Natrix

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Natrix[1]
Laurenti, 1768
Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix)
Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd lepidozaury
Rząd łuskonośne
Podrząd węże
Rodzina połozowate
Podrodzina zaskrońcowate
Rodzaj Natrix

Natrixrodzaj węży z rodziny połozowatych (Colubridae) i podrodziny zaskrońcowatych (Natricinae).

Są to węże umiarkowanej wielkości – osiągają przeważnie od 75 cm do maksymalnie 2 m długości[2]. Głowa pokryta dużymi tarczkami, łuski zwykle z wyraźnym kilem. Większość przedstawicieli rodzaju Natrix dobrze i chętnie pływa. Żywią się niewielkimi wodnymi kręgowcami, takimi jak żaby, traszki i ryby. Są szeroko rozpowszechnione – zasięg ich występowania obejmuje niemal całą Europę, zachodnią Azję aż do Chin i Indii (zaskroniec rybołów) oraz północną Afrykę. W Polsce występuje zaskroniec zwyczajny, raz zanotowano także zaskrońca rybołowa[3].

Do rodzaju należą co najmniej trzy współczesne gatunki – zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix), będący gatunkiem typowym, zaskroniec rybołów (Natrix tessellata) i zaskroniec żmijopodobny (Natrix maura). Ważność gatunku Natrix megalocephala bywa kwestionowana – powszechnie jest on uznawany za młodszy synonim zaskrońca zwyczajnego[4]. Natrix astreptophora i Natrix helvetica – tradycyjnie uznawane za podgatunki N. natrix – bywają podnoszone do rangi odrębnych gatunków[5][6]. Zaskroniec zwyczajny jest sympatryczny z pozostałymi gatunkami z rodzaju Natrix na znacznej części zasięgu ich występowania. Najstarszym znanym przedstawicielem rodzaju jest N. mlynarski z wczesnego oligocenu Francji. Do rodzaju Natrix należą także N. sansaniensis, N. merkurensis i N. longivertebrata. Pozostałe gatunki zaliczane niegdyś do Natrix przeniesiono do innych rodzajów. Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez Guickinga i współpracowników (2006), wykorzystująca dane molekularne – sekwencje nukleotydów genów mitochondrialnych kodujących białka – sugeruje, że zaskroniec zwyczajny i zaskroniec rybołów są taksonami siostrzanymi, a zaskroniec żmijopodobny jest bazalny w stosunku do nich. Szacowany czas odłączenia się N. maura od ostatniego wspólnego przodka tych trzech gatunków wynosi 27–18 mln lat temu, a linie ewolucyjne N. natrix i N. tessellata rozeszły się prawdopodobnie 22–13 mln lat temu[7].

Przypisy

  1. Natrix, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Information sheets. W: Gabriele Achille: Snakes of Italy. Herpetological Treatise on the Biology and Iconography of Italian Ophidians. Springer, 2015, s. 74–137. DOI: 10.1007/978-3-319-14106-0. ISBN 978-3-319-14106-0.
  3. Petr Vlček, Bartłomiej Najbar, Daniel Jablonski. First records of the Dice Snake (Natrix tessellata) from the North-Eastern part of the Czech Republic and Poland. „Herpetology Notes”. 3, s. 23–26, 2010 (ang.). 
  4. Carolin Kindler, Wolfgang Böhme, Claudia Corti, Václav Gvoždík, Daniel Jablonski, David Jandzik, Margarita Metallinou, Pavel Široký, Uwe Fritz. Mitochondrial phylogeography, contact zones and taxonomy of grass snakes (Natrix natrix, N. megalocephala). „Zoologica Scripta”. 42 (5), s. 458–472, 2013. DOI: 10.1111/zsc.12018 (ang.). 
  5. Felix Pokrant, Carolin Kindler, Martin Ivanov, Marc Cheylan, Philippe Geniez, Wolfgang Böhme, Uwe Fritz. Integrative taxonomy provides evidence for the species status of the Ibero-Maghrebian grass snake Natrix astreptophora. „Biological Journal of the Linnean Society”. 118 (4), s. 873–888, 2016. DOI: 10.1111/bij.12782 (ang.). 
  6. Carolin Kindler, Maxime Chèvre, Sylvain Ursenbacher, Wolfgang Böhme, Axel Hille, Daniel Jablonski, Melita Vamberger, Uwe Fritz. Hybridization patterns in two contact zones of grass snakes reveal a new Central European snake species. „Scientific Reports”. 7: 7378, 2017. DOI: 10.1038/s41598-017-07847-9 (ang.). 
  7. D. Guicking, R. Lawson, U. Joger, M. Wink. Evolution and phylogeny of the genus Natrix (Serpentes: Colubridae). „Biological Journal of the Linnean Society”. 87 (1), s. 127–143, 2006. DOI: 10.1111/j.1095-8312.2006.00561.x (ang.).