Netykieta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Netykieta (ang. netiquette, zbitka wyrazowa: net (z ang. sieć) i etykieta) – zbiór zasad dotyczących dobrego zachowania w Internecie[1].

Netykieta, podobnie jak zwykłe zasady przyzwoitego zachowania, nie jest dokładnie skodyfikowana, nikt też nie zajmuje się systematycznym karaniem osób jej nieprzestrzegających, jednak uparte łamanie zasad netykiety może się wiązać z różnymi przykrymi konsekwencjami, na przykład zgłoszeniem nadużycia do działu abuse i odcięciem „niegrzecznego” osobnika od określonej usługi internetowej przez jej administratora.

Zasady netykiety wynikają wprost z ogólnych zasad przyzwoitości lub są odzwierciedleniem niemożliwych do ujęcia w standardy ograniczeń technicznych wynikających z natury danej usługi Internetu. Jej celem są pozytywne relacje użytkowników w internecie.

Zalecenia netykiety

Dla grup i list dyskusyjnych są to:

  • zakaz pisania wulgaryzmów;
  • zakaz spamowania (m.in. wysyłania niechcianych linków do stron);
  • zakaz wysyłania tak zwanych łańcuszków szczęścia;
  • nakaz zapoznania się z wykazem FAQ przed zadaniem pytania;
  • stosowanie się do reguł pisania obowiązujących w danej grupie, np. sposób kodowania polskich liter, zasad cytowania, możliwości wysyłania (lub nie) wiadomości formatowanych w HTML-u, możliwości dołączania (lub nie) plików binarnych, co zwykle jest szczegółowo opisane w FAQ danej grupy;
  • zakaz nadmiernego cross-postowania, czyli wysyłania e-maili lub postów do kilku grup naraz;
  • zakaz wysyłania listów (e-maili) do wielu osób naraz z jawnymi adresami poczty elektronicznej (stosuje się kopię ukrytą);
  • zakaz pisania nie na temat (OT – off-topic);
  • zakaz pisania kilka razy z rzędu (szczególnie restrykcyjnie używany na forach posiadających funkcję edycji postu);
  • zakaz odpowiadania nad cytowanym fragmentem (top-posting);
  • zakaz ciągłego pisania wiadomości wielkimi literami;
  • zakaz nadużywania interpunkcji;
  • zakaz prowokowania kłótni, czyli trollowania.

Dla usług interaktywnych (IRC, komunikatory, czaty, fora dyskusyjne na stronach WWW) są to:

  • obowiązek korzystania z funkcji „Szukaj” na forach, przed założeniem nowego wątku (na omawiany już temat/problem);
  • zakaz floodowania;
  • nakaz zapoznania się z zasadami – FAQ danego kanału/forum/czatu i przestrzeganie zawartych tam zasad szczegółowych;
  • zakaz nagabywania osób, które sobie tego nie życzą;
  • zasady dotyczące znaków diakrytycznych – użytkownicy niektórych kanałów IRC nie życzą sobie używania polskich liter, natomiast na forach internetowych pisanie bez polskich znaków diakrytycznych bywa źle widziane; sprawy te regulowane są czasem przez lokalną netykietę lub FAQ, jak np. dla polskiej sieci IRC[2];
  • dopuszczalne jest korzystanie z różnych języków na kanałach wielonarodowościowych;
  • zakaz ciągłego pisania wielkimi literami;
  • zakaz pisania naprzemiennie wielkich i małych liter (tzw. nowomowa internetowa, poke-pismo);
  • nakaz używania emotikon z rozwagą (mają być dodatkiem do tekstu, a nie główną treścią);
  • w dyskusjach, zwłaszcza w Usenecie i na forach internetowych zwraca się po nicku lub imieniu, jeśli rozmówca wyraża na to zgodę. Nigdy samym nazwiskiem. Nie należy się obrażać, jeśli ktoś zwraca się do drugiego użytkownika „per ty”, a nie w formie grzecznościowej, i nie należy się obawiać używania takiej bezpośredniej formy;
  • zakaz nadużywania znaków interpunkcyjnych oraz emotikon[3].

Dodatkowo dla korespondencji elektronicznej [e-mail]:

  • nakaz trzymania się wątku w korespondencji elektronicznej lub cytowanie e-maila (w przypadku braku takiej opcji w skrzynce);
  • nakaz dopisywania wątku korespondencji pod spodem (głównie dot. e-mail);
  • zalecenie, by sygnaturka nie miała więcej niż cztery linie (do jej długości nie wlicza się linii poświęconej na delimiter);
  • przy wysyłce wiadomości do dużej, zwłaszcza nieznającej się grupy osób adresy odbiorców należy umieszczać w polu Ukryte do wiadomości;
  • zastosowanie wszelkich zasad języka polskiego;
  • zalecenie, by załączniki o dużym rozmiarze przesyłać za pomocą serwisów chmurowych[4].

Przykłady zachowań sprzecznych z netykietą

  • trollowanie – wpływanie na użytkownika w celu wyśmiania lub obrażenia lub prowokowanie kłótni,
  • flooding – wysyłanie identycznych wiadomości w krótkich odstępach,
  • spamowanie – wysyłanie niepotrzebnych wiadomości.

Ograniczenia prawne

Sytuacja w Polsce

Nie należy publikować w Internecie niezgodnych z prawem treści zdefiniowanych w różnych ustawach, wymienionych poniżej:

  • treści, za które określono sankcje w kodeksie karnym, a które:
    • namawiają do popełnienia lub doradzają w popełnieniu samobójstwa lub samookaleczenia (art. 151 Kodeksu karnego);
    • grożą innym osobom popełnieniem przestępstwa na jego szkodę lub szkodę osoby jego najbliższej (art. 190 Kodeksu karnego);
    • obrażają inne narodowości, rasy ludzkie, religie (art. 194-196 i art. 257 Kodeksu karnego oraz art. 23 Kodeksu cywilnego);
    • znieważają lub zniesławiają osobę (art. 212 i 216 Kodeksu karnego);
    • nawołują do popełnienia przestępstwa (art. 255 Kodeksu karnego);
    • propagują totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość (art. 256 Kodeksu karnego);
  • treści, za które określono sankcje w kodeksie cywilnym, a które:
    • obrażają osoby publiczne (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego);
    • stanowią zniewagi i pomówienia – informacje obarczające niepotwierdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego);
    • obrażają inne narodowości, rasy ludzkie, religie (art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego oraz art. 194-196 i art. 257 Kodeksu karnego);

Inne ważne informacje

  • W miarę możliwości nie należy używać HTML – na grupach dyskusyjnych w ogóle, w poczcie elektronicznej – bez wyraźnej zgody odbiorcy.
  • Nie umieszcza się w wiadomościach załączników o dużej objętości. Powinno się użyć jednego z serwisów do udostępniania plików, a w wiadomości zamieść odnośnik do danego zasobu.
  • Istotne jest używanie i deklarowanie właściwego języka lub zestawu znaków właściwego dla danego języka. Zaleca się stosowanie UTF-8 dla wszystkich tekstów, ponieważ jest on powszechnie uznanym standardem (dawniej dla każdego języka była używana osobna strona kodowa, dla języka polskiego używano ISO-8859-2), jednak lokalne zalecenia mogą nakładać większe ograniczenia (np. zakaz używania znaków diakrytycznych).
  • Użytkownik powinien pisać poprawnie, używając w miarę potrzeby wszystkich znaków danego języka i wykorzystując w pełni możliwości konfiguracji używanych programów. Jeśli program nie ma pożądanej funkcjonalności (np. nie obsługuje MIME, czy nie ma słownika), należy zmienić go na inny.

Przypisy

  1. netykieta, Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego [dostęp 2019-10-13].
  2. Netykieta. www.irc.pl. [dostęp 2009-05-12].
  3. Netykieta. 15 zasad postępowania w sieci, Fundacja Orange [dostęp 2019-07-23] (pol.).
  4. 10 zasad netykiety w e-mailach, Fundacja Orange [dostęp 2019-07-23] (pol.).

Linki zewnętrzne