Nat (bóstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nat Bo Bo Gyi wskazuje miejsce ukrycia relikwii w miejscu przyszłej pagody Szwedagon

Nat (birm. နတ် /naʔ/) – bóstwa i duchy czczone w Birmie. Kult natów stanowi tradycję niezależną i równoległą do dominującego w tym kraju buddyzmu therawada, ma jednak znaczenie podrzędne wobec niego.

Kult natów wywodzi się z rodzimego birmańskiego animizmu, pierwotnie związany był z duchami zamieszkującymi konkretne drzewo, górę, rzekę itd. Sam termin nat pochodzi od sanskryckiego nat ("Pan"), oznaczającego pana danego terytorium[1]. Istnieje kilka kategorii natów, które się na siebie nakładają: naty pochodzące z mitologii indyjskiej (wśród nich Thagyamin); duchy przyrody, zamieszkujące rzeki, burze czy drzewa (zwłaszcza figowce); duchy związane z ludzką działalnością, taką jak budowa domu czy uprawa ryżu; wreszcie duchy opiekuńcze, sprawujące pieczę nad określonymi miejscami bądź obszarami[2].

Król Anawrahta (panował w latach 1044-1077) sporządził listę 37 oficjalnie uznanych natów, z których część to postaci historyczne, a część - legendarne. Gwałtowna bądź tragiczna śmierć (często z rąk króla), uniemożliwiła tym postaciom reinkarnację, co spowodowało, że przyjęły postać natów i zaczęły szerzyć spustoszenie[2]. Za króla natów Anawrahta uznał Thagyamina. Z biegiem lat poszczególne postaci panteonu ulegały zmianie, jednak zawsze było ich 37. Wizerunki wszystkich 37 natów znajdują się w pagodzie Shwezigon w Paganie.

Ofiary złożone natom

Naty czczone jako bóstwa opiekuńcze danej wsi bądź miejsca, chronią je w zamian za drobne ofiary z kwiatów lub owoców. Charakterystyczną ofiarą jest zawieszony nieobłupiony orzech kokosowy, który reprezentuje Min Mahagiri - jednego z 37 natów[3]. Poświęcone natom kapliczki spotyka się przy wejściach do pagód oraz w prywatnych domach. Głównym centrum pielgrzymkowym kultu natów jest góra Puppa, a związane z nimi lokalne święta (nat-pwe) obchodzi się zwłaszcza w okolicach Paganu i Mandalaj.

Góra Puppa

Z kultem natów związana jest działalność nat kadaw (birm. နတ်ကတော် ; pol. żona pana), czyli mediów pośredniczących między światem duchów a ludźmi. Każde z mediów związane jest z jednym tylko natem, a pośrednictwo między nim a ludźmi ma charakter zawodowy. Do lat 80. ubiegłego wieku nat kadaw były w olbrzymiej większości kobietami dziedziczącymi swoje zajęcie z matki na córkę. Od tego czasu znacznie wzrasta wśród mediów udział transpłciowych homoseksualnych mężczyzn[4].

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Maung Htin Aung: Folk-Elements in Burmese Buddhism (ang.). The Atlantic, 1958. [dostęp 2015-09-18].
  • Tamara C. Ho. Transgender, Transgression, and Translation: A Cartography of "Nat Kadaws": Notes on Gender and Sexuality within the Spirit Cult of Burma. „Discourse”. 31 (3), 2009 (ang.). 
  • Donald M. Seekins: Historical Dictionary of Burma (Myanmar). USA: Scarecrow Press Inc., 2006. ISBN 978-0810854765. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj]