Newcastle upon Tyne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Newcastle upon Tyne
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Wielka Brytania
Kraj  Anglia
Region North East England
Hrabstwo Tyne and Wear
Powierzchnia 113[1] km²
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

282 000[2]
2470[3] os./km²
Nr kierunkowy 0191
Położenie na mapie Tyne and Wear
Mapa lokalizacyjna Tyne and Wear
Newcastle upon Tyne
Newcastle upon Tyne
Położenie na mapie Anglii
Mapa lokalizacyjna Anglii
Newcastle upon Tyne
Newcastle upon Tyne
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Newcastle upon Tyne
Newcastle upon Tyne
Ziemia54°58′26″N 1°36′48″W/54,973889 -1,613333
Strona internetowa
Portal Portal Wielka Brytania
Położenie Newcastle upon Tyne na mapie hrabstwa Tyne and Wear

Newcastle upon Tyne, City[a] of Newcastle upon Tyne (łac. Novum Castellum super Tinam) – miasto i dystrykt metropolitalny[b] w Wielkiej Brytanii (w Anglii) nad rzeką Tyne, nieopodal jej ujścia do Morza Północnego, w hrabstwie ceremonialnym Tyne and Wear. Według spisu powszechnego z roku 2011 roku miasto liczyło 280 177 mieszkańców[4].

Jest ośrodkiem przemysłu stoczniowego, maszynowego, elektrotechnicznego, chemicznego oraz wydobycia węgla kamiennego. Stanowi siedzibę klubu piłkarskiego Newcastle United.

Historia[edytuj]

Badania archeologiczne udowodniły istnienie prehistorycznych osad ludzkich przy ujściu rzeki Tyne, jednak historia Newcastle znana jest od czasów panowania cesarza Hadriana. Za jego rządów (I w. n.e.) wybudowano Wał Hadriana, stanowiący granicę imperium rzymskiego. W owym czasie powstał też warowny obóz i pierwszy most nad Tyne.

Kamienny zamek z XII wieku

W 1080 roku Robert II Krótkoudy, syn Wilhelma Zdobywcy, wzniósł tu drewniany zamek, od którego pochodzi nazwa miasta. W średniowieczu pełnił on funkcję obronną, strzegąc ujścia rzeki. Budowla stanowiła również główną bazę wypraw przeciwko Szkocji. W XII wieku drewnianą konstrukcję The Castle zastąpiono kamienną. Była to solidna forteca z charakterystycznymi wieżyczkami.

W wiekach średnich miasto stało się głównym europejskim ośrodkiem wydobycia węgla kamiennego[5]. Uruchomiono rzeczny port wywozowy, dzięki któremu węgiel stał się szeroko stosowany w całym kraju. W wiekach XIV i XV rozmiary wydobycia osiągnęły ogromne rozmiary. W XIX wieku następował dalszy rozwój, charakteryzujący się powstaniem przemysłu maszynowego i stalowego. Powstała tu wówczas jedna z największych na świecie stoczni okrętowych. Dobrze prosperująca baza stoczniowa przeobraziła się z czasem w wielki kompleks przemysłowy.

W ostatnich dziesięcioleciach przemysł stoczniowy podupadł, co przełożyło się na wzrost bezrobocia. Obecnie miasto zatraca swój robotniczy charakter, wzrosło znaczenie przemysłu elektronicznego i maszynowego.

Architektura[edytuj]

W centrum Newcastle dominują budynki XIX-wieczne, często wzniesione w stylu klasycystycznym; sporo jest też budowli posiadających znacznie dłuższą historię. Są to przede wszystkim kościoły (katedra św. Mikołaja) i średniowieczny zamek (Blake Gate z XIII wieku).

Symbolem Newcastle jest wielki zielony Tyne Bridge, będący pierwowzorem mostu portowego w Sydney. Łukowa budowla z 1928 roku, wykonana ze stali, ma rozpiętość 162 metrów i jest najdłuższą taką konstrukcją na Wyspach Brytyjskich.

Z architektonicznego punktu widzenia ciekawe pozostają fasady kamienic przy Grey Street. Pochodzący z połowy XIX wieku budynek dworca kolejowego uważany jest za jeden z okazalszych w północnej Anglii.

Zbudowany w 1091 roku kościół (od 1882 katedra) pod wezwaniem Mikołaja z Miry, opiekuna żeglarzy[6], od wzniesienia wieży latarniowej w 1448 był punktem nawigacyjnym dla jednostek pływających po rzece Tyne[7]. Wieża mierzy 58,5 m od podstawy dzwonnicy[6]. 6 grudnia 2011, dzięki dotacji 20 000 funtów od Fenwick Family Trust, po 40 latach przywrócono iluminację szczytu wieży[7].

Gospodarka[edytuj]

Newcastle było niegdyś miastem robotniczym, o dużej koncentracji przemysłu, i wielkim ośrodkiem stoczniowym. Po upadku tych sektorów wiele budynków poprzemysłowych pozostaje niewykorzystanych, jednak władze samorządowe starają się rewitalizować opuszczone obszary. Byłe fabryki zamieniane są na obiekty mieszkalne i kulturalne.

W mieście istnieje browar.

Transport[edytuj]

Na północno-zachodnich peryferiach miasta znajduje się międzynarodowy port lotniczy. Przez Newcastle przebiega autostrada A1, prowadząca ze Szkocji w głąb Anglii. Promy przedsiębiorstwa DFDS Seaways zapewniają regularne połączenia z Norwegią i Holandią. Miasto położone jest na linii kolejowej East Coast Main Line, prowadzącej z Londynu do Edynburga. W Newcastle istnieje kolej aglomeracyjna (metropolitalna), o nazwie Tyne and Wear Metro, łącząca jego centrum z okolicznymi miastami hrabstwa Tyne and Wear.

Parafie cywilne[edytuj]

Na terenie dystryktu Newcastle upon Tyne (tożsamego z obszarem miasta) istnieje 6 pomocniczych jednostek samorządowych, zwanych parafiami cywilnymi: Blakelaw and North Fenham, Brunswick, Dinnington, Hazlerigg, North Gosforth i Woolsington[8].

Miasta partnerskie[edytuj]

Uwagi

  1. Miasto od 1882 roku posiada status city.
  2. Pod tym względem Newcastle przypomina polskie miasto na prawach powiatu.

Przypisy

  1. Newcastle upon Tyne. Encyclopædia Britannica (ang.) [dostęp 31.01.2016]
  2. Dane szacunkowe dla Anglii i Walii z połowy roku 2012 (ang.) [dostęp 31.01.2016]
  3. 2011 census results: how many people live in your local authority? The Guardian (ang.) [dostęp 31.01.2016]
  4. Newcastle upon Tyne Census Demographics United Kingdom (ang.). Qpzm LocalStats UK. [dostęp 31.01.2016].
  5. Barbara Freese: Coal: A Human History. New York: Basic Books, 2016. (ang.)
  6. a b Newcastle, St Nicolas (ang.). GenUKI. [dostęp 31.01.2016].
  7. a b St Nicholas' Cathedral tower in Newcastle lit after 40 years (ang.). BBC News, 5 grudnia 2011. [dostęp 31.01.2016].
  8. Newcastle upon Tyne. Ordnance Survey (ang.) [dostęp 31.01.2016]

Linki zewnętrzne[edytuj]