Nauka w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nauka w Polsce – ogół naukowej działalności badawczo-rozwojowej prowadzonej w Polsce dotyczącej nauk ścisłych, przyrodniczych, humanistycznych, inżynieryjnych, oraz sztuki i filozofii.


Historia[edytuj | edytuj kod]

Nauka w średniowiecznej Polsce włączała się w rozwiązanie najważniejszych wówczas dla państwa problemów, formułowała własne podejście do etyki i prawa, co odegrało ważną rolę w rozwoju nauk. W dobie Odrodzenia polska nauka przyniosła przewrót kopernikański[1], zmieniający paradygmat nauki, nowe koncepcje człowieka i świata. Była wówczas również źródłem tolerancji religijnej oraz inicjatorem reform państwowych. W epoce baroku rozwijają się ośrodki naukowe. W oświeceniu nauka była motorem zmian społecznych, oświatowych i politycznych. W czasie zaborów polska nauka i oświata stały się jednymi z narzędzi walki z zaborcą. Polscy uczelni działali często na emigracji, utrzymując jednak więź z ojczyzną[2].

W dwudziestoleciu międzywojennym nauka stanowiła podstawę postępu, osiągając nawet w niektórych dziedzinach czołowe miejsce w nauce światowej. Podczas II wojny światowej naukowcy byli zmuszeni działać w podziemiu, a po jej zakończeniu, nauka (włączona w nurt socjalistyczny) stała się formą odbudowy kraju[2].

Instytucje zaangażowane w naukę[edytuj | edytuj kod]

Badania naukowe prowadzone są w Polsce głównie w:

Badania prowadzone są również przez niektóre inne instytucje:

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

Naukowiec w swojej karierze zdobywa stopnie naukowe:

Zwieńczeniem kariery naukowej jest uzyskanie tytułu naukowego profesora.

Finansowanie nauki[edytuj | edytuj kod]

W Polsce badania naukowe finansowane są głównie z budżetu państwa (granty Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w tym – do wejścia w życie nowych przepisów o finansowaniu nauki – środki na badania własne uczelni). Pod tym względem Polska odstaje od krajów zachodnich, w których znaczny udział w utrzymywaniu działalności naukowej mają prywatne przedsiębiorstwa. Stosunkowo jednak również finansowanie budżetowe jest na Zachodzie większe niż w Polsce. Znacznie większe są jednak środki tzw. stron trzecich, np. firm kooperujących z uczelniami. Kraje wysokouprzemysłowione używają tzw. efektu progowego, by środkami budżetowymi stymulować nakłady ponadbudżetowe[3]. Ważnym źródłem finansowania nauki są Programy Ramowe Unii Europejskiej, jak również inne programy międzynarodowe (np. Eureka).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1981, s. 43. ISBN 83-223-1876-6.
  2. 2,0 2,1 Iłowiecki ↓, s. 13.
  3. Dokumenty strategiczne – MNiSW

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]