Nawałnik popielaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nawałnik popielaty
Hydrobates furcatus[1]
(J. F. Gmelin, 1789)
Nawałnik popielaty
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd rurkonose
Rodzina nawałniki
Podrodzina nawałniki
Rodzaj Hydrobates
Gatunek nawałnik popielaty
Synonimy
  • Oceanodroma furcata (J. F. Gmelin, 1789)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Nawałnik popielaty (Hydrobates furcatus) — gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny nawałników (Hydrobatidae). Jego zasięg występowania obejmuje północną część Oceanu Spokojnego.

Taksonomia[edytuj]

Gatunek opisany po raz pierwszy w 1788 roku przez Johanna Friedricha Gmelina pod nazwą Procellaria furcata. W 1811 roku Peter Simon Pallas zmienił nazwę naukową na P. orientalis, natomiast w John Gould umieścił ten gatunek w rodzaju Thalassidroma (obecnie niewyróżnianym). Do rodzaju Oceanodroma przypisał nawałnika popielatego Charles Lucien Bonaparte w 1856 roku[3]. Według najnowszych badań wszystkie gatunki nawałników należą do rodzaju Hydrobates[4][5]. Obecnie wyróżniane są 2 podgatunki[6]:

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi około 20,3 cm, w tym dzioba 1,9 cm i ogona 9,5 cm. Skrzydło mierzy 15,2 cm a skok ok. 2,2 cm[7]. Cechą charakterystyczną tego nawałnika jest nieznacznie rozwidlony ogon. Głowa szarawa lub brudnobiała, z wierzchu ciemnoszara, czoło i okolice oczu brązowawe. Dziób jednolicie czarny. Pierś, kuper, grzbiet i pokrywy nadogonowe szare. Sterówki szarawe z jaśniejszymi stosinami, podobnie jak i lotki. Lotki II-rzędowe posiadają białe obrzeżenia na zakończeniu. Wierzchnie pokrywy skrzydłowe z białymi obrzeżeniami, z wyjątkiem tych na krawędzi skrzydła. Nogi brązowe.

Zasięg występowania[edytuj]

Całkowity zasięg występowania wynosi około 1,3 mln km2. Większość tego zasięgu to otwarty ocean, na którym przebywa poza okresem lęgowym. Habitat lęgowy stanowią trawiaste wyspy, niekiedy kamieniste zbocza. Globalną populację szacowano w 2004 roku na 6 mln osobników; rosyjska populacja, według szacunków z 2009 roku miała liczyć między 10 a 100 tys. par lęgowych. Ze względu na istnienie dużej, stabilnej populacji dorosłych, zdolnych do rozrodu osobników, gatunek uznany za niezagrożony[8].

Lęgi[edytuj]

Gniazdo stanowi dołek w zboczu, nieznacznie wyściełany suchą trawą i korzeniami. Samica składa tylko jedno jajo, całkowicie białe z wyjątkiem nieznacznie szaro plamkowanego szerszego końca[9]. W inkubacji biorą udział oba ptaki z pary, nie jest znany dokładny jej czas. Masa pisklęcia po wykluciu wynosi około 80 gram. Wśród 79 złożonych w 2005 roku na wyspie Kasatochi jaj wykluło się 88,6%, a opierzenia dożyło 58,2% piskląt. W trakcie podobnych badań w 2006 roku, mających miejsce na tej samej wyspie, spośród 103 jaj wykluło się 91,3%, a przeżywalność piskląt wyniosła 88,9%. Młode karmione były skorupiakami (głównie z rodziny Lysianassidae, dużą część stanowiły także Neocalanus cristatus - Calanoida), rybami oraz mięczakami; zdarzyły się przypadki przynoszenia pisklętom kawałków plastiku. U badanych piskląt skok mierzył przy wykluciu około 5 cm i rósł dopóki młode nie osiągnęło wieku 30 dni. Do śmiertelności piskląt przyczyniać się może pasożytnictwo grzybinków (Leiodidae)[10].

Przypisy

  1. Oceanodroma furcata, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-02-22]
  2. Oceanodroma furcata [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2014-02-22] (ang.).
  3. Section PROCELLARIAE. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 16, 1864. 
  4. John Penhallurick & Michael Wink. Analysis of the taxonomy and nomenclature of the Procellariiformes based on complete nucleotide sequences of the mitochondrial cytochrome b gene. „Emu”. 104 (2), s. 125 - 147, 2004. 
  5. E. C. Dickinson (Editor), J. V. Remsen Jr.: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 1: Non-passerines. Eastbourne: Aves Press, 2013. ISBN 9780956861108. (ang.)
  6. F. Gill & D. Donsker (red.): Loons, penguins, & petrels. IOC World Bird List (v4.2), 2014. [dostęp 2014-08-01].
  7. Spencer Fullerton Baird: Birds. Waszyngton: 1858, s. 829.
  8. Fork-tailed Storm-petrel Oceanodroma furcata. BirdLife International. [dostęp 17 lipca 2013].
  9. T. Gilbert Pearson: Birds of America. T. 1. 1923, s. 86.
  10. Brie A. Drummond & Marty L. Leonard. Breeding biology of the Fork-tailed Storm-petrel Oceanodroma furcata on Kasatochi island, Aleutian Islands, Alaska. „Marine Ornithology”. 37. s. 165-273.