Przejdź do zawartości

Nagrody Księżnej Asturii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Nagrody Księżniczki Asturii
Premios Princesa de Asturias
Ilustracja
Nagroda za

znaczące osiągnięcia
w dziedzinie nauk ścisłych, humanistycznych i spraw publicznych

Przyznający

Fundacja Księżniczki Asturii
JKW Eleonora, Księżniczka Asturii

Państwo

 Hiszpania

Lokalizacja

Oviedo

Pierwsze rozdanie

1981

Strona internetowa

Nagrody Księżniczki Asturii (hiszp. Premios Princesa de Asturias, w okresie 1981–2014 Nagrody Księcia Asturii, hiszp. Premios Príncipe de Asturias) – nagrody przyznawane w Hiszpanii dorocznie od 1981 roku przez Fundację Księżniczki Asturii osobom i organizacjom z całego świata za znaczące osiągnięcia w dziedzinie nauk ścisłych, humanistycznych i spraw publicznych.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Fundacja Księcia Asturii została założona 24 września 1980 w ceremonii z udziałem króla Hiszpanii Jana Karola I, królowej Zofii oraz ówczesnego księcia Asturii Filipa[1]. Zgodnie ze swoim Statutem, Fundacja ma na celu utrwalanie więzi między Koroną a Księstwem Asturii i przyznaje nagrody osobom, instytucjom bądź grupom osób lub instytucji z całego świata, zwłaszcza z kręgu państw iberoamerykańskich[1]. Pierwsze rozdanie nagród miało miejsce 3 października 1981[2].

Wraz z abdykacją Jana Karola I i przejęciem tytułów królewskich przez Filipa VI w 2014, nazwa nagrody uległa zmianie, natomiast patronat nad nagrodą przejęła Eleonora, księżniczka Asturii i następczyni tronu. 18 października 2019 Eleonora, w wieku 13 lat, po raz pierwszy osobiście wręczyła nagrody i wygłosiła przemówienie na cześć laureatów i Fundacji[3]. Do osiągnięcia przez następczynię tronu pełnoletności 31 października 2023, ceremonii przewodniczył w jej imieniu Filip VI[4]. W 2004 nagrody zyskały uznanie za swoje zaangażowanie w kulturalne dziedzictwo ludzkości ze strony UNESCO[5]. W mediach nazywane „hiszpańskim Noblem”[6][7]. Najwięcej nagrodzonych osób i instytucji pochodzi z Hiszpanii[2].

Nagroda

[edytuj | edytuj kod]
Eleonora, księżniczka Asturii

Dziedziny[8]

[edytuj | edytuj kod]
  • Sztuka – w uznaniu wspierania, kultywowania i pracy na rzecz architektury, tańca, kinematografii, muzyki, malarstwa, fotografii, rzeźby, teatru lub innej formy ekspresji twórczej,
  • Komunikacja i działania na rzecz ludzkości – w uznaniu wspierania, kultywowania i pracy na polu działalności humanistycznej lub tej związanej z komunikacją w każdej formie,
  • Współpraca międzynarodowa – w uznaniu pracy na rzecz rozwoju i promocji zdrowia publicznego, dostępu do powszechnej edukacji, ochrony środowiska, a także rozwoju gospodarczego, kulturalnego i społecznego wszystkich narodów,
  • Literatura – w uznaniu pracy literackiej we wszystkich gatunkach,
  • Nauki społeczne – w uznaniu odkryć naukowych bądź kreatywności w dziedzinie antropologii, demografii, ekonomii, etyki, geografii, historii, prawa, filologii, filozofii, nauk politycznych, psychologii, socjologii lub nauczania,
  • Sport – w uznaniu sportowców, których kariera stała się przykładem korzyści płynących z uprawiania sportu, poprzez promocję aktywności fizycznej, poczucia solidarności i zaangażowania,
  • Badania Naukowe i Technika – w uznaniu badań naukowych na polu astronomii, astrofizyki, chemii, wiedzy o świecie i kosmosie, nauk o życiu, matematyki, medycyny, fizyki lub techniki,
  • Zgoda między Narodami – w uznaniu obrony i pracy na rzecz szacunku do godności ludzkiej i praw człowieka, a także promowaniu i ochrony wolności, pokoju, solidarności, dziedzictwa światowego i postępu ludzkości.

Zasady

[edytuj | edytuj kod]
Scena wykorzystywana do wręczenia nagród

Laureatów w każdej dziedzinie wybiera osobne jury. W każdej dziedzinie nagroda przyznawana jest jednej osobie, instytucji bądź grupie osób lub instytucji.

Nominacje zgłaszać mogą laureaci z poprzednich lat, członkowie jury, hiszpańskie misje dyplomatyczne, obce misje dyplomatyczne w Hiszpanii, uznane osoby publiczne i instytucje, a także inne podmioty zaproszone przez Fundację Księżniczki Asturii. Nie jest możliwa nominacja osoby zmarłej, głowy państwa lub rządu, polityków hiszpańskich sprawujących wysokie funkcje państwowe lub hiszpańskich instytucji rządowych, członków jury lub zarządu Fundacji (karencja 3 lat). Nie są również przyjmowane nominacje własnej osoby lub instytucji. Pośmiertne nagrodzenie jest możliwe tylko wtedy, gdy nagrodzona osoba zmarła po ogłoszeniu listy laureatów a przed jej wręczeniem[8].

Ceremonia i nagroda

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody wręczane są każdego roku w październiku w Oviedo, stolicy Księstwa Asturii, podczas ceremonii w Teatrze Campoamor przez księżniczkę Asturii Eleonorę. Wcześniej wręczane przez księcia, obecnie króla Filipa VI. W ceremonii biorą udział m.in. członkowie hiszpańskiej rodziny królewskiej, laureaci, przedstawiciele władz lokalnych i zarządu Fundacji. Ceremonię poprzedza królewska audiencja dla laureatów[9].

Nagrodą w każdej dziedzinie jest rzeźba stworzona specjalnie na ten cel przez hiszpańskiego artystę Joana Miró, 50 tys. euro, dyplom oraz przypinka Fundacji Księżniczki Asturii. W przypadku przyznania nagrody grupie osób lub instytucji, nagroda pieniężna dzielona jest równo między laureatów[8].

Laureaci są zobowiązani wziąć udział w ceremonii; w przypadku ich nieobecności, otrzymują jedynie dyplom. Udziału w ceremonii nie wziął m.in. Bob Dylan[10].

  • Rzeźba
    Rzeźba
  • Dyplom
    Dyplom
  • Symbol Fundacji Księżniczki Asturii
    Symbol Fundacji Księżniczki Asturii

Laureaci

[edytuj | edytuj kod]

Sztuka

[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja i Działania na rzecz Ludzkości

[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa

[edytuj | edytuj kod]

Literatura

[edytuj | edytuj kod]

Nauki społeczne

[edytuj | edytuj kod]

Sport

[edytuj | edytuj kod]

Badania Naukowe i Technika

[edytuj | edytuj kod]

Zgoda między Narodami

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b The Princess of Asturias Foundation - Founding act [online], www.fpa.es [dostęp 2026-03-22] (ang.).
  2. ↑ a b Princess of Asturias Awards in figures, numbers and relevant data [online], www.fpa.es [dostęp 2026-03-22] (ang.).
  3. ↑ ANA MARTÍN PLAZA, La princesa Leonor se compromete a "servir a España y a todos los españoles" en su primer discurso oficial [online], RTVE.es, 18 października 2019 [dostęp 2026-03-22] (hiszp.).
  4. ↑ La Familia Real llega este jueves a Oviedo para participar en los actos de los Premios Princesa de Asturias [online], La Vanguardia, 17 października 2019 [dostęp 2026-03-22] (hiszp.).
  5. ↑ elmundo.es - La UNESCO reconoce el trabajo de la Fundación Príncipe de Asturias [online], www.elmundo.es [dostęp 2026-03-22].
  6. ↑ Gdańskie Centrum Multimedialne, Adam Michnik z Nagrodą Księżnej Asturii - Gdańsk konsekwentnie promował tę kandydaturę [online], Gdańsk - oficjalny portal miasta [dostęp 2026-03-22].
  7. ↑ Gdańsk uhonorowany Nagrodą Księżnej Asturii [online], dzieje.pl [dostęp 2026-03-22].
  8. ↑ a b c 2026 Regulation [online], www.fpa.es [dostęp 2026-03-22] (ang.).
  9. ↑ Audiencia real a los galardonados a los Premios Princesa de Asturias 2025 [online], www.fpa.es [dostęp 2026-03-22] (hiszp.).
  10. ↑ Jesús Ruiz Mantilla, Premios Princesa de Asturias: ¿Qué pasa cuando no acuden los premiados?, „El País”, Madrid, 19 października 2018, ISSN 1134-6582 [dostęp 2026-03-22] (hiszp.).
  11. ↑ Marcin Pietraszewski: Krzysztof Wielicki dostanie hiszpańskiego Nobla. Będzie pierwszym polskim sportowcem z taką nagrodą. [w:] Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-05-18. [dostęp 2018-05-19]. (pol.).
  12. ↑ The city of Gdansk – Laureates – Princess of Asturias Awards [online], The Princess of Asturias Foundation [dostęp 2019-06-18] (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nagrody_Księżnej_Asturii&oldid=79691617”