Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda w 1800 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda w 1800 roku
Grafika bez ustawionego tekstu alternatywnego: Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda w 1800 roku
Autor Jacques-Louis David
Rok wykonania 1800–1801
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 260 × 221 cm
Muzeum Zamek w Malmaison

Napoleon przekraczający Przełęcz Świętego Bernarda w 1800 roku (franc. Bonaparte franchissant le Grand-Saint-Bernard) – obraz olejny francuskiego malarza Jacques'a-Louisa Davida[1] przedstawiający Napoleona Bonaparte, Pierwszego Konsula Republiki Francuskiej[2]. Jest to wyidealizowany obraz przejścia przez Wielką Przełęcz Św. Bernarda w Alpach, którego Napoleon dokonał na czele swojej armii 20 maja 1800. Istnieje pięć zbliżonych wersji obrazu namalowanych w latach 1801–1803[3].

Okoliczności powstania[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1800 hiszpański król Karol IV Burbon skontaktował się ze swoim ambasadorem we Francji markizem de Múzquiz, aby ten zamówił u Davida portret konny Napoleona. Obraz miał zdobić jedną z sal Pałacu Królewskiego w Madrycie, gdzie eksponowano portrety konne hiszpańskich monarchów. Powodem zamówienia była chęć poprawy stosunków dyplomatycznych z postrewolucyjną Francją[2]. David zażądał 24 tys. franków za portret, nad którym pracował cztery miesiące, do stycznia 1801. Napoleon nie pozował mu do obrazu, ale kiedy zobaczył portret w pracowni malarza, zlecił mu wykonanie repliki. W latach 1801–1803 David namalował jeszcze dwie kopie na życzenie Bonapartego. Piąta, ostatnia wersja nie powstała na zamówienie, stanowiła własność malarza aż do jego śmierci[3].

Opis obrazu[edytuj | edytuj kod]

David ukazał Napoleona dosiadającego konia stającego dęba, według tradycji starożytnej symbolizującego władzę. Jest to dynamiczny portret młodego przywódcy wojskowego. Na skałach widnieje inskrypcja z nazwiskiem Bonapartego oraz Hannibala i Karola Wielkiego, którzy również przekroczyli Alpy prowadząc swoje wojska. Napoleon miał powiedzieć Davidowi, żeby przedstawił go „spokojnego na narowistym koniu”, chociaż w rzeczywistości podróżował na bezpieczniejszym mule. Nie chciał również pozować do obrazu, uważał, że ważniejsze jest przedstawienie jego charakteru niż wyglądu[2].

Kolejne wersje wykonane z pomocą asystentów różnią się detalami takimi jak maść i uprząż konia, czy kolor powiewającej peleryny (żółty, pomarańczowy lub czerwony). Za każdym razem David starał się osiągnąć lepszy efekt chromatyczny[3].

Proweniencja[edytuj | edytuj kod]

Oryginalna wersja pozostała w Madrycie do 1813, kiedy zasiadający na hiszpańskim tronie Józef Bonaparte abdykował i uciekł do Francji zabierając ze sobą liczne dzieła sztuki. W 1815 zabrał obraz ze sobą wyjeżdżając do Stanów Zjednoczonych[4]. Obraz odziedziczyła jego córka Zénaïde Bonaparte, która zabrała go do swojej rezydencji w Rzymie (Villa Bonaparte, dawniej Villa Paolina). Portret przechodził na kolejnych spadkobierców Józefa aż do 1949, gdy jego prawnuczka Eugenie Bonaparte zostawiła go w spadku Muzeum Zamku w Malmaison[5].

Przypisy

  1. David Jacques-Louis (pol.). encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-04-28].
  2. a b c Xavier Bray (ed.): Goya: Los Retratos. Londres: Turner Libros, 2015, s. 111, 116. ISBN 978-84-1635-484-9.
  3. a b c Philippe Bordes: Jacques-Louis David: Empire to Exile. Yale University, 2007, s. 33-34. ISBN 0300123469.
  4. Bonaparte cruzando San Bernardo (hiszp.). www.artehistoria.com. [dostęp 2017-04-28].
  5. Bernard Chevalier: L’ABCdaire des châteaux de Malmaison. Paris: Flammarion, 1997, s. 38-39. ISBN 2-08-012491-9.