Nasza klasa (dramat)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dramatu. Zobacz też: Nasza klasa.

Nasza klasa : historia w XIV lekcjachdramat Tadeusza Słobodzianka, po raz pierwszy w czytaniu zaprezentowany podczas lubelskichKonfrontacji Teatralnych” w 2008 roku. Prapremiera sztuki odbyła się The National Theatre w Londynie w reżyserii Bijana Sheibani. To najczęściej grana obecnie za granicą sztuka polskiego autora.  Polską premierę sztuki w reżyserii Ondreja Spišaka nagrodzono Feliksem Warszawskim 2011. W 2012 r. budapesztańska „Nasza klasa” w reżyserii Gabra Mate otrzymała Nagrodę Krytyków Teatralnych za najlepszy spektakl sezonu na Węgrzech, w Tokio zdobyła Wielką Nagrodę Teatralną Yomiuri za najlepszy spektakl 2013, na Litwie nagrodę krytyków za najlepsze przedstawienie sezonu ( Yana Ross za reżyserię spektaklu w Wilnie zdobyła tytuł reżysera sezonu). Spektakl wystawiony w Teatrze Galeasen (reżyseria Natalie Ringler) zwyciężył w kategorii „teatr” i został nominowany do nagrody kulturalnej roku szwedzkiego dziennika Dagens Nyheter. W 2015 roku „Nasza klasa” w koprodukcji Habimy i Cameri została wyróżniona Izraelską Nagrodą Teatralną, przyznawaną dla najlepszej sztuki zagranicznej wystawionej w Izraelu, nagrodę otrzymał także Hanan Snir za reżyserię. W Rumunii spektakl Teatru Narodowego w Klužu-Napoce w reżyserii László Bocsárdi zdobyła nagrodę za najlepszy spektaklu 2015 roku na Gala Uniter.

Nasza klasa to, przedstawiona w czternastu epizodach, opowieść o grupie szkolnych przyjaciół na tle wielkich wydarzeń historycznych w XX-wiecznej Polsce. Za utwór ten Tadeusz Słobodzianek otrzymał Nagrodę Literacką Nike 2010[1]. W 2010 roku dramat został wybrany jako jedna z najlepszych europejskich sztuk sezonu przez European Theatre Convention[2].

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akcja sztuki rozpoczyna się w roku 1925, a kończy się w czasach współczesnych[3]. Główną linią podziału między bohaterami, zaczynającą mieć szczególne znaczenie zwłaszcza na tle wydarzeń II wojny światowej, jest przynależność religijno-kulturowa. Tytułową klasę stanowią bowiem dzieci polskie i żydowskie. Bohaterowie reprezentują rozmaite postawy życiowe i, wplątani w różne zawirowania historyczne, stają się ofiarami (gwałty i mordy na Żydach), katami (sprawcy pogromów, donosiciele w okresie PRL-u) lub też ludźmi sukcesu (Abram Piekarz, który emigruje do Stanów Zjednoczonych i już jako Abram Baker łamaną polszczyzną pisze do kolegów listy, w których widać, jak bardzo nie rozumie ich sytuacji).

Osoby dramatu[edytuj | edytuj kod]

  • Dora (1920–1941)
  • Zocha (1919–1985)
  • Rachelka, po przejściu na katolicyzm – Marianna (1920–2002)
  • Jakub Kac (1919–1941)
  • Rysiek (1919–1942)
  • Menachem (1919–1975)
  • Zygmunt (1918–1977)
  • Heniek (1919–2001)
  • Władek (1919–2001)
  • Abram (1920–2003)[4]

Interpretacja[edytuj | edytuj kod]

Utwór należy do grupy dramatów napisanych po warsztatach Laboratorium Dramatu w Nasutowie pod Lublinem (lipiec 2007). Tematem przewodnim warsztatów była historia lubelskich Żydów. Po raz pierwszy został zaprezentowany publiczności podczas czytania na festiwalu teatralnym „Konfrontacje”, którego trzynasta edycja odbyła się w Lublinie w dniach 8–12 października 2008 i która cała poświęcona była tematyce żydowskiej oraz stosunkom polsko-żydowskim. W związku z tym Nasza klasa bywa najczęściej interpretowana jako utwór historyczny, odnoszący się przede wszystkim do historii stosunków polsko-żydowskich i ich miejsca w najnowszej historii Polski.

Można jednak Naszą klasę interpretować również bardziej uniwersalnie jako utwór o mechanizmach rządzących jednostkami ludzkimi i całymi społeczeństwami. Jest to bowiem sztuka o wzajemnym niezrozumieniu lub też braku chęci zrozumienia drugiego człowieka, co prowadzi do tragedii o różnej skali – od kłótni na szkolnej akademii aż do pogromów i wojen. Jak twierdzi Kalina Zalewska, „(...) Nasza klasa nie jest rekonstrukcją. Bazując na wątkach i postaciach autentycznych, dąży do uogólnienia. (...) Wszyscy bohaterowie wydają się tu godni współczucia (...)”[5].

Inscenizacje i publikacje[edytuj | edytuj kod]

Londyński National Theatre, w którym miała miejsce światowa prapremiera Naszej klasy Tadeusza Słobodzianka

23 września 2009 odbyła się premiera Naszej klasy w Royal National Theatre w Londynie. Angielski przekład zaadaptował Ryan Craig (angielski tytuł Our Class), a przedstawienie zrealizował brytyjsko-irański reżyser teatralny, Bijan Sheibani[6][7].

W 2009 wydawnictwo słowo/obraz terytoria opublikowało dramat Słobodzianka w ramach serii wydawniczej „Dramaty do czytania” (​ISBN 978-83-7453-956-2​).

Od 16 października 2010 Nasza klasa jest wystawiana w warszawskim Teatrze na Woli (w reżyserii Ondreja Spišaka), a po połączeniu Teatru na Woli z Teatrem Dramatycznym – na Scenie na Woli im. Tadeusza Łomnickiego.

7 kwietnia 2011 roku Naszą klasę wystawił teatr Studio 180, Toronto (reżyseria Joel Greenberg) [8]

12 czerwca 2011 roku Naszą klasę wystawił Teatre Lliure de Gràcia (reżyseria Carme Portaceli)[9]

Od 7 października 2011 sztuka jest wystawiana w Teatrze Katona, Budapeszt (tłumaczenie: Patrícia Pászt, reżyseria: Gábor Máté).

W październiku-listopadzie 2011 Nasza klasa była wystawiana przez Wilma Theater w Filadelfii (reż. Blanka Zizka)[10].

W październiku 2011 Nasza klasa została wystawiona przez Minnesota Jewish Theatre Company (reż. Miriam Monash)

18 maja 2012 roku odbyła się premiera w Teatrze Bungaku-za w Tokio (reżyseria Hisao Takase)

4 czerwca Naszą klasę wystawił Teatro Sala Uno (reż. Michael Gieleta)

W październiku-listopadzie 2012 przez Theater J w Waszyngtonie[11], w kwietniu-maju 2014 przez Remy Bumppo Theatre Company w Greenhouse Theater Center w Chicago[12].

9 listopada 2012 miała miejsce premiera spektaklu dyplomowego Nasza klasa, zrealizowanego przez studentów Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie, Filii we Wrocławiu, w reżyserii Łukasza Kosa.

Od 12 grudnia 2012 sztuka jest wystawiana w Divadlo Komedie w Pradze (tłumaczenie: Eva Bergerová, reżyseria: Jan Novotný)[13].

6 kwietnia 2013 odbyła się premiera w Son of Semele Ensemble w Los Angeles (reż. Matthew McCray)

10 kwietnia 2013 Naszą klasę wystawił teatr PICT w Pittsburghu (reż. Aoife Spillane-Hinks)

27 września 2013 Naszą klasę wystawił Teatr Galeasen w Sztokholmie (reż Natalie Ringler)[14]

19 lipca 2013 premiera w São Paulo w teatrze Núcleo Experimental (reż. Zé Henrique de Paula)[15]

20 września 2013 premiera w Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym w Wilnie (reż. Yana Ross)[16]

8 lutego 2014 Naszą klasę w koprodukcjiwystawiły teatry Cameri i Habima w Tel Awiwie (reż. Hanan Snir)[17]

2 kwietnia 2014 roku sztukę Słobodzianka wystawił Remy Bumppo Theatre Company w Chicago (reż. Nick Sandys)[18]

30 kwietnia 2014 Naszą klasę wystawił Teatar za deca i mladinci w Skopje (reż. Vladimir Milczin)[19]

5 września 2015 premiera w Norweskim Teatrze Narodowym w Oslo (reż. Oskaras Koršunovas)[20]

19 września 2015 premiera w Miejskim Teatrze w Helsingborgu (Anja Susa)[21]

15 listopada 2015 premiera Kamerni Teatat w Sarajewie (reż. Dino Mustafić)[22]

11 grudnia 2015 premiera w Narodowym Teatrze w Klužu-Napoce w reżyserii László Bocsárdi[23]

27 stycznia premiera w CineTeatro La Perla w Neapolu (reż. Massimiliano Rossi)[24]

5 lutego 2016 premiera w Weöres Sándor Színház (reż. Lukáts Andor)[25]

26 lutego 2016 premiera w Cyprus Theatre Organisation w Limasol (reż.Giannis Kalavrianos)[26]

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy krytycy zarzucali utworowi antypolonizm, a nawet rasizm (żydowscy bohaterowie to osoby światłe, kulturalne i zainteresowane wiedzą, natomiast Polacy to morderca, gwałciciel, ksiądz-pedofil oraz nierozgarnięty prymityw) oraz relatywizowanie zbrodni powojennego aparatu represji[27][28].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nike 2010 dla Tadeusza Słobodzianka. kultura.senior.pl, 2010-10-03. [dostęp 2015-06-21].
  2. „Nasza klasa” wśród najlepszych europejskich dramatów, e-teatr.pl, 19 stycznia 2011 [dostęp: 22 czerwca 2015]
  3. Informacje o książce: „Nasza klasa. Historia w XIV lekcjach, terytoria.com.pl [dostęp: 22 czerwca 2015]
  4. Tadeusz Słobodzianek, Osoby dramatu, wraz z latami życia [w:] tegoż, Nasza klasa. Historia w XIV lekcjach, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, Gdańsk 2009, s. 7, ​ISBN 978-83-7453-956-2​.
  5. Kalina Zalewska. Krajobraz po Grossie. „Teatr”, s. 6–7, 12/2008. Biblioteka Narodowa. ISSN 0040-0769. 
  6. Światowa premiera „Naszej klasy” Słobodzianka. e-teatr.pl, 2009-09-23. [dostęp 2015-06-22].
  7. Our Class – Productions – National Theatre. [dostęp 2010-08-24].
  8. Encyklopedia, Toronto. Premiera „Naszej klasy” Słobodzianka, Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2016-06-13].
  9. "Nasza klasa" Tadeusza Słobodzianka – premiera hiszpańska | Wydarzenie | Culture.pl, Culture.pl [dostęp 2016-06-13].
  10. Kathleen Cioffi, The Ghosts of Memory, theatermagazine.org [dostęp: 22 czerwca 2015].
  11. Our Class, washingtondcjcc.org [dostęp: 22 czerwca 2015].
  12. „Our Class” by Tadeusz Slobodzianek, English version by Ryan Craig, directed by Nick Sandys, remybumppo.org [dostęp: 22 czerwca 2015].
  13. „Naše třída” / Tadeusz Słobodzianek. divadlokomedie.eu. [dostęp 2015-06-22].
  14. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-13].
  15. "Nasza klasa" w Brazylii, www.e-teatr.pl [dostęp 2016-06-13].
  16. "Nasza klasa" w Wilnie. "To sprawdzian siły" | Wydarzenie | Culture.pl, Culture.pl [dostęp 2016-06-13].
  17. Recenzje „Naszej klasy” w Izraelu, teatrdramatyczny.pl [dostęp 2016-06-13].
  18. "Nasza klasa” w Chicago, www.e-teatr.pl [dostęp 2016-06-13].
  19. http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/183468.html.
  20. Litewsko-polski sukces w Oslo – „Nasza klasa” T. Słobodzianka w reżyserii O. Koršunovasa | Wilnoteka, www.wilnoteka.lt [dostęp 2016-06-13].
  21. Wiadomości – „Nasza klasa” Tadeusza Słobodzianka – w Helsingborgu – Kulturalna Warszawa, Kultruralna Warszawa [dostęp 2016-06-13].
  22. U Kamernom teatru 55 premijerno izvedena predstava „Naš razred” reditelja Dine Mustafića, www.avaz.ba [dostęp 2016-06-28].
  23. “Nasza klasa” Słobodzianka spektaklem roku w Rumunii, www.teatrdlawas.pl [dostęp 2016-06-28].
  24. Arriva Nasza Klasa Di Massimiliano Rossi | Radio Bussola 24, www.radiobussola.it [dostęp 2016-06-28].
  25. Tadeusz Słobodzianek: A mi osztályunk – Weöres Sándor Színház, www.wssz.hu [dostęp 2016-06-28].
  26. Nasza klasa na Cyprze, teatrdramatyczny.pl [dostęp 2016-06-28].
  27. Tadeusz Słobodzianek, Nasza klasa, reż. Ondrej Spi˘sák, Teatr na Woli, Warszawa. Rec. Temida Stankiewicz-Podhorecka, To zagrzewanie do nienawiści wobec Polaków, bibula.com, 23 października 2010 [dostęp: 22 czerwca 2015].
  28. Tadeusz Słobodzianek, Nasza klasa, reż. Ondrej Spi˘sák, Teatr na Woli, Warszawa. Rec. Maciej Pawlicki, Polscy patrioto-mordercy i donosiciele oraz zbrodniczy księża-pedofile spotkali dzielnych mścicieli z UB, wpolityce.pl, 17 grudnia 2014 [dostęp: 22 czerwca 2015].