Nagroda Abela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nagroda Abela, Nagroda Abla – nagroda przyznawana w dziedzinie matematyki przez króla Norwegii. Pod wieloma względami stanowi matematyczny odpowiednik Nagrody Nobla.

Fundacja[edytuj]

Nagroda Abela została ustanowiona przez norweski rząd w 2001 roku, w dwusetną rocznicę urodzin wybitnego matematyka Nielsa Henrika Abela. 23 listopada 2001 roku premier Norwegii, Jens Stoltenberg, ogłosił na Uniwersytecie w Oslo, że rząd przeznaczył 200 milionów koron norweskich (około 25 milionów dolarów) na Fundację Abela, mającą wypłacać nagrody. Wartość Nagrody Abela wynosi obecnie 980 000 dolarów.

Nagroda Abela a Medal Fieldsa[edytuj]

Nagroda Abela w zamyśle ma niwelować braki Medalu Fieldsa – jak dotąd najbardziej prestiżowej nagrody matematycznej – które nie pozwalają mu stać się pełnym odpowiednikiem Nagrody Nobla, a mianowicie: Nagroda Abela przyznawana jest co roku (medal Fieldsa co 4 lata), nie istnieje ograniczenie wiekowe dla laureatów (medal Fieldsa mogą otrzymać tylko matematycy mający mniej niż 40 lat), wreszcie idąca za nagrodą gratyfikacja finansowa jest porównywalna z nagrodą noblowską (w przypadku medalu Fieldsa jest ona znacznie niższa, gdyż wynosi 15 000 dolarów).

Laureaci[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Laureaci nagrody Abela.

Kandydatury do Nagrody Abela może zgłosić praktycznie każdy, nie można jednak zgłosić się samemu. Laureatów wybiera pięcioosobowy komitet powoływany na okres dwuletni przez Norweską Akademię Nauk w porozumieniu z Międzynarodową Unią Matematyczną (IMU). Nazwisko laureata ogłaszane jest corocznie na przełomie marca i kwietnia. Możliwe jest przyznanie nagrody więcej niż jednej osobie, jednak tylko wtedy, gdy prowadziły one badania w tej samej dziedzinie.

Dotychczasowi laureaci

Rok Laureat Uczelnia Uzasadnienie
2003 Jean-Pierre Serre Collège de France za osiągnięcia w dziedzinie topologii, geometrii algebraicznej oraz teorii liczb
2004 Michael Atiyah
Isadore Singer
Uniwersytet Edynburski
Massachusetts Institute of Technology
za odkrycie i udowodnienie twierdzenia o indeksie, a także za osiągnięcia w łączeniu topologii, geometrii i analizy oraz wybitną rolę w budowaniu nowych mostów między matematyką a fizyką teoretyczną
2005 Peter Lax Courant Institute of Mathematical Sciences, Uniwersytet Nowojorski za wkład w teorię i zastosowanie równań różniczkowych cząstkowych oraz sposobów ich rozwiązywania
2006 Lennart Carleson Kungliga Tekniska Högskolan za wkład w analizę harmoniczną i teorię gładkich systemów dynamicznych
2007 S.R. Srinivasa Varadhan Courant Institute of Mathematical Sciences, Uniwersytet Nowojorski za wkład do teorii prawdopodobieństwa, w szczególności za stworzenie jednolitej teorii dużych odchyleń
2008 John Griggs Thompson
Jacques Tits
University of Florida
Collège de France
za głębokie osiągnięcia w algebrze, a szczególnie za stworzenie nowoczesnej teorii grup
2009 Michaił Gromow Institut des Hautes Études Scientifiques za rewolucyjny wkład w dziedzinie geometrii
2010 John Tate University of Texas at Austin za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teorii liczb
2011 John Milnor Stony Brook University w Nowym Yorku za pionierskie odkrycia w topologii, geometrii i algebrze
2012 Endre Szemerédi Węgierska Akademia Nauk, Uniwersytet Rutgersa za głęboki wkład w matematykę dyskretną i informatykę teoretyczną
2013 Pierre Deligne Institute for Advanced Study odegranie kluczowej roli w łączeniu geometrii algebraicznej z innymi dziedzinami matematyki[1]
2014 Jakow Sinaj Instytut Fizyki Teoretycznej im. Lwa Landaua, Uniwersytet Princeton za wkład w teorię systemów dynamicznych, teorię ergodyczną i fizykę matematyczną
2015 John Forbes Nash
Louis Nirenberg
Uniwersytet Princeton
Courant Institute
za wkład w teorię cząstkowych równań różniczkowych
2016 Andrew Wiles[2] Uniwersytet Princeton za udowodnienie wielkiego twierdzenia Fermata
2017 Yves Meyer[3]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Rozwiązał zagadkę za milion dolarów. Odkrywcy.pl, 2013-03-22. [dostęp 2013-03-22].
  2. Andrew Wiles, który udowodnił słynne twierdzenie Fermata, dostał matematycznego Nobla. wyborcza.pl. [dostęp 19 marca 2016].
  3. Yves Meyer z nagrodą Abel. rp.pl. [dostęp 21 marca 2017].

Linki zewnętrzne[edytuj]