To jest dobry artykuł

Newag Nevelo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Newag Nevelo
Nevelo w zajezdni Podgórze
Nevelo w zajezdni Podgórze
Dane ogólne
Producent Polska Newag
Premiera 11 kwietnia 2012
Lata produkcji 2011–2012
Miejsce produkcji Nowy Sącz
Dane techniczne
Liczba członów 3
Długość 31 620 mm
Szerokość 2400 mm
Wysokość 3690 mm
Masa 42 500 kg
Rozstaw osi w wózkach napędowych: 1800 mm
tocznych: 1600 mm
Liczba i moc silników 4 × 105 kW
Prędkość maksymalna 75 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 60 + 4
Liczba miejsc ogółem 239 (5 os/m²)
Niskopodłogowość 100%
Wysokość podłogi w strefie wejścia: 350 mm
nad wózkami: 480 mm
Źródła: [1][2][3][4]
Portal Portal Transport szynowy

Newag Nevelo (typ 126N) – prototyp tramwaju niskopodłogowego wyprodukowany w 2012 w zakładach Newag w Nowym Sączu. Jego premiera miała miejsce 11 kwietnia 2012 w Poznaniu, a od czerwca 2013 do stycznia 2016 pojazd był testowany w Krakowie.

Historia[edytuj]

Geneza[edytuj]

Na przełomie 2009 i 2010 zarząd spółki Newag postanowił stworzyć nowy produkt[5]. Zdecydowano się na budowę tramwaju, ponieważ w tamtym okresie w Polsce do wymiany było nawet kilka tysięcy pojazdów tego typu, istniejące przedsiębiorstwa rozbudowywały swoje sieci oraz była możliwość pojawienia się nowych systemów tramwajowych w kolejnych miastach[5].

Po ogłoszeniu wyniku konkursu IniTech w czerwcu 2010 Narodowe Centrum Badań i Rozwoju podpisało z producentem umowę[5]. Na jej mocy projekt nowego pojazdu zatytułowany „Opracowanie tramwaju nowej generacji na potrzeby transportu miejskiego” został dofinansowany przez Unię Europejską kwotą 4 924 000 zł w ramach programu Innowacyjna Gospodarka[6][7]. Kwota ta stanowiła 48% kosztów budowy tramwaju[5].

Produkcja[edytuj]

Projekt mechaniczny konstrukcji prototypu opracował EC Engineering z Krakowa, natomiast projekt podzespołów energoelektronicznych wraz z systemem sterowania oraz współpracy systemowej wszystkich podzespołów i systemów elektrycznych wykonał Medcom z Warszawy[4]. Produkcja pojazdu w zakładach Newag w Nowym Sączu trwała od połowy lipca 2011 do połowy marca 2012[5].

Po zakończeniu produkcji rozpoczęto homologację tramwaju[5]. Jako że producent na terenie zakładu nie dysponował w tamtym okresie siecią trakcyjną o napięciu 600 V DC nie miał możliwości przeprowadzenia pewnych testów i okres homologacji wydłużył się[5].

Testy i wprowadzenie do eksploatacji[edytuj]

Tramwaj podczas testów w Poznaniu

Pod koniec marca 2012 pojazd został przetransportowany do Poznania na testy[8]. Badania składające się z dwóch faz przeprowadził Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa[8]. Pierwszym etapem były testy statyczno-ruchowe prowadzone w zakładach Modertrans, natomiast drugi etap to nocne testy dynamiczne na torach MPK Poznań[9][8]. Na początku lipca 2012 pojazd miał rozpocząć jazdy testowe z pasażerami[10], ostatecznie jednak do nich nie doszło[11].

11 kwietnia 2012 pojazd został po raz pierwszy zaprezentowany w ramach Komisji Taboru Tramwajowego Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej w zajezdni tramwajowej przy ulicy Fortecznej w Poznaniu[3]. Tego samego dnia ogłoszono konkurs na jego nazwę[12], w wyniku której 10 maja 2012 tramwaj nazwano Nevelo[6]. Pojazd miał zostać również zaprezentowany we wrześniu 2012 na targach InnoTrans w Berlinie[13], do prezentacji jednak nie doszło[14].

23 stycznia 2013 tramwaj został przetransportowany z zajezdni na Franowie do zajezdni przy ulicy Fortecznej, skąd 24 stycznia 2013 miał zostać odebrany przez producenta[11].

Na początku maja 2013 Nevelo przetransportowano do zajezdni Podgórze w Krakowie[15]. Pojazd został nieodpłatnie udostępniony MPK Kraków celem wykonania testów z pasażerami[16].

Konstrukcja[edytuj]

Nevelo to tramwaj jednokierunkowy, trójczłonowy, przegubowy, oparty na czterech wózkach skrętnych i w całości niskopodłogowy[5]. Pojazd nie jest przystosowany do pracy w trakcji ukrotnionej[4].

Nadwozie[edytuj]

Pudło[edytuj]

Drzwi z rampą dla niepełnosprawnych

Nadwozie tramwaju należy do konstrukcyjnej kategorii P-V[5] oraz spełnia Polską Normę PN-K-92008, obowiązujące w kraju wymagania prawne i warunki skrajni kinematycznej[4].

Szkielet pudła jest spawaną konstrukcją stalową zbudowaną z profili otwartych[4]. Przed montażem została ona zabezpieczona antykorozyjnie ekologicznymi powłokami lakierniczymi[4]. Poszycia zewnętrzne ścian pojazdu wykonano z blach stalowych spawanych do ścian oraz blach aluminiowych klejonych do ścian[4]. Poszycie dachu stanowi kompozyt aluminiowy, natomiast ściany czołowe oraz osłony dachowe, sprzęgów, wózków zostały wykonane z laminatu[4].

Człony pojazdu są połączone ze sobą przegubami zapewniającymi odpowiednie przemieszczenia pudeł względem siebie oraz przenoszącymi siły trakcyjne i obciążenia[4].

W pojeździe zastosowano uchylne okna klejone z szybami hartowanymi, które tworzą jednolity pas wzdłuż całej długości tramwaju[4]. Szyby ścian czołowych są szybami klejonymi i są one wklejone w kompozytowe kształtki ścian[4].

Ścianę czołową wyposażono w klatkę bezpieczeństwa[4]. W tramwaju zabudowano również zderzaki pochłaniające energię zderzenia oraz eliminujące skutki tzw. „dojeżdżania”, czyli drobne uszkodzenia powierzchni takie jak otarcia, pęknięcia i małe odkształcenia elementów, na których zawieszony jest zderzak, ewentualnie uszkodzenia osprzętu mocowanego na ścianie czołowej powstałe na skutek zderzeń przy minimalnych prędkościach przy parkowaniu pojazdów „zderzak w zderzak” na zajezdni lub torach odstawczych[5].

Pojazd jest wyposażony w dwa składane sprzęgi awaryjne z głowicą Alberta oraz jeden pantograf jednoramienny[4].

Górna część pudła tramwaju jest w kolorze brązowym, pośrodku znajduje się pomalowany na czarno pas okien, a poniżej niego pojazd jest biały[17]. Na bokach nadwozia znajdują się ponadto niebieskie akcenty kwiatowe, a także loga Nevelo oraz loga i motto producenta w kolorze białym[17].

Drzwi[edytuj]

Pojazd jest wyposażony w drzwi odskokowo-przesuwne produkcji Ultimate[5]. Posiadają one dwa niezależne układy chroniące pasażerów przed popchnięciem lub przyciśnięciem[5].

Po prawej stronie tramwaju zabudowano siedem kompletów drzwi[4]. Pierwsze i ostatnie z nich to drzwi jednoskrzydłowe o świetle 650 mm, natomiast pozostałych pięć to drzwi podwójne o świetle 1300 mm[18][5]. Są one rozmieszczone równomiernie na całej długości składu, co ułatwia szybką wymianę pasażerów[5].

Pierwsze drzwi dwupłatowe posiadają umieszczoną w podłodze automatycznie wysuwaną rampę ułatwiającą dostęp do tramwaju osobom poruszającym się na wózkach inwalidzkich i osobom z wózkami dziecięcymi[4][18].

Wnętrze[edytuj]

Przestrzeń pasażerska[edytuj]

Wnętrze pojazdu

Pojazd może pomieścić 60 pasażerów na siedzeniach z tapicerowanymi wandaloodpornymi siedziskami i oparciami[4]. W tramwaju znajdują się również dwa miejsca z pasami bezpieczeństwa dla osób niepełnosprawnych[18], a także miejsca dla osób z wózkami dziecięcymi i większym bagażem[4].

Ściany boczne części pasażerskiej wyłożono panelami poliestrowo-szklanymi, a sufity aluminiowymi[4]. Panel sufitowy zawiera dwie równoległe linie oświetlenia wykonanego w technologii LED[4]. System poręczy wykonanych ze stali nierdzewnej[18] zapewnia pasażerom możliwość ich uchwycenia w dowolnym miejscu[5]. Przy uchylnych oknach bezpieczeństwa zamocowano specjalny młoteczek[4].

Podłogę pojazdu wykonano z płyt sklejki liściastej, a dodatkowo w strefie wózków sklejka ta posiada specjalną warstwę tłumiącą[4]. Na płytach naklejono wykładzinę antypoślizgową[4]. Konstrukcja podłogi zapewnia izolację akustyczną i tłumienie drgań przenoszonych z podwozia[4]. Udział niskiej podłogi wynosi 100%[5]. Wysokość podłogi w strefie wejścia wynosi 350 mm, natomiast nad wózkami 480 mm[5]. Przejście międzyczłonowe ma szerokość 1400 mm[5].

W pojeździe zastosowano połączony układ ogrzewania i klimatyzacji[4] wyprodukowany przez Thermoking[5]. Wykorzystuje on dwa agregaty klimatyzacyjne zabudowane na dachach członów skrajnych oraz zainstalowane w dolnej strefie pojazdu grzejniki wyposażone w wentylatory wymuszające obieg powietrza i zapobiegające zaleganiu warstwy powietrza zimnego przy podłodze[4]. Układ uzupełniony jest przez zabudowane wewnątrz i na zewnątrz pojazdu czujniki temperatury[4].

Nevelo posiada system wizualnej i akustycznej informacji pasażerskiej[4]. Zastosowany w pojeździe system monitoringu obejmuje swoim zasięgiem całe wnętrze tramwaju[4].

Kabina motorniczego i pomost tylny[edytuj]

Pulpit motorniczego

Nevelo jest pierwszym w Polsce tramwajem[19], w którego kabinie motorniczego zastosowano panoramiczną szybę poprawiającą widoczność do przodu i na boki[18]. Konstrukcja i przeszklenie kabiny zapewnia motorniczemu możliwość obserwacji każdej strony pojazdu w zakresie co najmniej 180°[4].

Pulpit motorniczego posiada podstawową grupę urządzeń służących do prowadzenia pojazdu[4]. Sterowanie odbywa się za pomocą klasycznej dźwigni nastawnika jazdy, zestawu przycisków i dwóch dotykowych wyświetlaczy ciekłokrystalicznych[18].

Po lewej stronie stanowiska motorniczego zabudowano okno elektrycznie otwierane w dół[4]. Od przedziału pasażerskiego kabinę oddzielają drzwi z pleksiglasu[18].

Kabina jest wyposażona również w fotel, regulowane oświetlenie centralne i indywidualne, indywidualną klimatyzację, lusterka zewnętrzne oraz szafki, schowki, i lodówkę[4].

Na pomoście tylnym pojazdu zamontowano pulpit manewrowy[4]. Pozwala on głównie na realizację jazdy do tyłu z ograniczoną prędkością, hamowanie, obsługę czuwaka, dzwonka i kierunkowskazów oraz sterowanie ostatnimi drzwiami[4].

Wózki[edytuj]

Każdy z członów skrajnych jest oparty na jednym wózku napędnym, natomiast człon środkowy oparty jest na dwóch wózkach tocznych[5]. Rozstaw osi wózków napędnych typu WN126N wynosi 1800 mm, a wózków tocznych typu WT26T 1600 mm[4][2]. Wózki dostosowane są do rozstawu szyn 1435 mm[2].

Wózki posiadają ramy wewnętrzne, belkę bujakową opartą na ramie za pomocą zespołów sprężyn metalowo-gumowych, zespół napędowy umieszczony na zewnątrz kół i zawieszony elastycznie na ramie oraz elementy systemu hamulcowego[4]. Na wózkach zamontowano również piasecznice i system smarowania obrzeży kół[4].

Zastosowano koła z gumowymi elastycznymi przekładkami i obręczami, co ogranicza poziom hałasu[5]. Średnica koła nowego wynosi 600 mm, natomiast koła zużytego 520 mm[4].

Nacisk każdej z osi w pierwszym wózku napędnym wynosi 77,4 kN, w pierwszym wózku tocznym 68,5 kN, w drugim wózku tocznym 65,9 kN, a w drugim wózku napędnym 70,9 kN[5].

Konstrukcja wózków umożliwia ich pełną zamienność oraz obrót pod pudłem w celu zapewnienia równomiernego zużycia kół[4].

Układy i systemy[edytuj]

Napęd[edytuj]

Nevelo jest napędzany czterema elektronicznie sterowanymi silnikami prądu przemiennego VEM o mocy 105 kW każdy[5]. Zasilane są one za pomocą energoelektronicznego zespołu falowników[4].

Pojazd ma możliwość zwrotu energii do sieci trakcyjnej i jest przystosowany do wdrożenia układu gromadzenia energii opartego na superkondensatorach[5].

Zasilanie[edytuj]

Zasilanie wszystkich systemów i urządzeń zapewnia system energoelektronicznych przetwornic statycznych[4]. Podczas zasilania obwodów sterowania i pomocniczych pojazdu urządzenia te ładują także bezobsługowe akumulatory według zaprogramowanej charakterystyki[4]. W przypadku awarii jednej z przetwornic druga zapewnia zasilanie wystarczające do dokonania awaryjnego zjazdu tramwaju[4]. Przy braku zasilania baterie są w stanie przez godzinę zasilać obwody niezbędne w trakcie holowania pojazdu do zajezdni[4].

Baterie umożliwiają również przejechanie co najmniej 200 m przy rozruchu pojazdu od 0 do 20 km/h bez zasilania zewnętrznego[4].

Hamulce[edytuj]

Zasadniczym hamulcem tramwaju jest hamulec elektrodynamiczny polegający na pracy silników trakcyjnych jako prądnice[4]. Energia elektryczna odzyskana w ten sposób może być przekazana do sieci trakcyjnej lub zmagazynowana w superkondensatorach zabudowanych na dachu pojazdu[4].

Wspomaganiem hamulca elektrodynamicznego jest hamulec tarczowy zabudowany na wózkach tocznych[4].

Funkcję hamulca postojowego pełnią hamulce tarczowe zamontowane na wózkach napędowych[4].

W trybie hamowania nagłego, awaryjnego i bezpieczeństwa pracują wszystkie hamulce tarczowe oraz elektromagnetyczne hamulce szynowe zainstalowane na wszystkich wózkach[4].

Inne[edytuj]

Elektroniczny rejestrator zdarzeń współpracuje z prędkościomierzem i jest wyposażony w elektroniczny licznik przebiegu z wyświetlaczem LCD[4].

System diagnostyczny umożliwia sprawne wykrywanie i sygnalizację usterek[4]. W trybie diagnostycznym na monitorze układu napędowego lub monitorze komputera przenośnego wyświetlane są informacje potrzebne personelowi technicznemu do lokalizacji usterki w pojeździe[4]. Dane z systemów pojazdu zapisane w pamięci rejestratora umożliwiają określenie momentu powstania usterki[4].

System dostępu do pojazdu jest zbudowany w oparciu o kartę bezstykową i zapewnia dostęp do poszczególnych podzespołów pojazdu tylko osobom upoważnionym[4].

Eksploatacja[edytuj]

Państwo Miasto Oznaczenie Okres eksploatacji Rodzaj eksploatacji Źródła
 Polska Kraków RY899 od 25 czerwca 2013
do stycznia 2016
testowa z pasażerami [5][20][21]

Kraków[edytuj]

Nevelo w Borku Fałęckim podczas jazdy próbnej

Przed rozpoczęciem testów w Krakowie wyposażenie wnętrza pojazdu dostosowano do standardów MPK[18]. Zainstalowano kasowniki zgodne z systemem Krakowskiej Karty Miejskiej oraz automat biletowy[18]. Ponadto tramwaj otrzymał numer boczny 2205[17].

24 czerwca 2013 o godz. 11:00 na terenie zajezdni Podgórze odbyła się prezentacja tramwaju Nevelo[22] połączona z inauguracyjnym przejazdem do Borku Fałęckiego[4]. 25 czerwca 2013 pojazd rozpoczął jazdy testowe z pasażerami na linii numer 8 kursującej z Cichego Kącika do Borku Fałęckiego[23].

Początkowo testy planowano zakończyć 22 września 2013[19], ale ostatecznie zapadła decyzja o ich przedłużeniu do końca 2013[24].

W nocy z 20 na 21 września 2013 miał miejsce specjalny przejazd tramwaju z pętli w Łagiewnikach do zajezdni Podgórze[25]. Podczas imprezy Nevelo został uszkodzony, w związku z czym musiał zostać wycofany z ruchu na czas naprawy[26].

19 marca 2014 pojazd powrócił na krakowskie tory do obsługi linii nr 13[27]. 15 października po kolejnej przerwie tramwaj został skierowany na linię nr 8. Zdecydowano wówczas, że testy tramwaju w Krakowie zostaną wydłużone do końca 2014[28].

2 stycznia 2015 MPK zawarło z Newagiem roczną umowę dzierżawy[29]. W związku z przeprowadzaną od czerwca zmianą numerów inwentarzowych krakowskich tramwajów[30] Nevelo otrzymał nowe oznaczenie RY899[20].

W styczniu 2016 skończyła się umowa dzierżawy tramwaju i pojazd został zwrócony Newagowi[21]. W trakcie eksploatacji w Krakowie producent zebrał informacje niezbędne do ulepszenia konstrukcji oraz zwiększenia niezawodności pojazdu. Po powrocie wagonu do Nowego Sączą rozpoczęto prace, po których zakończeniu planowany był powrót tramwaju na tory[31]. Na początku marca krakowskie MPK nie prowadziło jednak rozmów dotyczących ponownego sprowadzenia Nevelo[21].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Newag: Tramwaj Nevelo (pol.). [dostęp 2014-09-17].
  2. a b c Tramwaj niskopodłogowy. „EC News”. 36 (kwiecień 2012). s. 5 (pol.). [dostęp 2013-09-18]. [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27]. 
  3. a b KaT: MPK: zaprezentowano nowoczesne tramwaje (pol.). epoznan.pl, 2012-04-11. [dostęp 2013-09-15].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd Roman Chochorowski. Nevelo 126N z Nowego Sącza. „Technika Transportu Szynowego”. 7-8/2013, s. 46-49. Łódź: Emi-Press. ISSN 1232-3829 (pol.). 
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Jakub Madrjas. Tramwaj na innowacjach. „Rynek Kolejowy”. 8-9/2013, s. 60-61. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych „Tor”. ISSN 1644-1958 (pol.). 
  6. a b Konkurs na nazwę tramwaju Newagu rozstrzygnięty (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-05-10. [dostęp 2012-06-21].
  7. Newag: „Nevelo” – pierwszy tramwaj z Newagu (pol.). News 2013-06-25. [dostęp 2014-02-24].
  8. a b c Pierwszy tramwaj Newagu na testach w Poznaniu. „Rynek Kolejowy”. 5/2012, s. 7. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych „Tor”. ISSN 1644-1958 (pol.). 
  9. Tramwaj Newagu na testach w Poznaniu (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-03-27. [dostęp 2013-04-10].
  10. Nevelo będzie wozić mieszkańców Poznania (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-06-21. [dostęp 2012-06-21].
  11. a b epoznan.pl: Poznań: Tramwaj Newagu wraca do Nowego Sącza (pol.). infotram.pl, 2013-01-24. [dostęp 2013-09-15].
  12. Konkurs! Nazwij tramwaj Newagu i wygraj netbooka (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2012-04-11. [dostęp 2012-06-21].
  13. Locomotives and rolling stock at InnoTrans 2012 (ang.). railwaygazette.com. [dostęp 2013-09-15].
  14. Dariusz Kalinowski, Ryszard Rusak. Targi InnoTrans 2012. „Świat Kolei”. 10/2012, s. 12-15. Łódź: Emi-Press. ISSN 1234-5962 (pol.). 
  15. InfoTram: Tramwaj Newagu jest już w Krakowie (pol.). infotram.pl, 2013-05-07. [dostęp 2013-09-15].
  16. Sławomir Wrona/jp: Sądecki tramwaj będzie woził pasażerów w Krakowie (pol.). radiokrakow.pl, 2013-04-24. [dostęp 2013-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-05)].
  17. a b c Rynek Kolejowy: Testy Nevelo w Krakowie – zdjęcia (pol.). rynek-kolejowy.pl, 2013-07-15. [dostęp 2013-09-15].
  18. a b c d e f g h i Piotr Kołaczek: Wszystko o Nevelo (pol.). infotram.pl, 2013-06-26. [dostęp 2013-09-15].
  19. a b Urszula Makosz. „Nevelo” – pierwszy tramwaj z Newagu. „Przewoźnik Krakowski”. 2 (48)/2013. s. 33-34 (pol.). [dostęp 2013-09-18]. 
  20. a b thomas_: Newag Nevelo 126N #RY899 (pol.). fotozajezdnia.pl, 2015-09-11. [dostęp 2015-09-12].
  21. a b c Witold Urbanowicz, Michał Szymajda: Tramwaj Nevelo wróci na tory. Tylko gdzie? (pol.). transport-publiczny.pl, 2016-03-09. [dostęp 2016-03-09].
  22. Filip Szatanik: Prezentacja tramwaju firmy Newag SA (pol.). krakow.pl, 2013-06-24. [dostęp 2013-09-19].
  23. ggł: Oszczędny tramwaj Nevelo na testach w Krakowie [ZDJĘCIA] (pol.). krakow.gazeta.pl, 2013-08-24. [dostęp 2013-09-15].
  24. Nowy tramwaj Newagu NEVELO. „LindePartner”. 3/2013. s. 17 (pol.). [dostęp 2013-10-19]. 
  25. Komunikacja Miejska w Krakowie: Prototypem od zmierzchu do świtu (20/21.09.2013) (pol.). kmk.krakow.pl, 2013-10-05. [dostęp 2014-05-03].
  26. Julian Pilszczek. Pismo dot. zlecenia nr PR-4302-01-627-(1.3220)/13. , 2013-09-27. Kraków (pol.). [dostęp 2016-01-28]. [zarchiwizowane z adresu]. 
  27. InfoTram: Kraków: Nevelo znowu kursuje (pol.). infotram.pl, 2014-03-19. [dostęp 2014-05-03].
  28. MPK Kraków: Tramwaj z Nowego Sącza znów wozi pasażerów w Krakowie (pol.). mpk.krakow.pl, 2014-10-17. [dostęp 2015-02-27].
  29. InfoTram: Nevelo jest dzierżawiony przez MPK Kraków (pol.). infotram.pl, 2015-03-31. [dostęp 2015-03-31].
  30. Marek Gancarczyk. Zmiana numerów inwentarzowych krakowskich tramwajów. „Przewoźnik Krakowski”. 2 (56)/2015. s. 42 (pol.). [dostęp 2015-09-12]. 
  31. Michał Szymajda. Konieczek: Impuls to niezawodność. „Rynek Kolejowy”. 5/2016, s. 16. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych „Tor”. ISSN 1644-1958 (pol.).