Netykieta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Netykieta (zbitka wyrazowa: net (ang. sieć) i etykieta) – zbiór zasad przyzwoitego zachowania w Internecie, swoista etykieta obowiązująca w sieci.

Netykieta, podobnie jak zwykłe zasady przyzwoitego zachowania, nie jest dokładnie skodyfikowana, nikt też nie zajmuje się systematycznym karaniem osób jej nieprzestrzegających, jednak uparte łamanie zasad netykiety może się wiązać z różnymi przykrymi konsekwencjami, na przykład zgłoszeniem nadużycia do działu abuse i odcięciem „niegrzecznego” osobnika od określonej usługi internetowej przez jej administratora.

Zasady netykiety wynikają wprost z ogólnych zasad przyzwoitości lub są odzwierciedleniem niemożliwych do ujęcia w standardy ograniczeń technicznych wynikających z natury danej usługi Internetu. Jej celem są pozytywne relacje użytkowników w internecie.

Zalecenia netykiety

Dla grup i list dyskusyjnych są to:

  • zakaz pisania wulgaryzmów;
  • zakaz spamowania (m.in. wysyłania niechcianych linków do stron);
  • zakaz wysyłania tak zwanych łańcuszków szczęścia;
  • nakaz zapoznania się z wykazem FAQ przed zadaniem pytania;
  • stosowanie się do reguł pisania obowiązujących w danej grupie, np. sposób kodowania polskich liter, zasad cytowania, możliwości wysyłania (lub nie) wiadomości formatowanych w HTML-u, możliwości dołączania (lub nie) plików binarnych, co zwykle jest szczegółowo opisane w FAQ danej grupy;
  • zakaz nadmiernego cross-postowania, czyli wysyłania e-maili lub postów do kilku grup naraz;
  • zakaz wysyłania listów (e-maili) do wielu osób naraz z jawnymi adresami poczty elektronicznej (stosuje się kopię ukrytą);
  • zakaz pisania nie na temat (OT – off-topic);
  • zakaz pisania kilka razy z rzędu (szczególnie restrykcyjnie używany na forach posiadających funkcję edycji postu);
  • zakaz odpowiadania nad cytowanym fragmentem (top-posting);
  • zakaz ciągłego pisania wiadomości wielkimi literami;
  • zakaz nadużywania interpunkcji;
  • zakaz prowokowania kłótni, czyli trollowania.

Dla usług interaktywnych (IRC, komunikatory, czaty, fora dyskusyjne na stronach WWW) są to:

  • obowiązek korzystania z funkcji „Szukaj” na forach, przed założeniem nowego wątku (na omawiany już temat/problem);
  • zakaz floodowania;
  • nakaz zapoznania się z zasadami - FAQ danego kanału/forum/czatu i przestrzeganie zawartych tam zasad szczegółowych;
  • zakaz nagabywania osób, które sobie tego nie życzą;
  • zasady dotyczące znaków diakrytycznych – użytkownicy niektórych kanałów IRC nie życzą sobie używania polskich liter, natomiast na forach internetowych pisanie bez polskich znaków diakrytycznych bywa źle widziane; sprawy te regulowane są czasem przez lokalną netykietę lub FAQ, jak np. dla polskiej sieci IRC[1]);
  • dopuszczalne jest korzystanie z różnych języków na kanałach wielonarodowościowych;
  • zakaz ciągłego pisania wielkimi literami;
  • zakaz pisania naprzemiennie wielkich i małych liter (tzw. nowomowa internetowa, poke-pismo);
  • nakaz używania emotikon z rozwagą (mają być dodatkiem do tekstu, a nie główną treścią);
  • w dyskusjach, zwłaszcza w Usenecie i na forach internetowych zwraca się po nicku lub imieniu, jeśli rozmówca wyraża na to zgodę. Nigdy samym nazwiskiem. Nie należy się obrażać, jeśli ktoś zwraca się do drugiego użytkownika „per ty”, a nie w formie grzecznościowej, i nie należy się obawiać używania takiej bezpośredniej formy;
  • zakaz nadużywania znaków interpunkcyjnych oraz emotikon[2].

Dodatkowo dla korespondencji elektronicznej [e-mail]:

  • nakaz trzymania się wątku w korespondencji elektronicznej lub cytowanie e-maila (w przypadku braku takiej opcji w skrzynce);
  • nakaz dopisywania wątku korespondencji pod spodem (głównie dot. e-mail);
  • zalecenie, by sygnaturka nie miała więcej niż cztery linie (do jej długości nie wlicza się linii poświęconej na delimiter);
  • przy wysyłce wiadomości do dużej, zwłaszcza nieznającej się grupy osób adresy odbiorców należy umieszczać w polu Ukryte do wiadomości;
  • zastosowanie wszelkich zasad języka polskiego;
  • zalecenie, by załączniki o dużym rozmiarze przesyłać za pomocą serwisów chmurowych[3].

Przykłady zachowań sprzecznych z netykietą

  • trollowanie – wpływanie na użytkownika w celu wyśmiania lub obrażenia lub prowokowanie kłótni,
  • flooding – wysyłanie identycznych wiadomości w krótkich odstępach,
  • spamowanie – wysyłanie niepotrzebnych wiadomości.

Ograniczenia prawne

Sytuacja w Polsce

Nie należy publikować w Internecie niezgodnych z prawem treści zdefiniowanych w różnych ustawach, wymienionych poniżej:

  • treści, za które określono sankcje w kodeksie karnym, a które:
    • namawiają do popełnienia lub doradzają w popełnieniu samobójstwa lub samookaleczenia (art. 151 Kodeksu karnego);
    • grożą innym osobom popełnieniem przestępstwa na jego szkodę lub szkodę osoby jego najbliższej (art. 190 Kodeksu karnego);
    • obrażają inne narodowości, rasy ludzkie, religie (art. 194-196 i art. 257 Kodeksu karnego oraz art. 23 Kodeksu cywilnego);
    • znieważają lub zniesławiają osobę (art. 212 i 216 Kodeksu karnego);
    • nawołują do popełnienia przestępstwa (art. 255 Kodeksu karnego);
    • propagują totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość (art. 256 Kodeksu karnego);
  • treści, za które określono sankcje w kodeksie cywilnym, a które:
    • obrażają osoby publiczne (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego);
    • stanowią zniewagi i pomówienia – informacje obarczające niepotwierdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego);
    • obrażają inne narodowości, rasy ludzkie, religie (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego oraz art. 194-196 i art. 257 Kodeksu karnego);

Inne ważne informacje

  • W miarę możliwości nie należy używać HTML – na grupach dyskusyjnych w ogóle, w poczcie elektronicznej – bez wyraźnej zgody odbiorcy.
  • Nie umieszcza się w wiadomościach załączników o dużej objętości. Powinno się użyć jednego z serwisów do udostępniania plików, a w wiadomości zamieść odnośnik do danego zasobu.
  • Istotne jest używanie i deklarowanie właściwego języka lub zestawu znaków właściwego dla danego języka. Zaleca się stosowanie UTF-8 dla wszystkich tekstów, ponieważ jest on powszechnie uznanym standardem (dawniej dla każdego języka była używana osobna strona kodowa, dla języka polskiego używano ISO-8859-2), jednak lokalne zalecenia mogą nakładać większe ograniczenia (np. zakaz używania znaków diakrytycznych).
  • Użytkownik powinien pisać poprawnie, używając w miarę potrzeby wszystkich znaków danego języka i wykorzystując w pełni możliwości konfiguracji używanych programów. Jeśli program nie ma pożądanej funkcjonalności (np. nie obsługuje MIME, czy nie ma słownika), należy zmienić go na inny.

Przypisy

  1. Netykieta. www.irc.pl. [dostęp 2009-05-12].
  2. Netykieta. 15 zasad postępowania w sieci, Fundacja Orange [dostęp 2019-07-23] (pol.).
  3. 10 zasad netykiety w e-mailach, Fundacja Orange [dostęp 2019-07-23] (pol.).

Linki zewnętrzne