Neocaridina davidi

	Neocaridina davidi
	(Bouvier, 1904)
	; Neocaridina davidi
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podtyp	skorupiaki
Gromada	pancerzowce
Rząd	dziesięcionogi
Rodzina	Atyidae
Rodzaj	Neocaridina
Gatunek	Neocaridina davidi
Synonimy
	Caridina davidi Bouvier, 1904; Neocaridina heteropoda Liang, 2002; Neocaridina denticulata sinensis Kemp, 1918;
	Caridina davidi Bouvier, 1904; Neocaridina heteropoda Liang, 2002; Neocaridina denticulata sinensis Kemp, 1918;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Dwie krewetki Neocaridina davidi w akwarium

Neocaridina davidi^[1] – gatunek słodkowodnej krewetki karłowatej z rodziny Atyidae, zamieszkujący naturalnie wody śródlądowe wschodnich Chin, północnego Wietnamu oraz Tajwanu^[2]. Jest to gatunek o dużym znaczeniu gospodarczym, masowo rozmnażany na farmach i chętnie utrzymywany przez akwarystów na całym świecie ze względu na wysoką tolerancję środowiskową i obecność wielu wyselekcjonowanych odmian barwnych^[3].

Systematyka

Pozycja systematyczna tych skorupiaków przez lata była przedmiotem naukowych dyskusji. Gatunek opisał pierwotnie Eugène-Louis Bouvier w 1904 roku pod nazwą Caridina davidi. Później w literaturze akwarystycznej i naukowej zwierzęta te często występowały pod nazwami Neocaridina heteropoda (Liang, 2002) oraz jako podgatunek Neocaridina denticulata sinensis (Kemp, 1918)^[1]^[3]. Po rewizji taksonomicznej powszechnie akceptowaną i poprawną nazwą w nomenklaturze zoologicznej stała się ostatecznie Neocaridina davidi^[1].

Wygląd i dymorfizm płciowy

Dzikie formy Neocaridina davidi charakteryzują się mało rzucającym się w oczy, brązowawym lub przezroczystym ubarwieniem o charakterze maskującym. Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj od 2 do 3 cm długości (maksymalnie do około 4 cm).

U gatunku tego występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice są zauważalnie większe, masywniejsze i posiadają szerszy odwłok przystosowany do inkubacji jaj. Zazwyczaj charakteryzują się również znacznie gęstszym, intensywniejszym wybarwieniem niż samce. U samic w górnej części głowotułowia („na karku”) często widoczne jest tzw. siodełko – są to rozwijające się w jajnikach jaja, których kolor (od żółtego po intensywnie zielony) zależy m.in. od ubarwienia samej krewetki. Samce są mniejsze, smuklejsze, pozbawione siodełka, a ich barwy są najczęściej słabsze i półprzezroczyste.

Biologia i ekologia

Rozmnażanie

W odróżnieniu od wielu innych dziesięcionogów, krewetki z rodzaju Neocaridina charakteryzują się rozwojem prostym. Oznacza to, że z jaj nie wykluwają się swobodnie pływające formy larwalne, lecz miniaturowe (mierzące około 1–2 mm) wersje postaci dorosłych, zdolne do natychmiastowego żerowania na dnie. Zwierzęta te osiągają dojrzałość płciową w wieku około 2–3 miesięcy^[2]. Po kopulacji samica przenosi pod swój odwłok od 20 do około 40 zapłodnionych jaj. Czas inkubacji jest zależny od temperatury wody i trwa zazwyczaj od 3 do 4 tygodni^[2].

Wylinka i wzrost

Krewetki rosną skokowo, poprzez cykliczne zrzucanie twardego pancerza (linienie). W okresie poprzedzającym wylinkę zwierzęta stają się apatyczne, przestają pobierać pokarm i szukają bezpiecznego schronienia. Bezpośrednio po zrzuceniu starego oskórka ich nowy pancerz jest bardzo miękki, co czyni skorupiaka niezwykle podatnym na ataki drapieżników. Krewetki przebywają w ukryciu zazwyczaj przez 2–3 dni w oczekiwaniu na jego pełne stwardnienie. Zrzucone wylinki są przez nie zjadane, co stanowi naturalny mechanizm odzyskiwania cennych minerałów (głównie wapnia).

Odżywianie

Zwierzęta te są wszystkożerne. Przy pomocy przekształconych odnóży (szczypiec) pobierają z dna pożywienie. W ich naturalnej diecie dominuje detrytus, glony oraz biofilm pokrywający podwodne kamienie i rośliny. Nie zjadają i nie uszkadzają zdrowych tkanek roślin naczyniowych.

Znaczenie w akwarystyce

Gatunek ten zyskał olbrzymią popularność w akwarystyce. Wynika to z dużej żywotności i szybkiego tempa rozmnażania w warunkach sztucznych. Najbardziej rozpoznawalną i najczęściej sprzedawaną odmianą barwną (pochodzącą z hodowli azjatyckich) jest mutacja czerwona, znana w handlu jako krewetka „Red Cherry” lub „Fire Red”^[4]. W toku selekcji wyhodowano liczne inne warianty kolorystyczne, w tym m.in. żółte (Yellow Watchman), niebieskie (Blue Dream), pomarańczowe (Orange Sunkist), czarne (Black Rose) czy białe. Barwy uwarunkowane są występowaniem określonych typów chromatoforów w pancerzu i tkankach podskórnych.

W akwarystyce gatunek ten utrzymywany jest najczęściej w akwariach wyposażonych w kryjówki (korzenie, skały) oraz gęsto porośniętych roślinami drobnolistnymi i mchami (np. mchem jawajskim), w których chętnie przebywają młode osobniki. Optymalne środowisko stanowi woda o temperaturze 20–25 °C, o pH w granicach 6,8–7,5 i średniej twardości. Krewetki te są skrajnie wrażliwe na obecność w wodzie metali ciężkich (w szczególności miedzi) oraz związków azotowych (amoniaku, azotynów), dlatego wymagają ustabilizowanej filtracji biologicznej. Podobnie jak inne bezkręgowce są także podatne na braki tlenu (przyduchę).

W hodowlach ich dieta urozmaicana jest granulatami z dodatkiem karotenoidów i spiruliny (zwiększających intensywność ubarwienia) oraz pokarmami naturalnymi. Chętnie żerują na sparzonych warzywach (np. brokuły, szpinak, groszek zielony) i wprowadzanych do akwarium zasuszonych liściach dębu, buku, szyszkach olchy i liściach ketapangu.

Gatunek inwazyjny

Z uwagi na zdolność do tolerowania szerokiego zakresu warunków środowiskowych i zróżnicowanych temperatur, Neocaridina davidi jest notowana jako gatunek inwazyjny (zawleczony przez człowieka) w wodach śródlądowych kilku państw. Stwierdzono jej obecność na wolności m.in. w rzekach Japonii i Niemiec.

W 2018 roku udokumentowano obecność osiadłej populacji tego gatunku również w Polsce – w dolnej Odrze, na odcinku tzw. Kanału Ciepłego, odprowadzającego podgrzane wody z Elektrowni Dolna Odra. Badania genetyczne wykazały, że populacja ta najprawdopodobniej utrzymuje się tam co najmniej od 2003 roku, a została zapoczątkowana na skutek uwolnienia zwierząt z prywatnego akwarium^[5].