Nawodzice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nawodzice
Kaplica w Nawodzicach
Kaplica w Nawodzicach
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina Klimontów
Sołectwo Nawodzice
Liczba ludności (2006) 650
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-640 Klimontów
Tablice rejestracyjne TSA
SIMC 0796097
Położenie na mapie gminy Klimontów
Mapa lokalizacyjna gminy Klimontów
Nawodzice
Nawodzice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nawodzice
Nawodzice
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Nawodzice
Nawodzice
Położenie na mapie powiatu sandomierskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sandomierskiego
Nawodzice
Nawodzice
50°37′18″N 21°25′54″E/50,621667 21,431667

Nawodzicewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Klimontów[1]. Wieś położona jest w dolinie rzeki Koprzywianki.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zapiski historyczne wskazują, że Nawodzice istnieją od XIII wieku. O wsi Nawodzice wspomina Jan Długosz w Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[2] napisanej w latach 1470–1480. Właścicielami Nawodzic byli wtedy:

We wsi znajdowało się 14 łanów kmiecych, młyn z rolą z których dziesięcinę pobierał mansjonarz z kościoła Najświętszej Maryi Panny z Sandomierza. Oprócz tego we wsi znajdowało się 13 karczem z rolą, 4 zagrodników, 3 folwarki szlacheckie płacące na przemian dziesięcinę plebanowi z Olbierzowic i Kiełczyny.

Na początku XVI wieku jedną karczmę z rolą i ogrodem dzierżawił za jedną grzywnę rocznie proboszcz z Białaczowa.

Od XVI wieku do 1944 roku wieś wchodziła w skład dóbr klimontowskich których kolejnymi właścicielami byli Ossolińscy, Kalinowscy herbu Kalinowa, Morsztynowie, książę Janusz Aleksander Sanguszko, Ledóchowscy oraz Karscy. W 1629 roku właścicielem wsi położonej w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego był Rafał Leszczyńśki[3].

W 1827 Nawodzice liczyły 56 domów i 504 mieszkańców. Natomiast w 1885 Nawodzice obejmowały 522 morgi należące do dóbr klimontowskich, w tym folwark Żyznów oraz 607 mórg należących do włościan. Wieś liczyła wtedy 71 domów i 546 mieszkańców. Od 1844 wieś należała do gminy Górki w Okręgu sandomierskim, w powiecie sandomierskim guberni radomskiej, a od 1915 roku do gminy Jurkowice. W 1906 władze gminy wybudowały w Nawodzicach szkołę podstawową. W 1929 szkoła była dwuklasowa i miała cztery oddziały[4].

Działania wojenne I i II wojny światowej nie dotknęły wsi bezpośrednio. W okresie II wojny światowej mieszkańcy brali udział w walce z okupantem hitlerowskim głównie w szeregach Batalionów Chłopskich oraz Armii Krajowej, pomagali również partyzantom. W okresie akcji „Burza”, na początku sierpnia 1944, w folwarku Żyznów kwaterowało dowództwo 2 Dywizji Piechoty Legionów AK. W 1944, kiedy Armia Czerwona wkroczyła na teren ziemi sandomierskiej, nastąpiły aresztowania osób należących do Armii Krajowej. Z Nawodzic na Sybir wywieziono kilkunastu mężczyzn, m.in. Władysława Lasotę. Tuż po wojnie folwarki należące do Karskich z Górek Klimontowskich zostały rozparcelowane między mieszkańców wsi. Z okolicznych lasów utworzono natomiast leśnictwo Żyznów. Do połowy lat 80. XX wieku jego siedziba mieściła się w dawnych czworakach. Z inicjatywy mieszkańców utworzono Oddział Ochotniczej Straży Pożarnej i wybudowano remizę strażacką. W dawnych czworakach folwarku Żyznów do połowy lat 80. XX wieku znajdowała się leśniczówka. W 1987 dzięki staraniom ówczesnego księdza proboszcza Andrzeja Wołczyńskiego i ofiarnej pracy mieszkańców wsi, wybudowano kaplicę pw. Matki Bożej Królowej Polski[5].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś prowadzi zielony szlak rowerowy z Sandomierza do Ujazdu oraz szlak Małopolska Droga św. Jakuba.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-02-19].
  2. Jan Długosz, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, tom II, s. 348.
  3. Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, w:Przegląd Nauk Historycznych 2012, r. XI, Nr 2, s. 50.
  4. St. Chmielnicki, Olbierzowice i parafia Olbierzowice, Olbierzowice 1929, odbito w „Drukarni Nowoczesnej” w Sandomierzu.
  5. kaplica w Nawodzicach.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]