Nieświszczuk płowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Nieświszczuk Gunnisona)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nieświszczuk płowy
Cynomys gunnisoni[1]
(Baird, 1855)
Nieświszczuk płowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina wiewiórkowate
Podrodzina afrowiórki
Plemię świstak
Rodzaj nieświszczuk
Podrodzaj Leucocrossuromys
Gatunek nieświszczuk płowy
Synonimy

Spermophilus gunisoni[2]

Podgatunki
  • C. g. gunnisoni (Baird, 1855)
  • C. g. zuniensis Hollister, 1916
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania nieświszczuków płowych[3]

Nieświszczuk płowy[4] (Cynomys gunnisoni) – gatunek ssaka z rodziny wiewiórkowatych występujący w Górach Skalistych Stanach Zjednoczonych: w południowo-wschodniej części stanu Utah, południowo-zachodniej części Kolorado, północno-wschodniej części Arizony i w północno-zachodniej części Nowego Meksyku[5][2].

Wygląd[edytuj]

Długość ciała dorosłych osobników osiąga 309–373 mm, przy masie ciała 650 do 1200 g. Ogon zwierzęcia osiąga 39–68 mm długości. Wybarwienie sierści w części grzbietowej jest żółtawe, z udziałem czarnych włosów. Jest ono nieco zróżnicowane między dwoma podgatunkami: C. g. zuniensis ma wybarwienie nieco mniej żółtawe i z mocniejszą barwą cynamonu. Górna część głowy, policzki i okolice brwi są u obu gatunków wyraźnie ciemniejsze od innych części ciała. Ogon do połowy ma wybarwienie jednakowe jak tułów, a od połowy do jego końca jest pokryty szarym włosem o biało-szarych końcówkach. Nieświszczuki płowe linieją dwa razy w roku – jesienią i na wiosnę. Samice mają pięć pary sutków: dwie pary piersiowych i trzy pachwinowe[2]. Hollister (1916) wspominał o sześciu parach sutków, ale brak bliższych danych na ten temat[6].

Tryb życia[edytuj]

Nieświszczuki płowe żyją w norach, w koloniach liczących zwykle ok. 50–100 osobników[2]. Wchodzące w jej skład grupy składają się z jednego dorosłego samca, jednej (lub więcej) dorosłej samicy, oraz jednorocznych młodych, które nie uczestniczą jeszcze w rozrodzie[3]. Nieświszczuki są częściowo terytorialne – samce bronią bezpośredniego sąsiedztwa swojej nory, ale nie przeszkadza im obecność innych osobników podczas żerowania, samice podczas wychowywania młodych są bardzo agresywne, w pozostałą część roku nie wykazują zachowań terytorialnych. Nieświszczuki prowadzą dzienny tryb życia, najbardziej aktywne są wczesnym rankiem i późnym popołudniem[2].

Rozmnażanie[edytuj]

Nieświszczuki płowe rozmnażają się raz w roku – na przełomie kwietnia i maja. Samice osiągają dojrzałość płciową w wieku jednego roku. Po trwającej 30 dni ciąży na świat przychodzi 6 młodych, które pierwszy miesiąc życia spędzają w norze. Po tym okresie norę opuszcza już tylko część młodych (średnio 3,7 na 1 samicę)[3]. Po wyjściu na powierzchnię zwierzęta przestają być karmione mlekiem i zaczynają żywić się roślinami. Kiedy cały miot jest już odstawiony od mleka, matka zostawia młode i przenosi się do innej nory. Zwierzęta są przez to zmuszone do usamodzielnienia się. Samice są zdolne do rozrodu po pierwszym roku życia[2].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Nieświszczuki płowe występują w Górach Skalistych Stanach Zjednoczonych: w południowo-wschodniej części stanu Utah, południowo-zachodniej części Kolorado, północno-wschodniej części Arizony i w północno-zachodniej części Nowego Meksyku[5][2]. Zwierzęta zasiedlają wysokogórskie doliny i płaskowyże położone na wysokości 1830–3660 m n.p.m[2].

Ekologia[edytuj]

Nieświszczuki płowe żywią się głównie trawami, turzycami, ziołami, czasem zjadają także gałązki krzewów[2].

Głównymi powodami śmierci nieświszczuków są choroby, drapieżniki (takie jak borsuczniki amerykańskie, łasice, kojoty preriowe i niektóre gady) oraz aktywność człowieka[2]. Zwierzęta są częstymi nosicielami pasożytów – pcheł i kleszczy. Największym zagrożeniem dla gatunku jest człowiek[3]. Masowe polowania i używanie trutek na początku XX wieku doprowadziły do wyraźnego spadku liczebności populacji[2].

Przypisy

  1. Cynomys gunnisoni, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k l John J. Pizzimenti, Robert S. Hoffmann. Cynomys gunnisoni. „Mammalian Species”. 25, s. 1–4, 1973 (ang.). 
  3. a b c d e Cynomys gunnisoni. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Cynomys gunnisoni. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 4 czerwca 2016]
  6. a b Ned Hollister. A Systematic Account of the Prairie-Dogs. „North American Fauna”. 40, s. 1 – 37, 1916. Uniwersytet Harvarda (ang.).