Narodowe Centrum Kultury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Narodowe Centrum Kultury
Ilustracja
Rok założenia 2006
Dziedzina Instytucja kultury
Dyrektor dr hab. prof. UKSW Rafał Wiśniewski
Adres Warszawa, ul. Płocka 13
brak współrzędnych
Strona internetowa

Narodowe Centrum Kultury – państwowa instytucja kultury, której statutowym zadaniem jest podejmowanie działań na rzecz rozwoju kultury w Polsce. NCK realizuje szerokie spektrum działań z zakresu dziedzictwa narodowego, edukacji historycznej i patriotycznej, kreowania zainteresowania kulturą oraz podnoszenia kwalifikacji pracowników kultury. W ramach swojej działalności NCK prowadzi własne programy długofalowe oraz projekty jednorazowe, a także projekty partnerskie z innymi podmiotami sektora kultury. Instytucja zarządza również Programami Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W obecnym kształcie instytucja istnieje od 2006 roku, działając na podstawie zarządzenia nr 8 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 marca 2006 r. „W sprawie nadania statutu państwowej instytucji kultury Narodowemu Centrum Kultury”.

Od 24 sierpnia 2016 roku p.o. dyrektorem NCK była Eliza Dzwonkiewicz[1]. 16 stycznia 2017 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na stanowisko Dyrektora NCK powołał dr. hab. prof. UKSW Rafała Wiśniewskiego.

Historia Narodowego Centrum Kultury[edytuj]

Historia NCK sięga roku 1950, kiedy przy ówczesnym Departamencie Amatorskiego Ruchu Artystycznego Ministerstwa Kultury i Sztuki została powołana Centralna Poradnia Świetlicowa i Wzorcownia Artystyczna. Zmiana kierunku działalności powstałej w latach 50. instytucji zaowocowała jej przemianowaniem na Ośrodek Instrukcyjno-Metodyczny Pracy Kulturalno-Oświatowej. W latach sześćdziesiątych, już jako samodzielna jednostka, oderwana od Ministerstwa Kultury i Sztuki, ośrodek funkcjonował jako Centralna Poradnia Ruchu Artystycznego, rozszerzając zakres swojej działalności o sekcję oświatową.

W 2002 roku nastąpiło połączenie Centrum Animacji Kultury, Instytutu Dziedzictwa Narodowego oraz Krajowego Ośrodka Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kulturalnych. W ten sposób powstało Narodowe Centrum Kultury. Nowa instytucja przejęła część zadań CAK, IDN i KODRTK rozszerzając jednocześnie zakres swojego działania o nowe projekty i programy.

Od maja 2005 r. do marca 2006 r. część działań Centrum realizowana była w ramach Instytutu im. Adama Mickiewicza – instytucji powstałej w wyniku połączenia przez Ministra Kultury dwu pierwotnie samodzielnych jednostek: Instytutu Adama Mickiewicza oraz Narodowego Centrum Kultury. W pierwotnym kształcie NCK zostało utworzone w maju 2002 r. z połączenia Centrum Animacji Kultury, Instytutu Dziedzictwa Narodowego i Ośrodka Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kulturalnych.

NCK należy do ENCATC (European Network of Cultural Administration Training Centers). Misją ENCATC jest stymulowanie i zachęcanie do rozwoju kultury szczególnie w zakresie zarządzania, polityki edukacji kulturalnej i określania jej strategii w obliczu wielkich zmian zachodzących w dziedzinach kultury, sztuki i mediów.

Misja[edytuj]

Zgodnie z zapisami rozdziału II §4 statutu misją Narodowego Centrum Kultury jest:

  • podtrzymywanie i upowszechnianie tradycji narodowej i państwowej,
  • promocja polskiego dziedzictwa narodowego, jako ważnego elementu europejskiego dziedzictwa kulturowego,
  • edukacja kulturalna oraz kreowanie zainteresowania kulturą i sztuką,
  • inspirowanie i wspomaganie działających w sferze kultury i dziedzictwa narodowego ruchów społecznych oraz organizacji pozarządowych,
  • prowadzenie informacji kulturalnej oraz prac badawczych i eksperckich w zakresie kultury i dziedzictwa narodowego oraz gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie informacji o procesach zachodzących w działalności kulturalnej, szczególnie tej nadzorowanej przez samorządy terytorialne,
  • pozyskiwanie środków pozabudżetowych z funduszy krajowych i zagranicznych, w tym Unii Europejskiej i wykorzystywanie ich na realizację zadań Centrum,
  • stwarzanie możliwości podwyższania kwalifikacji kadr zajmujących się działalnością kulturalną oraz wymiany doświadczeń w tym zakresie.

Wypełniając misję Narodowe Centrum Kultury wyznacza sobie dwa równorzędne cele strategiczne:

Odbiorcy działań[edytuj]

Działalność NCK skierowana jest do zróżnicowanych grup odbiorców:

  • młodzież szkolna, studenci i absolwenci,
  • artyści i młodzi twórcy,
  • pracownicy sektora kultury,
  • instytucje i organizacje działające w sferze kultury.
  • szeroko rozumiana grupa odbiorców / uczestników kultury.

Wydawnictwa[2][edytuj]

Narodowe Centrum Kultury w swojej działalności wydawniczej zajmuje się profesjonalizacją sektora kultury, badaniami w zakresie kultury, promocją dziedzictwa narodowego i sztuki, a także edukacją kulturalną. W ofercie wydawniczej NCK znajdują się zarówno publikacje papierowe jak i elektroniczne.

Serie wydawnicze NCK:

  • Biblioteka Kultury Współczesnej
  • Edukacja + Animacja
  • Konteksty
  • Kultura się liczy!
  • Kultura Współczesna
  • Kurs na kulturę
  • Ojczysty – dodaj do ulubionych
  • Zwrotnice czasu
  • Czas fantastyki
  • Historia Muzyki Polskiej
  • Badania i raporty
  • Biblioteka Staropolskiej Myśli Politycznej
  • Biblioteka Katyńska

Publikacje NCK są dostępne w księgarniach stacjonarnych przy ul. Płockiej 13 i ul. Krakowskie Przedmieście 15/17 w Warszawie oraz e-księgarni NCK.

Galeria Kordegarda[edytuj]

Galeria Kordegarda to prowadzona przez Narodowe Centrum Kultury przestrzeń służąca prezentacji prac artystycznych oraz prowadzeniu działalności edukacyjnej wpisanej w kontekst życia społecznego.

Program wystawienniczy galerii Kordegarda obejmuje:

  • prezentację najważniejszych artystów współczesnych, twórczości alternatywnej i sztuki klasycznej.
  • zestawia w tej samej przestrzeni nurty polskiej sztuki i kultury, które zwykle nie występują razem.

Kordegarda współpracuje również z licznymi partnerami, którzy prezentują wystawy gościnne. Wystawom towarzyszą liczne spotkania, koncerty, warsztaty. Kordegarda prowadzi również stałą działalność interdyscyplinarną, która obejmuje różne formy sztuk.

Projekty internetowe[edytuj]

Platforma Kultury[3][edytuj]

Platforma Kultury to stworzony przez NCK interaktywny portal poświęcony animacji kultury. Istotą Platformy Kultury jest współdziałanie oraz tworzenie efektywnej sieci kontaktów i możliwości wymiany doświadczeń, dlatego każdy zalogowany użytkownik ma możliwość dodawania własnych artykułów.

Portal jest pomyślany jako obszerna baza wiedzy na temat animacji kultury, w tym programów NCK (Dom Kultury+, Mapa Kultury, Kadra Kultury, Kurs na Kulturę, Obserwatorium Kultury, EDUK, Kultura się liczy) i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (m.in. Edukacja Plus) oraz inicjatyw partnerskich, sieci partnerów lokalnych, działań poszczególnych instytucji kultury.

Poza wirtualną rzeczywistością portal stara się również wspierać i promować działania oraz tematy związane z animacją kultury. Co roku organizowana jest Ogólnopolska Giełda Projektów[4].

Portal Platforma Kultury zachęca wszystkich praktyków i animatorów kultury do wzajemnego linkowania i promowania w sieci oraz dzielenia się doświadczeniami i informacjami o własnych inicjatywach – portal daje każdemu możliwość samodzielnego dodawania treści.

Pracuj w kulturze[5][edytuj]

Projekt Pracuj w kulturze powstał w odpowiedzi na potrzebę wyodrębnienia specyficznego obszaru na rynku zatrudnienia, jakim jest praca w sektorze kultury. Projekt ten jest miejscem łączącym profesjonalistów branży kulturalnej.

Audycje kulturalne[6][edytuj]

Audycje Kulturalne są kontynuacją i rozwinięciem projektu eNCeK Radio, zainaugurowanego w październiku 2014 roku. Organizatorem medium pozostaje Narodowe Centrum Kultury, a jego redaktorem naczelnym – Marek Horodniczy. Audycje Kulturalne zapraszają inne rozgłośnie radiowe do emitowania swoich materiałów – jest to darmowe (po zaakceptowaniu warunków licencji).

Programy[edytuj]

Narodowe Centrum Kultury realizuje liczne projekty jednorazowe oraz programy długofalowe, m.in.:

Ojczysty – dodaj do ulubionych[7][edytuj]

Kampania społeczno-edukacyjna „Ojczysty – dodaj do ulubionych” ma przypominać o roli i miejscu języka ojczystego w życiu Polaków; ma przyczynić się do podnoszenia świadomości językowej, do ugruntowania poczucia, że polszczyzna jest tworzona przez każdego użytkownika i że to każdy z nas jest za nią odpowiedzialny. Język jest wartością samą w sobie, jest wspólnym dobrem, dlatego wszyscy powinniśmy o niego dbać.

Kampania „Ojczysty – dodaj do ulubionych” została zainaugurowana 20 lutego, podczas konferencji prasowej w warszawskiej Galerii „Kordegarda”, w przeddzień Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego.

Kultura – Interwencje[8][edytuj]

Celem strategicznym programu Kultura – Interwencje jest tworzenie warunków dla wzmacniania tożsamości i uczestnictwa w kulturze na poziomie regionalnym, lokalnym i krajowym poprzez finansowe wsparcie realizacji projektów upowszechniających dorobek kultury i zwiększających obecność kultury w życiu społecznym.

Koncepcja programu jest oparta na założeniu, że uczestnictwo w kulturze sprzyja podnoszeniu kompetencji społeczeństwa, tworzeniu warunków do rozwijania aktywności twórczej i przygotowaniu obywateli do aktywnego udziału w różnych formach życia społecznego.

O wsparcie w ramach programu Kultura – Interwencje ubiegać mogą się zarówno samorządowe instytucje kultury (z wyłączeniem instytucji współprowadzonych przez Ministra oraz jednostki samorządu terytorialnego[9]), jak i organizacje pozarządowe.

Rozwój infrastruktury kultury – Infrastruktura Domów Kultury[10][edytuj]

Celem priorytetu jest zapewnienie optymalnych warunków dla działalności domów i ośrodków kultury oraz centrów kultury i sztuki w zakresie edukacji kulturalnej i animacji kultury poprzez modernizację i rozbudowę ich infrastruktury.

Zwracamy uwagę, iż w naborze 2014 obowiązują nowe zasady sporządzania preliminarzy.

Dom Kultury Plus[11][edytuj]

Program Dom Kultury+ realizowany jest zgodnie z założeniami Paktu dla Kultury. Organizatorem programu jest Narodowe Centrum Kultury.

Celem działań podejmowanych w ramach programu jest poszerzenie dostępu do kultury, stworzenie warunków sprzyjających rozwojowi współpracy, komunikacji, pobudzenie aktywności obywatelskiej w przestrzeni kultury, wykreowanie warunków sprzyjających nowoczesnej edukacji kulturalnej i artystycznej.

Zgodnie z założeniami modelowy dom kultury powinien:

  • posiadać umiejętność budowy strategii rozwoju i funkcjonowania w oparciu o analizę lokalnej sytuacji społeczno-ekonomicznej,
  • być aktywnym uczestnikiem życia społecznego w danej gminie,
  • stwarzać możliwości wielostronnej edukacji kulturalnej,
  • być otwartym na wszystkie grupy społeczne,
  • kształcić postawy aktywnego uczestnictwa w kulturze,
  • angażować artystów w życie kulturalne społeczności lokalnych,
  • integrować społeczności lokalne za pomocą działań kulturalnych,
  • przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu i jego skutkom,
  • przyczyniać się do rozwoju gminy,
  • być moderatorem dialogu w społeczności lokalnej,
  • budować postawy otwartości i tolerancji.

Kadra kultury[12][edytuj]

Program Kadra Kultury stwarza możliwości podnoszenia kompetencji kadry zarządzającej oraz przygotowania specjalistów pod kierunkiem polskich i zagranicznych ekspertów tak, aby nowocześnie zarządzane placówki, stały się centrami lokalnej aktywności twórczej otwartymi na potrzeby coraz bardziej wymagających odbiorców.

Cele programu:

  • promowanie nowoczesnych standardów zarządzania instytucjami kultury,
  • wsparcie rozwoju kompetencji zarządczych pracowników sektora kultury,
  • stymulowanie międzynarodowej współpracy kulturalnej,
  • wspieranie procesu ewolucji sektora kultury w Polsce,
  • włączanie kultury do działań o charakterze społeczno-gospodarczym.

Elementy programu:

  • Szkolenia,
  • Międzynarodowy projekt szkoleniowy,
  • Kursy kwalifikacyjne,
  • Doradztwo,
  • Pracuj w kulturze.

Program powstał w oparciu o standardy wypracowane podczas realizacji funkcjonującego w latach 2003-2009 programu Polskie regiony w europejskiej przestrzeni kulturowej, w ramach którego przeszkolono blisko 4000 pracowników sektora kultury. Narodowe Centrum Kultury jako pierwsza instytucja w Polsce została objęta patronatem Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w zakresie szkoleń dotyczących instrumentów strukturalnych UE.

Wschód Kultury[13][edytuj]

Wschód Kultury to nowa forma współpracy kulturalnej miast Polski Wschodniej z krajami Partnerstwa Wschodniego. Po raz pierwszy na taką skalę trzy miasta – Białystok, Lublin, Rzeszów odkrywają nowe możliwości współdziałania środowisk na rzecz obiegu kultury ponad granicami, wymiany artystycznej i kulturalnej, mobilności artystów i dzieł. Projekt powstał dzięki zaangażowaniu środowisk twórczych i samorządów wschodniej Polski, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Narodowego Centrum Kultury.

Kultura Współczesna[14][edytuj]

Kwartalnik „Kultura Współczesna. Teorie. Interpretacje. Praktyka” wydawany jest nieprzerwanie od 1993 roku – najpierw przez Instytut Kultury, a od 2003 roku przez Narodowe Centrum Kultury. W 2005 roku pismo stało się forum Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego.

Poświęcone jest najbardziej aktualnym zagadnieniom z obszaru kultury i nauk o kulturze. Pismo zachowując status kwartalnika naukowego o wyraźnym kulturoznawczym rodowodzie, wpisującego się w najbardziej aktualne debaty poświęcone kulturze, naukom o kulturze, jak również zjawiskom około kulturowym, jest otwarte na inne środowiska kulturo- i opiniotwórcze w kraju i za granicą, pragnie być forum wymiany myśli i dyskusji wykraczających poza Akademię.

Na mapie polskich czasopism naukowych poświęconych kulturze „Kultura Współczesna” sytuuje się między „Przeglądem Kulturoznawczym” a „Kulturą Popularną”.

Polsko-Ukraińska Wymiana Młodzieży[15][edytuj]

Program Narodowego Centrum Kultury współfinansujący projekty obejmujące pobyt grup młodzieży ukraińskiej w Polsce lub pobyt na Ukrainie młodzieży polskiej.

Celem wymiany jest przyczynienie się do zmiany nastawienia wobec siebie obu społeczeństw poprzez wytworzenie wspólnoty historycznej oraz wspólnoty współczesnych celów i zadań, jakie stoją przed Polską i Ukrainą.

Program projektu zakłada konieczność poruszenia na spotkaniach polsko-ukraińskich zagadnień z zakresu historia lokalnej, kultury danego regionu oraz języka polskiego i ukraińskiego.

Projekt adresowany jest do szkół, samorządowych instytucji kultury i organizacji pozarządowych.

Kultura Dostępna[16][edytuj]

Kultura Dostępna” to systemowe rozwiązanie, które ma służyć niwelowaniu barier kompetencyjnych, finansowych, szczególnie dla grup narażonych na wykluczenie – to program wdrażany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego od 2015 r. Jego realizacja ma na celu intensyfikowanie i poszerzanie wachlarza inicjatyw ograniczających przeszkody w dostępie do kultury oraz uświadamiających potrzebę uczestnictwa w niej.

Zebrane w kompletny katalog działania całego resortu, podległych mu instytucji oraz samorządowych instytucji kultury skupiają w jednym miejscu inicjatywy kierowane do różnych grup społecznych. Wszystkie działania programowe zakładają współpracę ponadinstytucjonalną i międzysektorową, przy jednoczesnym tworzeniu ogólnopolskiej sieci partnerów działających na rzecz udostępniania dóbr kultury oraz informacji o tanich i darmowych wydarzeniach kulturalnych.

W ramach programu NCK realizuje dwa projekty:

  • Portal kuIturadostepna.pl to prosta w obsłudze wyszukiwarka darmowych i niedrogich wydarzeń kulturalnych w całej Polsce. Oprócz niej serwis zawiera listę ciekawych miejsc, zabytków i instytucji kultury oraz bazę linków do legalnych zasobów kultury on-line.
  • Projekt „Kultura dostępna w kinach” umożliwia szerokiej publiczności dostęp do nowych i docenianych polskich filmów. Projekcje odbywają się w każdy czwartek o godz. 18:00 w kinach na terenie całej Polski. Cena biletu to 10 zł.

ARCHI-PRZYGODY[17][edytuj]

Program zakresu edukacji architektonicznej stworzony dla dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Stanowi propozycję przeprowadzenia zajęć o tematyce przybliżającej rozumienie pojęcia architektura, a także wprowadzającej w kulturę życia.

Główne założenia programu skupiają się wokół: 

  • sensorycznego nabywania przez dzieci świadomości przestrzeni, w której się poruszają i którą zamieszkują, 
  • kształtowania w dzieciach zrozumienia procesu projektowania i realizacji  budowli 
  • oraz docenienie tradycji architektonicznych.

Cele jakie stawia przed sobą nasz program to rozwijanie u dzieci wrażliwości estetycznej, promowanie świadomości społecznej, rozbudzanie ciekawości poznawczej dzieci, propagowanie twórczego myślenia, nabywanie kompetencji językowych i komunikacyjnych poprzez poszerzanie słownictwa w zakresie dotyczącym architektury.

Bardzo Młoda Kultura[18][edytuj]

Celem wieloletniego programu realizowanego w ramach Paktu dla Kultury przez Narodowe Centrum Kultury jest budowanie systemowych rozwiązań wzmacniających stymulowanie kreatywności i edukacji kulturowej przez 16 podmiotów wyłonionych w drodze konkursu - po jednym z każdego województwa. Do ich zadań należy:

  • identyfikacja instytucji i organizacji zajmujących się edukacją kulturową w regionie oraz opis zasobów i ograniczeń dla rozwijania praktyk w zakresie edukacji kulturowej i artystycznej w regionie;
  • prowadzenie działalności szkoleniowej, wzmacniającej kompetencje edukatorów i nauczycieli oraz rozwijanie systemów i źródeł informacji z których będą mogli korzystać poszukujący wartościowych inicjatyw i aktywności w zakresie edukacji kulturowej i artystycznej;
  • przygotowywanie otwartych konkursów, poprzez które finansowane będą w ramach województwa przedsięwzięcia edukacyjne realizowane wspólnie przez instytucje i organizacje reprezentujące oświatę i kulturę;
  • tworzenie sieci współpracy pomiędzy osobami zatrudnionymi w instytucjach i organizacjach kulturalnych i oświatowych oraz przedstawicielami organizacji pozarządowych.

Każdy z wnioskodawców będzie mógł ubiegać się o dotację w wysokości od 300 do 900 tysięcy złotych na trzyletni okres realizacji programu, a także wsparcie organizacyjne i merytoryczne od powołanego przez NCK zespołu zajmującego się obsługą programu. W ramach programu odbywają się doroczne spotkania wszystkich beneficjentów, w trakcie których dzielą się doświadczeniami i poszukują wspólnie rozwiązań.

Stypendia[edytuj]

Program Stypendialny Mi­ni­stra Kul­tu­ry Gaude Polonia[19][edytuj]

Program stypendialny Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzony przez Narodowe Centrum Kultury przeznaczony dla młodych twórców kultury oraz tłumaczy literatury polskiej z krajów Europy Środkowowschodniej, w pierwszej kolejności z Białorusi i Ukrainy.

Zadaniem programu jest zbudowanie płaszczyzny zrozumienia i dobrych kontaktów na gruncie współpracy kulturalnej pomiędzy Polską a jej bliskimi sąsiadami. Gaude Polonia ma także przybliżyć współczesną kulturę polską oraz doskonalić warsztat twórczy pod opieką uznanych polskich twórców.

Pobyt w Pol­sce ma umoż­li­wić sty­pen­dy­stom po­zna­nie współ­cze­snej kul­tu­ry pol­skiej oraz do­sko­na­le­nie warsz­ta­tu twór­cze­go pod opie­ką uzna­nych twór­ców oraz in­sty­tu­cji w naj­więk­szych i naj­waż­niej­szych ośrod­kach kul­tu­ry pol­skiej.

O pół­rocz­ne sty­pen­dium w Pol­sce mogą ubie­gać się twór­cy re­pre­zen­tu­ją­cy na­stę­pu­ją­ce dzie­dzi­ny:

  • film,
  • fotografia,
  • konserwacja zabytków,
  • literatura/przekład,
  • muzyka,
  • sztuki wizualne,
  • teatr,
  • krytyka sztuki, teatru i filmu.

Program Stypendialny Młoda Polska'[20][edytuj]

Program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeznaczony jest dla młodych polskich artystów (do 35 roku życia), któ­rzy mają w swoim do­rob­ku wy­bit­ne osią­gnię­cia w dzie­dzi­nie sztu­ki, którą upra­wia­ją (mu­zy­ka, film, fo­to­gra­fia, sztu­ki wi­zu­al­ne, teatr, ta­niec, li­te­ra­tu­ra, kry­ty­ka ar­ty­stycz­na).

Stypendia mogą być przeznaczone na realizację konkretnych projektów artystycznych, studia za granicą oraz zakup instrumentów.

Sty­pen­dia w Pro­gra­mie Młoda Pol­ska przy­zna­wa­ne są w dro­dze kon­kur­su. Zgod­nie z wa­run­ka­mi for­mal­ny­mi Pro­gra­mu mak­sy­mal­na kwota sty­pen­dium wy­no­si 50 000 zł brut­to. Pro­gram jest re­ali­zo­wa­ny od 2004 r.; co­rocz­nie wspie­ra ok. 70 mło­dych ar­ty­stów.

Kampanie społeczne[edytuj]

Narodowe Centrum Kultury organizuje również liczne kampanie społeczne, m.in.:

  • Powstanie styczniowe[21],
  • Program NCK Solidarność[22],
  • Grunwald[23],
  • Zaczęło się w Polsce[24],
  • Europejski Rok Dialogu Międzykulturowego[25],
  • Życie za życie[26],
  • 70. rocznica deportacji Polaków na Wschód[27],
  • 11 dzielnych ludzi – Święto Niepodległości[28],
  • Pamiętam. Katyń 1940[29].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]