ CoA.png Kopřivnice
 Hiszpania Escudo de Los Alcázares (Murcia).svg Los Alcázares
 Niemcy Zwönitz coa.svg Zwönitz
 Słowacja Coat of arms of Námestovo.png Namiestów
 Węgry Coa Hungary Town Békés big.svg Békés

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2011 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-11-23. ISSN 1734-6118.
  2. Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Główny Urząd Statystyczny: Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce. T. drugi: K-P. Warszawa: Wydawnictwa Akcydensowe, 1981, s. 497.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-08-20. ISSN 1505-5507.
  4. a b Miasto Gmina Myszków (pol.). W: Informator REGIOset [on-line]. edytor serwis. [dostęp 2010-02-24].
  5. Typowe lata meteorologiczne i statystyczne dane klimatyczne dla obszaru Polski do obliczeń energetycznych budynków
  6. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, str.220.
  7. Taka nazwa pojawia się na niemieckich mapach z tamtego okresu, np. Loben - Woischnik - Gleiwitz - Kattowitz (niem.). W: Karte des Deutschen Reiches 1:100 000 - Großblatt/Einheitsblatt [on-line]. MAPSTER. [dostęp 2013-11-24].
  8. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
  9. http://www.polskawliczbach.pl/Myszkow, w oparciu o dane GUS.
  10. Czy na Jurze powstanie kopalnia?
  11. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.
  12. Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim – Kalendarium (pol.). WikiZagłębie – Przewodnik po Zagłębiu Dąbrowskim. [dostęp 2013-12-30].  Cytat: „1 grudzień 1847 - Otwarcie normalnego ruchu na odcinku Częstochowa – Ząbkowice”
  13. Andrzej Wójcik: Kolejowe dzieje Zawiercia (pol.). Krajoznawca Górnośląski, Zeszyt 12. [dostęp 2013-12-30].  Cytat: „Pierwszy pociąg do Zawiercia przyjechał 1 grudnia 1847 roku (według kalendarza gregoriańskiego) albo 13 grudnia (według kalendarza juliańskiego). Datę 1 grudnia 1847 roku uznaje się za początek kolejnictwa na ziemi zawierciańskiej. Pociąg wyjechał ze stacji Częstochowa.”
  14. PKS Myszków przestał istnieć. Autobusy nie jeżdżą. Kto zajmie jego miejsce?. 2013-05-09. [dostęp 2014-01-01].
  15. Miasta partnerskie (pol.). Portal internetowy miasta Myszków. [dostęp 2016-01-24].

Linki zewnętrzne[edytuj]