Nagroda im. Janusza A. Zajdla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nagroda im. Janusza A. Zajdla
Nagroda za powieść i opowiadanie
Lokalizacja  Polska
Polcon
Pierwsze rozdanie 1984
Commons-logo.svg Galeria w Wikimedia Commons
Oficjalna strona internetowa

Nagroda Fandomu Polskiego imienia Janusza A. Zajdla, zwana potocznie Nagrodą Zajdla lub Zajdlem – polska coroczna nagroda literacka w dziedzinie fantastyki, przyznawana przez uczestników konwentu Polcon najlepszym polskim utworom literackim wydanym w poprzednim roku kalendarzowym. Głosowanie i wręczenie nagród odbywa się co roku, podczas Polconu.

Nagroda Fandomu Polskiego[edytuj | edytuj kod]

Nagroda Fandomu Polskiego ma swój początek w powołanej na spotkaniu klubów fantastyki w 1984 roku w Łodzi nagrodzie Sfinks[1]. W 1985 w Świnoujściu ustalono, że nagroda przyznawana będzie na każdym Polconie. Pierwszym laureatem został Janusz A. Zajdel za powieść Paradyzja. Zajdel zmarł 19 lipca 1985 i po jego śmierci, decyzją klubów, Nagroda otrzymała swoją obecną nazwę. Wręczana jest zazwyczaj przez Jadwigę Zajdel, wdowę po pisarzu, która objęła nad nią honorowy patronat[2].

Początkowo o wyborze laureata decydowało głosowanie klubów, dopiero w roku 1991 podczas krakowskiego Euroconu odbyło się pierwsze głosowanie wszystkich uczestników konwentu. Wtedy też po raz pierwszy wręczono Nagrodę w formie statuetki oraz dyplomu.

Od 1991 Nagroda jest wyłaniana dwustopniowo – w głosowaniu bierze udział pięć nominowanych utworów. Nominacje wysłać może każdy, drogą pocztową oraz (od 2001) przez internet. Istnieje również możliwość nominowania utworów podczas niektórych innych polskich konwentów. Właściwe głosowanie odbywa się co roku w trakcie konwentu Polcon, choć możliwe jest też wykupienie akredytacji wspierającej, pozwalającej na głosowanie bez przyjazdu na konwent.

Od 1992 Nagroda przyznawana jest w dwóch kategoriach – powieść i opowiadanie. Za powieść uznaje się utwór o objętości powyżej 100 stron znormalizowanych (1800 znaków na stronę). W 2004 do regulaminu Nagrody wprowadzono poprawkę uznającą 20% margines tolerancji dla utworów w poszczególnych kategoriach.

Głosowanie odbywa się w systemie australijskim (zamiast wybierać jednego kandydata, wybiera się ich kolejność), z opcją "bez nagrody" traktowaną jak kandydat – w przypadku zwycięstwa tej opcji, nagrody w danym roku nie przyznaje się.

Projektantem statuetki przyznawanej laureatom jest profesor krakowskiej ASP Wiesław Bielak[3].

Od 2005 roku opowiadania i fragmenty powieści nominowanych do nagrody są publikowane w bezpłatnej antologii (publikacja non-profit), promującej polską fantastykę[4].

Laureaci[edytuj | edytuj kod]

Lista laureatów nagrody na podstawie materiału źródłowego[5][6]:

Od 1992[edytuj | edytuj kod]

Rok Powieść Opowiadanie
Zwycięzca Nominowani Zwycięzca Nominowani
2014[7]
2013[8] Krzysztof Piskorski,
Cienioryt
Anna Kańtoch,
Człowiek nieciągły
2012 Robert M. Wegner,
Niebo ze stali
Robert M. Wegner,
Jeszcze jeden bohater
2011 Maja Lidia Kossakowska,
Grillbar Galaktyka
Jakub Ćwiek,
Bajka o trybach i powrotach
2010 Jacek Dukaj,
Król Bólu i pasikonik
Anna Kańtoch,
Duchy w maszynach
2009 Anna Kańtoch,
Przedksiężycowi, tom I

Robert M. Wegner,
Wszyscy jesteśmy Meekhańczykami

2008

Rafał Kosik,
Kameleon

Anna Kańtoch,
Światy Dantego
2007 Jacek Dukaj,
Lód
Wit Szostak,
Miasto grobów. Uwertura
2006 Jarosław Grzędowicz,
Popiół i kurz
Maja Lidia Kossakowska,
Smok tańczy dla Chung Fonga
2005 Jarosław Grzędowicz,
Pan Lodowego Ogrodu, tom I
Jarosław Grzędowicz,
Wilcza zamieć
2004

Jacek Dukaj,
Perfekcyjna niedoskonałość

Anna Brzezińska,
Wody głębokie jak niebo

2003 Jacek Dukaj,
Inne pieśni

Andrzej Ziemiański,
Zapach szkła

2002

Andrzej Sapkowski,
Narrenturm

Andrzej Pilipiuk,
Kuzynki
2001 Jacek Dukaj,
Czarne oceany

Andrzej Ziemiański,
Autobahn nach Poznań

2000 Anna Brzezińska,
Żmijowa harfa

Jacek Dukaj,
Katedra

1999 Marek S. Huberath,
Gniazdo światów

Antonina Liedtke,
CyberJoly Drim

1998 Rafał A. Ziemkiewicz,
Walc stulecia
Anna Brzezińska,
A kochał ją, że strach
1997 Marek S. Huberath,
Druga podobizna w alabastrze
Ewa Białołęcka,
Błękit Maga
1996 Tomasz Kołodziejczak,
Kolory sztandarów
Rafał A. Ziemkiewicz,
Śpiąca królewna
1995 Rafał A. Ziemkiewicz,
Pieprzony los Kataryniarza

Konrad T. Lewandowski,
Noteka 2015

1994 Andrzej Sapkowski,
Krew elfów
Ewa Białołęcka,
Tkacz Iluzji
1993 Nagrody nie przyznano Andrzej Sapkowski,
W leju po bombie
1992 Feliks W. Kres,
Król Bezmiarów
Andrzej Sapkowski,
Miecz przeznaczenia

1984-1991[edytuj | edytuj kod]

Rok Utwór
Zwycięzca Nominowani
1991 Marek S. Huberath, Kara większa
1990 Andrzej Sapkowski, Mniejsze zło
1989 Nagrody nie przyznano
1988 Edmund Wnuk-Lipiński, Rozpad połowiczny
1987 Nagrody nie przyznano
1986 Nagrody nie przyznano
1985 Marek Baraniecki, Głowa Kasandry
1984[9] Janusz A. Zajdel, Paradyzja

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Nagrodę, cieszącą się prestiżem w dużej części środowiska polskich fanów, wspiera wielu pisarzy i wydawców związanych z fantastyką. Patronat prasowy nad Nagrodą sprawuje miesięcznik literacki "Nowa Fantastyka". Do Przyjaciół Nagrody należą: Agencja Wydawnicza Runa, Art.-Media Agencja PR, Esensja – Magazyn kultury popularnej, Fabryka Słów, Impresja Studio Promocji, portal internetowy "Inny Świat", superNOWA, portal Gildia.pl, Portal Fantastyczny "Valkiria Network", Traffic Club, Wydawnictwo MAG, Wydawnictwo Zysk i S-ka czy dziennik "Życie".

Od 1998 roku można zauważyć wzrost znaczenia Nagrody. Coraz częściej listy laureatów i nominowanych pojawiają się w mediach (w tym w prasie codziennej, telewizji i radiu), rośnie też jej znajomość wśród osób niezwiązanych ze środowiskiem miłośników fantastyki. O Nagrodzie pozytywnie wypowiadali się m.in. jej laureaci Andrzej Sapkowski i Rafał A. Ziemkiewicz. Tomasz Kołodziejczak, w wywiadzie dla "Click! Fantasy" (sierpień 2002), powiedział: "Oczywiście najbardziej dumny jestem z Nagrody im. Janusza Zajdla"; tego samego roku napisał też artykuł o Nagrodzie zamieszczony w materiałach konferencji prasowej (czerwiec 2002 r.)

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Nagroda spotyka się również z krytyką. Część fanów i pisarzy twierdzi, że Nagroda straciła swój prestiż ze względu na niską liczbę głosujących w drugim etapie wyłaniania laureatów, choć faktycznie liczba głosujących (150-300 osób, czyli wyższy procent uprawnionych niż przy nagrodzie Hugo) jest podobna od 1991. Zarzuca się też pewne błędy proceduralne (najpoważniejszy to omyłkowe wydanie kilkunastu uczestnikom Polconu 2003 nieopieczętowanych kart do głosowania).

W 2003 Marek Oramus w jednym z wywiadów powiedział, że Nagroda Zajdla jest nagrodą towarzyską[potrzebne źródło], a środowisko tworzy wewnętrzne preferencje, którymi się kieruje podczas głosowania. Według niego osoby, które są ze środowiskiem skonfliktowane nie mają szans na nominację, co widać w zestawieniach tytułów nominowanych do poszczególnych nagród przyznawanych jego zdaniem przez zbliżone gremia. Nazwał też użycie systemu australijskiego "celowym zaciemnianiem mechanizmu wyłaniania laureatów", choć tym samym systemem liczone są głosy na Hugo, nagrodę Worldconu, Światowego Konwentu Science Fiction.

Z krytyką Nagrody występował również Tomasz Pacyński, dwukrotnie nominowany do tej nagrody w latach 2001 i 2002, wskazując na niedociągnięcia proceduralne i regulaminowe (część z nich została poprawiona podczas Polconu 2004) oraz Robert J. Szmidt, redaktor miesięcznika "Science Fiction". W 2004 Konrad T. Lewandowski, jeden z laureatów Nagrody, wystosował list otwarty do Jadwigi Zajdel, apelując o rozważenie wycofania patronatu Zajdla nad nagrodą. Jacek Dukaj oświadczył jednak po rozmowie z nią, że nie ma ona zamiaru wycofywać patronatu swego męża i uznała zarzuty Lewandowskiego za bezpodstawne. Według innego, wielokrotnego laureata Nagrody Zajdla, Rafała A. Ziemkiewicza, wzrost krytyki spowodowany jest jedynie wzrostem znaczenia nagrody[potrzebne źródło].

Nagrodę krytykował również Jacek Piekara za co otrzymał antynagrodę Złotego Meteora[10], głosy krytyki pojawiły się także w latach gdy po kilka nominacji w jednym roku otrzymywali Stefan Darda i Jakub Ćwiek[11].

Przypisy

  1. Elżbieta Gepfert (redaktor prowadzący): Nagroda im. Janusza A. Zajdla 2012. Antologia utworów nominowanych za rok 2011. Warszawa: Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”, 2012, s. 205. ISBN 97883921125686.
  2. Co wolno autorowi - artykuł na Geekozaur.pl
  3. Joanna Słupek: Historia Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla (pol.). W: Nagroda Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla [on-line]. Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”, 15 czerwca 2009 r.. [dostęp 2012-11-13].
  4. Elżbieta Gepfert (redaktor prowadzący): Nagroda im. Janusza A. Zajdla 2012. Antologia utworów nominowanych za rok 2011. Warszawa: Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”, 2012, s. 7. ISBN 97883921125686.
  5. Lista laureatów na oficjalnej stronie nagrody
  6. Lista nominacji na archiwalnej stronie nagrody
  7. Nominacje do Nagrody za rok 2014. Strona nagrody. [dostęp 2015-06-28].
  8. Zajdel.Art.pl: Nominacje za rok 2013
  9. jako Nagroda Sfinks
  10. Arkadiusz Sroka: Nominacje do Śląkf i Złotego Meteora za rok 2005 (pol.). esensja.stopklatka.pl.
  11. Co wolno autorowi - artykuł na Geekozaur.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]