Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego
Ilustracja
Biurowiec Kaskada przy al. Jana Pawła II 12 w Warszawie, siedziba agencji
Państwo

 Polska

Data utworzenia

2017

Dyrektor

Wojciech Kaczmarczyk

Adres
al. Jana Pawła II 12
00-124 Warszawa
brak współrzędnych
Strona internetowa

Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego – utworzona w 2017 agencja wykonawcza mająca za zadanie wspieranie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, a także działalności pożytku publicznego i wolontariatu. Jej pierwszym dyrektorem został Wojciech Kaczmarczyk.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Podmiot został utworzony na podstawie ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1284), która była efektem starań środowiska Prawa i Sprawiedliwości, zwłaszcza zaś wicepremiera Piotra Glińskiego i Wojciecha Kaczmarczyka[1][2]. Ten ostatni 20 listopada 2017 zajął stanowisko pierwszego dyrektora Instytutu. Utworzenie Instytutu zapowiedziała w 2016 premier Beata Szydło[1].

Cele[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z formułą użytą na oficjalnej witrynie Instytutu, jego zadaniem jest:

„zarządzanie programami wsparcia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego oraz gromadzenie i analizowanie danych ze wszystkich obszarów współpracy administracji państwowej z sektorem obywatelskim. Narodowy Instytut Wolności będzie zarządzać programami wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego przyjętymi w drodze uchwały przez Radę Ministrów, po przeprowadzeniu konsultacji z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi [...] w ustaw[ie] z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”[3].

Organy[edytuj | edytuj kod]

Instytut posiada dwa organy: dyrektora oraz Radę mającą kompetencje opiniodawczo-doradcze[4]. Dyrektora (i jego zastępców) powołuje i w określonych ustawowo przypadkach odwołuje przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, który sprawuje nadzór nad działalnością NIW-CRSO[5].

W skład Rady wchodzi członek powoływany i odwoływany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, 3 członków powoływanych i odwoływanych przez przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, członek powoływany i odwoływany przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, członek reprezentujący jednostki samorządu terytorialnego oraz 5 innych członków powołanych przez przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego reprezentujących organizacje pozarządowe.

W skład Rady I kadencji weszli[6][7]:

W lutym 2021 powołana została II kadencja Rady NIW – CRSO w składzie[8]:

  • Piotr Mazurek – przewodniczący Rady, przedstawiciel Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
  • Jarosław Bierecki – przedstawiciel organizacji pozarządowych
  • Anna Budzanowska – przedstawicielka organizacji pozarządowych
  • Iwona Gibas – przedstawicielka jednostek samorządu terytorialnego
  • Eliasz Grubiński – przedstawiciel organizacji pozarządowych
  • Wojciech Jachimowicz – przedstawiciel organizacji pozarządowych
  • Ewa Leś – przedstawicielka Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
  • Bartłomiej Orzeł – przedstawiciel Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
  • Piotr Patkowski – przedstawiciel Ministra Finansów
  • Marek Rymsza – przedstawiciel Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
  • Tymoteusz Zych – przedstawiciel organizacji pozarządowych.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego zarządza programami wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego przygotowywanymi przez Komitet do spraw Pożytku Publicznego, które mają za zadanie wspierać tworzenie się silnego społeczeństwa obywatelskiego. Są to:

  • Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (FIO) – rządowy program dotacyjny dla organizacji pozarządowych, w ramach którego dofinansowywane są projekty mające na celu zwiększenie zaangażowania obywateli i organizacji pozarządowych w życie publiczne. Program FIO jest podzielony na 4 priorytety: Małe inicjatywy, Aktywne społeczeństwo, Aktywni obywatele, Silne organizacje pozarządowe[9].
  • Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030 (PROO) – pierwszy w historii program bezpośredniego wsparcia rozwoju polskich organizacji obywatelskich. Dotacje w ramach programu są przydzielane na rozwój instytucjonalny organizacji oraz realizację ich celów statutowych. W ramach PROO wyróżniono następujące obszary wsparcia: Zrównoważony rozwój organizacyjny – wsparcie rozwoju instytucjonalnego, Zrównoważony rozwój organizacyjny – dotacje na wkład własny, Kapitały żelazne – dotacje operacyjne na wsparcie budowania początkowych kapitałów żelaznych, Kapitały żelazne – dofinansowanie początkowych kapitałów żelaznych, Kapitały żelazne – dofinansowanie rozbudowy kapitałów żelaznych, Rozwój instytucjonalny lokalnych mediów obywatelskich i organizacji strażniczych, Rozwój instytucjonalny obywatelskich think tanków, Wsparcie doraźne[10].
  • Program Wsparcia Rozwoju Organizacji Harcerskich i Skautowych (ROHiS) – program jest nową formą wsparcia dla organizacji harcerskich, będących ważnym partnerem państwa w działaniach na rzecz rozwoju i wychowywania młodych ludzi. Jest adresowany przede wszystkim do organizacji objętych Honorowym Protektoratem Prezydenta RP nad Ruchem Harcerskim w Polsce i poza granicami kraju. W jego ramach udzielane są dotacje na rozwój instytucjonalny ściśle powiązany z działalnością programową[11].
  • Korpus Solidarności – program wolontariatu długoterminowego, którego celem jest kompleksowe wsparcie rozwoju długofalowej relacji między wolontariuszem a placówką korzystającą z jego świadczeń. Program ma przyczynić się do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego poprzez wypracowanie i wdrożenie rozwiązań, które będą ułatwiać i zachęcać do systematycznego oraz długoterminowego angażowania się obywateli w wolontariat[12].
  • Program Wsparcia Rozwoju Uniwersytetów Ludowych na lata 2019–2030 – w ramach realizacji programu jest udzielane wsparcie na rozwój działalności programowej uniwersytetów ludowych w powiązaniu z rozwojem instytucjonalnym tych organizacji. Program jest realizowany w ramach corocznych konkursów dotacyjnych. Celem Programu jest wzrost poziomu edukacji ustawicznej dorosłych mieszkańców gmin wiejskich i wiejsko-miejskich oraz zwiększenie poziomu kapitału społecznego na obszarach wiejskich i w małych miastach[13].
  • Rządowy Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022-2033 – jest odpowiedzią na postulaty środowiska organizacji poradniczych artykułowane podczas Kongresu Poradnictwa, zorganizowanego w 2019 pod patronatem Prezydenta RP oraz Kongresu Profesji i Zawodów Pomocowych, który odbył się w 2020. Celem strategicznym Programu jest wzmocnienie działalności statutowej pożytku publicznego i rozwoju instytucjonalnego organizacji poradniczych jako partnera państwa w procesie upodmiotowienia obywateli. Wsparcie udzielone organizacjom obywatelskim, działającym w systemie poradnictwa oraz poprawa stabilności ich funkcjonowania powinny się przyczynić do zwiększenia efektywności i skuteczności tego systemu[14].
  • Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy na lata 2022-2033 – ma na celu wsparcie działań służących aktywizacji społecznej młodzieży. Program został przygotowany z inicjatywy Pełnomocnika Rządu ds. Polityki Młodzieżowej Piotra Mazurka w odpowiedzi na postulaty młodzieży, które pojawiały się w trakcie Konsultacji Strategii RP na rzecz Młodego Pokolenia, w których wzięło udział ok. 30 tys. młodych ludzi. Przedmiotem oddziaływania Programu będą inicjatywy młodzieżowe mające szczególnie istotne znaczenie dla udziału młodzieży w życiu publicznym, takie jak rady młodzieżowe jednostek samorządu terytorialnego, samorządy uczniowskie i studenckie, organizacje młodzieżowe oraz organizacje wspierające młodzież w procesie przygotowania do udziału w życiu publicznym[15].

Budżet[edytuj | edytuj kod]

W 2018 Instytut dysponował budżetem wysokości 130 milionów złotych[4]. Od 2018 do 2022 w ramach programów Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, których operatorem był Instytut, przekazano organizacjom pozarządowym blisko 800 mln zł[16].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Po ogłoszeniu inicjatywy utworzenia Instytutu podnoszono, że powołanie tego podmiotu nie było postulatem pochodzącym od środowiska pozarządowego. Zaznaczano, że przy tworzeniu ustawy i nowej instytucji nie przeprowadzono odpowiednich konsultacji z organizacjami pozarządowymi. Sygnalizowano także obawy, że wraz z centralizacją w Instytucie agend rządowych rozdzielających środki publiczne dla organizacji pozarządowych, nastąpi ograniczenie swobody działania NGOsów oraz preferowanie podmiotów związanych z partią rządzącą[2][17][6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wojciech Kaczmarczyk dyrektorem Narodowego Instytutu Wolności. tvn24.pl, 20 listopada 2017. [dostęp 2018-03-05].
  2. a b Ustawa o Narodowym Instytucie Wolności weszła w życie. Jakie zmiany wnosi?. portalsamorzadowy.pl, 28 października 2017. [dostęp 2018-03-05].
  3. Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. spoleczenstwoobywatelskie.gov.pl. [dostęp 2018-03-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-12)].
  4. a b Premier powołał Radę Narodowego Instytutu Wolności. Ma wspierać organizacje pozarządowe. polsatnews.pl, 21 lutego 2018. [dostęp 2018-03-05].
  5. Ustawa z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (Dz.U. z 2022 r. poz. 393)
  6. a b Znamy pozarządowych członków Rady Narodowego Instytutu Wolności. ngo.pl, 30 stycznia 2018. [dostęp 2018-03-05].
  7. Rada Narodowego Instytutu Wolności. niw.gov.pl. [dostęp 2019-04-20].
  8. Rada NIW-CRSO II kadencji powołana. gov.pl, 9 lutego 2021. [dostęp 2021-03-06].
  9. FIO. niw.gov.pl. [dostęp 2019-04-20].
  10. PROO. niw.gov.pl. [dostęp 2019-04-20].
  11. ROHiS. niw.gov.pl. [dostęp 2019-04-20].
  12. Korpus Solidarności. niw.gov.pl. [dostęp 2019-04-20].
  13. Uniwersytety Ludowe. niw.gov.pl. [dostęp 2019-04-20].
  14. Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022–2033. gov.pl. [dostęp 2022-09-10].
  15. Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy na lata 2022–2033. gov.pl. [dostęp 2022-09-10].
  16. Mazurek: Młodzi ludzie chcą angażować się w życie publiczne. dorzeczy.pl, 23 sierpnia 2022. [dostęp 2022-09-11].
  17. Narodowy Instytut Wolności. Czy jest się czego bać?. krytykapolityczna.pl, 26 września 2017. [dostęp 2018-03-05].