Nóż gamma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schemat graficzny działania noża gamma

Nóż gamma (ang. gamma knife) – urządzenie medyczne wykorzystywane w radiochirurgii(ang.), odmianie radioterapii stereotaktycznej[1] – trójwymiarowej radioterapii, wykorzystującej wysokie wartości dawki (powyżej 10 Gy)[2][3] w pojedynczej frakcji napromieniania, o bardzo wysokiej precyzji (z dokładnością powyżej 0,5 mm)[4]. Operacja nożem gamma jest metodą konkurencyjną dla klasycznej neurochirurgii, stosowaną w najmniej inwazyjnym leczeniu guzów mózgu, w szczególności gdy przy użyciu tradycyjnej neurochirurgii usunięcie guza jest utrudnione. Nóż gamma jest również stosowany w celu uniknięcia powikłań chirurgicznych, a także u pacjentów, u których stan zdrowia wyklucza wykonanie klasycznej operacji.

Zasada działania[edytuj | edytuj kod]

Pacjent zostaje unieruchomiony za pomocą ramy stereotaktycznej w celu precyzyjnego wykonania zabiegu[5]. Za pomocą obrazowania tomografią komputerową, rezonansem magnetycznym oraz pozytonową tomografią emisyjną lokalizuje się położenie guza względem założonej ramy stereotaktycznej. Następnie w miejsce, w którym jest umiejscowiony guz, zostaje skierowanych około 200 wiązek promieniowania gamma, którego źródłem są kapsuły zawierające radioaktywny kobalt-60[5]. Ideą metody jest fakt, że pojedyncze wiązki promieniowania są na tyle słabe, by w czasie przenikania nie uszkadzać mózgu. Natomiast w ściśle określonym miejscu dawka z poszczególnych wiązek sumuje się (jej moc jest 200 razy większa niż moc dawki pojedynczej wiązki), osiągając moc niezbędną do zniszczenia komórek nowotworowych[1].

Wady i zalety[edytuj | edytuj kod]

Metoda ta jest mało inwazyjna i nie wymaga zabiegu kraniotomii w celu usunięcia guza. Zagrożenie wystąpienia skutków ubocznych jest bardzo małe w porównaniu do tradycyjnej operacji neurochirurgicznej. Zabieg jest stosunkowo krótki – trwa zazwyczaj od 20 minut do 2 godzin[5]. Dodatkową zaletą metody jest fakt, iż nie wymaga ona praktycznie żadnej rekonwalescencji. Pacjenci poddani naświetlaniu nożem gamma powracają do normalnego życia następnego dnia po zabiegu. Od początku istnienia metody za pomocą noża gamma napromieniono na świecie ponad 500 000 pacjentów[6]. Wadą metody jest stosunkowo mała grupa guzów, które można leczyć. Przy użyciu tej metody można niszczyć guzy łagodne, nieprzekraczające średnicy 3-4 cm. W przypadkach bardzo poważnych guzów, takich jak glejak wielopostaciowy, może być konieczna także chemioterapia[7].

Zmiany leczone przy użyciu noża gamma[edytuj | edytuj kod]

Nóż gamma w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Metoda leczenia nożem gamma w Polsce jest stosunkowo młodą metodą. Pierwszym ośrodkiem, który rozpoczął leczenie nożem gamma w 2011 roku, było Centrum Gamma Knife w Warszawie. Drugie urządzenie Gamma Knife zostało uruchomione w 2013 roku w Centrum Diagnostyki i Terapii Onkologicznej w Katowicach[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Nóż gamma (gamma knife) (pol.). glejak.com. [dostęp 2014-02-28].
  2. Morita A, Coffey RJ, Foote RL, Schiff D, Gorman D. Risk of injury to cranial nerves after gamma knife radiosurgery for skull base meningiomas: experience in 88 patients. „Journal of Neurosurgery”. 90, s. 42-9, 1999. PMID: 10413154 (ang.). 
  3. J.C. Ganz. The Effects of Gamma Knife Surgery of Pituitary Adenomas on Tumor Growth and Endocrinopathies. „Stereotactic and Functional Neurosurgery”. 61, s. 30–37, 1993 (ang.). [dostęp 2014-02-28]. 
  4. DesRosiers C, Mendonca MS, Tyree C, Moskvin V, Bank M, Massaro L, Bigsby RM, Caperall-Grant A, Valluri S, Dynlacht JR, Timmerman R. Use of the Leksell Gamma Knife for localized small field lens irradiation in rodents. „Technology in cancer reswearch & treatment”. 2, s. 449-54, 2003. PMID: 14529310 (ang.). 
  5. a b c d e f Strona internetowa Centrum Gamma Knife w Warszawie (pol.). gammaknife.pl. [dostęp 2014-02-28].
  6. Why Gamma Knife surgery? (ang.). elekta.com. [dostęp 2014-02-28].
  7. Leczenie glejaków mózgu (pol.). Narodowy Fundusz Zdrowia (dokument Microsoft Word). [dostęp 2014-02-29].
  8. a b c d Gamma Knife Primary Uses (ang.). neurosurgery.pitt.edu. [dostęp 2014-02-28].
  9. Gamma Knife Treatment For Glioblastomas Shows Promising Results (ang.). sciencedaily.com. [dostęp 2014-02-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  1. Radioterapia stereotaktyczna guzów mózgu (pol.). neurochirurgia.amp.edu.pl (PDF). [dostęp 2014-02-28].
  2. Leczenie konwencjonalne – gamma knife (pol.). aj-press.home.pl. [dostęp 2014-02-25].
  3. Gamma Knife® Radiosurgery Patient Resource Center (ang.). gammaknife.com. [dostęp 2014-02-25].
  4. Famous Actor Encourages Screening For Head And Neck Cancer (ang.). litribune.com. [dostęp 2014-02-25].
  5. Operacja guza mózgu Gamma Knife w Katowicach (pol.). Dziennik Zachodni. [dostęp 2014-02-25].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.