Myszoskoczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Myszoskoczka
Gerbillus[1]
Desmarest, 1804[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – myszoskoczka okularowa (G. cheesmani)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd Supramyomorpha
Infrarząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina myszowate
Podrodzina myszoskoczki
Plemię Gerbillini
Rodzaj myszoskoczka
Typ nomenklatoryczny

Gerbillus aegyptius Desmarest, 1804 (= Dipus gerbillus Olivier, 1800)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Myszoskoczka[8] (Gerbillus) – rodzaj ssaka z podrodziny myszoskoczków (Gerbillinae) w rodzinie myszowatych (Muridae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące na suchych, pustynnych regionach w Afryce, Bliskim i Środkowym Wschodzie[9][10][11].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 51–222 mm, długość ogona 53–180 mm, długość ucha 7–20 mm, długość tylnej stopy 15–38 mm; masa ciała 7–67 g[10].

Nazwa zwyczajowa[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości nazwą „myszoskoczka” określano w Polsce różne gryzonie:

Ostatecznie w wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” nazwę myszoskoczka przypisano rodzajowi Gerbillus, zaś wspomniane gatunki gryzoni otrzymały odmienne nazwy[8].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Systematyka rodzaju Gerbillus jest słabo zbadana. W 2010 roku tunezyjscy naukowcy z Laboratoire d'Ecologie Animale: Awatef Abiadh, M’barek Chetoui, Taher Lamine-Cheniti, Ernesto Capanna i Paolo Colangelo, opublikowali wyniki badań filogenetycznych z wykorzystaniem mitochondrialnego genu cytochromu b populacji sześciu gatunków myszoskoczek z rodzaju Gerbillus zamieszkujących na terenie Tunezji. Naukowcy wskazali konieczność rewizji dotychczasowego podziału systematycznego, oraz włączenie do Gerbillus w randze podrodzaju myszoskocz (Dipodillus)[16] – kladu, który funkcjonował dotychczas jako rodzaj w podrodzinie myszoskoczków[17]. Dipodillus obejmuje gatunki zamieszkujące tereny północnej Afryki: myszoskocz okazały (Gerbillus campestris) i myszoskocz krótkoogonowy (Gerbillus simoni)[16].

Gatunkiem bazalnym rodzaju Gerbillus jest G. nanus[16].

Kladogram z zaznaczeniem pozycji filogenetycznej tunezyjskich Gerbillus według Abiadh, Chetoui, Lamine-Cheniti i Capanna (2010)[16]:

 Gerbillus 

Gerbillus (podrodzaj) 


 G. latastei



 G. tarabuli




 G. gerbillus



Hendecapleura

 G. nanus



 Dipodillus 

 G. campestris



 G. simoni




Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Gerbillus: fr. gerboa lub jerboa „myszoskoczek”, od arab. ‏جَرْبُوع‎‎ jarbū „mięśnie grzbietu i lędźwi”; łac. przyrostek zdrabniający -illus[18].
  • Dipodillus: rodzaj Dipus E.A.W. Zimmermann, 1780 (skoczek); łac. przyrostek zdrabniający -illus[19]. Gatunek typowy: Gerbillus simoni Lataste, 1881.
  • Endecapleura (Hendecapleura): gr. ενδεκα endeka „jedenaście”; πλευρα pleura „żebro”[20]. Gatunek typowy: Gerbillus garamantis Lataste, 1881.
  • Monodia: Théodore André Monod (1902–2000), francuski przyrodnik[6]. Gatunek typowy: Monodia mauritaniae Heim de Balsac, 1943.
  • Petteromys: Francis Petter (1923–2012), francuski zoolog; gr. μυς mus, μυος muos „mysz”[7]. Gatunek typowy: Meriones dasyurus Wagner, 1842.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[9][8]:

Historia ekspansji rodzaju[edytuj | edytuj kod]

Pojawienie się rodzaju Gerbillus zbiega się z okresem mioceńsko-plioceńskiej ekspansji afrykańskich suchych biomów[16]. Odkryte kopalne ślady występowania Gerbillus dokumentują rozprzestrzenienie przedstawicieli rodzaju na dużym obszarze: Chiny (wczesny plejstocen), Indie (plejstocen), Afryka (środkowy pliocen–wczesny plejstocen). Najstarszym poznanym przodkiem gryzoni z rodzaju był Debruijnimys, którego szczątki datowane na wczesny pliocen odkryto w Hiszpanii, a oceniane na późny pliocen w północnej Afryce[11].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Niepoprawna późniejsza pisownia Endecapleura Lataste, 1882.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gerbillus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. A.G. Desmarest: Tableau Méthodique des Mammifères. W: Nouveau dictionnaire d’histoire naturelle, appliquée aux arts, à l’agriculture, à l’économie rurale et domestique, à la médecine, etc. Par une société de naturalistes et d’agriculteurs. T. 24. Paris: Chez Deterville, 1804, s. 22. (fr.)
  3. F. Lataste. Mammifères nouveaux d’Algérie. „Le Naturaliste”. 1 (64), s. 506, 1881 (fr.). 
  4. F. Lataste. Mammifères nouveaux d’Algérie. „Le Naturaliste”. 2 (16), s. 127, 1882 (fr.). 
  5. F. Lataste. Revue systematique des campagnols de Sibéria. „Annali del Museo civico di storia naturale di Genova”. 20, s. 258, 1884 (fr.). 
  6. a b R. Heim de Balsac. Mission Th. MONOD. — Genre nouveau de Rongeur (Gerbillinae) de Mauritanie. „Bulletin du Muséum national d’histoire naturelle”. 2e série. 15, s. 287, 1943 (fr.). 
  7. a b I.Y. Pavlinov. [Filogeniya i klassifikatsiya podsemeistva peschanok Gerbillinae]. „Byulleten’ Moskovskovo Obshchestva Ispitatelei Prirody, Otdel Biologicheskii”. 87 (2), s. 30, 1982 (ros.). 
  8. a b c Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 260–261. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  9. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 450–454. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  10. a b Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 627–640. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.)
  11. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Gerbillus. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-03].
  12. a b Z. Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  13. K. Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971, s. 218 i 452.
  14. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 208, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  15. Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
  16. a b c d e A. Abiadh, M. Chetoui, T. Lamine-Cheniti, E. Capanna i inni. Molecular phylogenetics of the genus Gerbillus (Rodentia, Gerbillinae): Implications for systematics, taxonomy and chromosomal evolution. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 56 (2), s. 513-518, 2010-08. Elsevier. DOI: 10.1016/j.crvi.2010.07.003 (ang.). 
  17. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Subfamily Gerbillinae. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-03].
  18. Palmer 1904 ↓, s. 294.
  19. Palmer 1904 ↓, s. 238.
  20. Palmer 1904 ↓, s. 258.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]